ગુજરાત સહિત 12 રાજ્યોમાં શરૂ થશે SIRનો બીજો તબક્કો

દેશભરમાં SIR પ્રક્રિયા હાથ ધરવા ચૂંટણી પંચે તૈયારીઓ શરૂ કરી છે. ચૂંટણી પંચે રાજધાની દિલ્હીમાં પત્રકાર પરિષદ કરીને તેની જાહેરાત કરી છે. બિહારની માફક 12 રાજ્યોમાં સ્પેશિયલ ઈન્ટેન્સિવ રિવિઝન (SIR) નો બીજો તબક્કો શરૂ કરવામાં આવનાર હોવાનું મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમારે કહ્યું હતું.

નવી દિલ્હીમાં પત્રકાર પરિષદને સંબોધિત કરતાં મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમારે કહ્યું કે, આજે અમે SIRના બીજા તબક્કાની શરૂઆતની જાહેરાત માટે આવ્યા છીએ. 12 રાજ્યોની મતદાર યાદીના SIRનો બીજો તબક્કો શરૂ કરવામાં આવી રહ્યો છે. આ પ્રક્રિયા હેઠળ તમામ રાજ્યની મતદાર યાદીમાં નવા નામ ઉમેરવાનું, કાઢવાનું અને અન્ય ખામીઓ સુધારવાનું કામ કરવામાં આવશે. બિહારના 7.5 કરોડ મતદારોને નમન કરું છું. જેમણે આ પ્રક્રિયામાં સક્રિય ભાગીદારી નિભાવી અને તેને સફળ બનાવી. ચૂંટણી પંચે દેશના તમામ 36 રાજ્યો અને કેન્દ્ર શાસિત પ્રદેશોના ચૂંટણી અધિકારીઓ સાથે મુલાકાત કરીને પ્રક્રિયા પર વિસ્તારથી ચર્ચા કરી છે.

SIR પ્રક્રિયાના બીજા તબક્કામાં રાજસ્થાન, મધ્ય પ્રદેશ, ઉત્તર પ્રદેશ, છત્તીસગઢ, તમિલનાડુ, પશ્ચિમ બંગાળ, ગોવા, કેરલ, લક્ષદ્વીપ, પુડુચેરી અને આંદામાન નિકોબારનો સમાવેશ કરાયો છે.  

જ્ઞાનેશ કુમારે કહ્યું કે, SIR પ્રક્રિયા દરમિયાન બૂથ લેવલ ઓફિસર (BLO) દરેક મતદારોના ઘરે ઓછામાં ઓછા ત્રણ વખત મુલાકાત લેશે. જેથી નવા મતદારોને યાદીમાં જોડી શકાય અને કોઈપણ ભૂલને સુધારી શકાય. BLO ઘરે-ઘરે જઈને Form-6 અને Declaration Form એકઠા કરશે. નવા મતદારોને ફોર્મ ભરવામાં મદદ કરશે. ત્યારબાદ તેઓ ERO (ઇલેક્ટોરલ રજિસ્ટ્રેશન ઓફિસર) અથવા AERO (આસિસ્ટન્ટ ERO)ને સોંપશે.

બીજા તબક્કાની ટ્રેનિંગ મંગળવારથી શરૂ થશે. તમામ મુખ્ય ચૂંટણી અધિકારી (CEO) અને જિલ્લા ચૂંટણી અધિકારી (DEO)ને નિર્દેશ અપાયા છે કે તેઓ આગામી બે દિવસમાં રાજકીય પક્ષો સાથે મળીને SIR પ્રક્રિયાની માહિતી આપી દે.

ચૂંટણી પંચે નિર્દેશ આપ્યા છે કે, મતદારો- ખાસ કરીને વૃદ્ધો, બિમાર, દિવ્યાંગ (PwD), ગરીબ અને નબળા વર્ગને કોઈપણ પ્રકારની મુશ્કેલી ન થાય. તેના માટે લોકોની તૈનાતી કરાશે જેથી વધુમાં વધુ મદદ મળી શકે. કોઈપણ મતદાન કેન્દ્રમાં 1200થી વધુ મતદારો નહીં હોય.

ઉલ્લેખનીય છે કે, અત્યાર સુધી દેશમાં 1951 થી 2004 વચ્ચે આઠ વખત SIR પ્રક્રિયા કરવામાં આવી છે. મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમારે કહ્યું કે, રાજકીય પક્ષોએ અનેક વખત મતદાર યાદીની ગુણવત્તાનો મુદ્દો ઉઠાવ્યો છે. મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનરે કહ્યું કે, આ તબક્કામાં જે રાજ્યોમાં SIR થશે. ત્યાં મતદાર યાદી આજે રાત્રે ફ્રીઝ કરી દેવામાં આવશે.

મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનરે કહ્યું કે, અનેક કારણ છે જેના કારણે SIR જેવી પ્રક્રિયાની જરૂર છે. જેમાં વારંવાર પલાયન સામેલ છે. જેના કારણે મતદારોની એકથી વધુ જગ્યાઓ નોંધણી થઈ જાય છે. મૃત મતદારોના નામ દૂર કરાતા નથી તેમજ કોઈ વિદેશીનું ખોટી રીતે મતદાર યાદીમાં નામ સામેલ થઈ જાય છે.

