રશિયાનુ ‘સ્કાયફોલ’ પરીક્ષણ વિશ્વને હચમચાવે છે

પરમાણુ સંતુલનના ગણિતને જડબાતોડ રીતે બદલી શકે તેવા પગલામાં, રશિયાએ તેની પરમાણુ ઊર્જા પર ચાલતી આંતરખંડીય ક્રૂઝ મિસાઇલ ‘બ્યુરેવસ્તનિક’ના સફળ પરીક્ષણની જાહેરાત કરી છે — એક એવી મિસાઇલ જેનું નામ જ અર્થ આપે છે ‘સ્ટોર્મ પેટ્રેલ’, એટલે કે તોફાનનો સંકેત.

રવિવારે રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમિર પુતિને જણાવ્યું કે આ પરીક્ષણ અઠવાડિયાની શરૂઆતમાં થયું હતું અને મિસાઇલે આશરે 14,000 કિલોમીટરનું અંતર 15 કલાકમાં પાર કર્યું હતું. રશિયાના જનરલ સ્ટાફના પ્રમુખ વેલેરી ગેરાસિમોવે તેને “એવી અનોખી હથિયાર પ્રણાલી, જે અન્ય કોઈ દેશ પાસે નથી,” તરીકે વર્ણવી.

‘બ્યુરેવસ્તનિક’ સામાન્ય મિસાઇલ જેવી નથી. તે સૂક્ષ્મ પરમાણુ રિએક્ટર દ્વારા સંચાલિત છે, જે હવાને ગરમ કરીને થ્રસ્ટ ઉત્પન્ન કરે છે. સિદ્ધાંત પ્રમાણે, આ મિસાઇલને અનંત સમય સુધી હવામાં ઉડતી રાખવાની ક્ષમતા આપે છે — તે અનેક વાર વિશ્વની પરિક્રમા કરી પોતાના લક્ષ્ય સુધી પહોંચી શકે છે.

પશ્ચિમી દેશો માટે સૌથી ચિંતાજનક પાસું એ છે કે તેની રડાર ટાળવાની શક્તિ અત્યંત ઊંચી છે. આ મિસાઇલ અતિ નીચી ઊંચાઇએ ઉડે છે, જેથી હવામાં ચાલતા રડાર સિસ્ટમ્સ માટે તેને શોધવી લગભગ અશક્ય બને છે. નાટોએ તેને ‘SSC-X-9 સ્કાયફોલ’ તરીકે ઓળખ આપી છે, અને આ પરીક્ષણ પશ્ચિમી રક્ષણ સિદ્ધાંતો માટે નવી પરિભાષા ઊભી કરે છે — એક એવી જ્યાં અનંત સહનશક્તિ ઝડપ કરતાં વધુ મહત્વપૂર્ણ બની જાય છે.

2019માં આર્કટિકમાં થયેલા જીવલેણ નિષ્ફળ પરીક્ષણ પછી, આ પ્રોગ્રામ હવે અંતિમ તબક્કે પહોંચ્યો લાગે છે. પુતિનએ સેનાને મિસાઇલની તહેનાતીની તૈયારી શરૂ કરવાની સૂચના આપી છે, જે સૂચવે છે કે રશિયા હવે તેને કાર્યક્ષમ માને છે.

યુરોપ અને અમેરિકા માટે, આ પરીક્ષણ નવો પરમાણુ ભય ઊભો કરે છે — એક એવી મિસાઇલ જે પરમાણુ હથિયાર સાથે પરમાણુ ઊર્જાથી ચાલે છે, ખંડોથી પસાર થઈ શકે છે અને શોધથી અદૃશ્ય રહી શકે છે.

જો આ મિસાઇલ વિશ્વસનીય સાબિત થાય, તો ‘બ્યુરેવસ્તનિક’ ખરેખર વૈશ્વિક પરમાણુ નીતિને બદલી શકે છે — જ્યાં શાંતિ નવી શક્તિ બની જશે અને અદૃશ્યતા નવું હથિયાર.