ચૂંટણી પંચે કહ્યું- ઓનલાઈન મતો કાઢી નાખવા શક્ય નથી

રાહુલ ગાંધીના આરોપના જવાબમાં 19 સપ્ટેમ્બરના રોજ જારી કરાયેલા પત્રમાં ચૂંટણી પંચે જણાવ્યું હતું કે કોઈપણ સામાન્ય નાગરિક ઓનલાઈન પોતાનો મત કાઢી શકતો નથી. મતદાર યાદીમાંથી નામો કાઢી નાખવાની પ્રક્રિયા ફક્ત કાનૂની નિયમો અનુસાર અને સુનાવણી પછી જ હાથ ધરવામાં આવે છે.

કર્ણાટકના અલાંદમાં, 2023માં 6,018 અરજીઓ મળી હતી. જેમાંથી ફક્ત 24 માન્ય અને 5,994 અમાન્ય હોવાનું જાણવા મળ્યું હતું. શંકાસ્પદ પ્રવૃત્તિ અંગે અલાંદ પોલીસ સ્ટેશનમાં FIR દાખલ કરીને તપાસ કાલાબુર્ગી પોલીસને સોંપવામાં આવી હતી. મહારાષ્ટ્રના ચંદ્રપુર જિલ્લાના રાજુરા મતવિસ્તારમાં 7,792 નવા મતદારોની નોંધણીમાંથી 6,861 અમાન્ય હોવાનું જાણવા મળ્યું હતું, જેના કારણે પોલીસ તપાસ શરૂ કરવામાં આવી હતી.

બિહારમાં SIRને લઈને વિવાદ થયો હતો

બિહાર ચૂંટણી પહેલા SIR પર વિવાદ થયો હતો. વિરોધપક્ષોએ સરકાર પર મત ચોરીનો આરોપ લગાવ્યો હતો. આ કેસ સુપ્રીમ કોર્ટમાં ચાલી રહ્યો છે. જોકે, સુપ્રીમ કોર્ટે ચૂંટણીપંચની પ્રક્રિયાને સમર્થન આપ્યું છે. પંચે બિહાર માટે અંતિમ મતદાર યાદી પણ સુપ્રીમ કોર્ટમાં સુપરત કરી છે.

મતદાર યાદી અપડેટ કરવાનો હેતુ

ચૂંટણી પંચે દાવો કર્યો છે કે, તેમનું ધ્યાન કેરળ, તમિલનાડુ, પશ્ચિમ બંગાળ, આસામ અને પુડુચેરી પર છે. જ્યાં મે 2026 સુધીમાં ચૂંટણી યોજાવાની છે. SIRનો હેતુ મતદાર યાદીમાંથી ડુપ્લિકેટ મતદારોને દૂર કરવાનો અને ખાતરી કરવાનો છે કે મતદાર ભારતીય નાગરિક છે. બે દાયકા પછી આવી સમીક્ષા હાથ ધરવામાં આવી રહી છે. વધતા શહેરીકરણ અને સ્થળાંતરને કારણે તેની જરૂર પડી છે. આંધ્રપ્રદેશમાં 2003-2004માં 55 મિલિયન મતદારો હતા. પરંતુ હવે વધીને 66 મિલિયન થયા છે. ઉત્તરપ્રદેશમાં 2003માં 115 મિલિયન મતદારો હતા. હવે વધીને 159 મિલિયન થયા છે. દિલ્હીમાં 2008માં 11 મિલિયન મતદારો હતા. હવે 15 મિલિયન થયા છે. દેશભરમાં હાલ 991 મિલિયન મતદારો છે.

બિહારમાં 80 મિલિયન મતદારો માટેની પ્રક્રિયા પૂર્ણ થઈ ગઈ છે. 2002 થી 2004ની વચ્ચે 700 મિલિયન મતદારો SIRમાં નોંધાયેલા હતા. એવું માનવામાં આવી રહ્યું છે કે ફક્ત 210 મિલિયન મતદારોને જરૂરી દસ્તાવેજો પૂરા પાડવાની જરૂર પડશે.

અંતિમ SIR કટ ઓફ તારીખ તરીકે સેવા આપશે

રાજ્યોમાં અંતિમ SIR કટ-ઓફ ડેટ તરીકે કામ કરશે. જેમ કે ચૂંટણી પંચ દ્વારા SIR માટે 2003ની બિહારની મતદાર યાદીનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો. મોટાભાગના રાજ્યોએ 2002 અને 2004ની વચ્ચે મતદાર યાદીઓનું SIR હાથ ધર્યું હતું. દિલ્હીમાં 2008માં SIR હાથ ધરાયુ હતું. ઉત્તરાખંડે અગાઉ 2006માં આવું કર્યું હતું. મોટાભાગના રાજ્યોએ તેમના સંબંધિત રાજ્યો અથવા કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં હાથ ધરાયેલા છેલ્લા SIR મુજબ હાલના મતદારોનું મેચિંગ લગભગ પૂર્ણ કરી લીધું છે. SIRનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય વિદેશી ગેરકાયદે ઇમિગ્રન્ટ્સને તેમના જન્મસ્થળની ચકાસણી કરીને બહાર કાઢવાનો છે. બાંગ્લાદેશ અને મ્યાનમાર સહિત વિવિધ રાજ્યોમાં ગેરકાયદે ઇમિગ્રન્ટ્સ પર કાર્યવાહી કરવામાં આવશે.