ડ્રોન સામે ભારતનું નવું હથિયાર તૈયાર! IG Defenceની ‘જ્વાલા’નું મોટું પરીક્ષણ

India's First Indigenous Jwala Micro-Missile Program: ભારતીય ખાનગી સંરક્ષણ કંપની IG Defenceએ ડ્રોનના વધતા ખતરા સામે સ્વદેશી સંરક્ષણ ક્ષમતા વિકસાવવાની દિશામાં મહત્વપૂર્ણ પગલું ભર્યું છે. કંપનીએ પોતાની ‘જ્વાલા’ સૂક્ષ્મ મિસાઇલ યોજના હેઠળ બે ઘન ઇંધણવાળી રોકેટ મોટર્સનું સફળ પરીક્ષણ કર્યું છે. કંપનીના જણાવ્યા અનુસાર, આ પરીક્ષણ 3 ઓક્ટોબર 2026ના રોજ સવારે લગભગ 4 વાગ્યે કરવામાં આવ્યું હતું. ‘જ્વાલા’ને ભારતની પ્રથમ સ્વદેશી ખાનગી સૂક્ષ્મ મિસાઇલ યોજના તરીકે વિકસાવવામાં આવી રહી છે. તેનો મુખ્ય હેતુ ડ્રોન સામે સીધી કાર્યવાહી કરી શકે તેવી હાર્ડ-કિલ પ્રતિરક્ષા વ્યવસ્થા તૈયાર કરવાનો છે. આ ટેકનોલોજી ખાસ કરીને નાના અને ઓછી કિંમતના ડ્રોન સામે ઉપયોગી બને તે દિશામાં વિકસાવવામાં આવી રહી છે.

ડ્રોનનો વધતો ખતરો બન્યો મોટો પડકાર
આધુનિક યુદ્ધમાં ડ્રોનનો ઉપયોગ સતત વધી રહ્યો છે. નાના કદના ડ્રોન ઓછા ખર્ચે તૈયાર કરી શકાય છે અને મોટી સંખ્યામાં એકસાથે તૈનાત કરી શકાય છે. આવી સ્થિતિમાં પરંપરાગત હવાઈ સંરક્ષણ વ્યવસ્થાઓ સામે નવો પડકાર ઊભો થયો છે. દરેક નાના ડ્રોનને રોકવા માટે મોંઘી મિસાઇલનો ઉપયોગ કરવો આર્થિક રીતે મુશ્કેલ બની શકે છે. આ કારણે ઓછા ખર્ચે તૈયાર થઈ શકે અને મોટા પ્રમાણમાં તૈનાત કરી શકાય તેવી અવરોધક મિસાઇલની જરૂરિયાત વધી રહી છે. ‘જ્વાલા’ મિસાઇલનો વિકાસ પણ આ જ જરૂરિયાતને ધ્યાનમાં રાખીને કરવામાં આવી રહ્યો છે.

બે રોકેટ મોટર્સનું પરીક્ષણ કેમ મહત્વનું?
મિસાઇલની કામગીરીમાં રોકેટ મોટર મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે. તે મિસાઇલને જરૂરી ગતિ અને શક્તિ પૂરી પાડે છે. તેથી બે ઘન ઇંધણવાળી રોકેટ મોટર્સનું સફળ પરીક્ષણ ‘જ્વાલા’ યોજનાના વિકાસમાં મહત્વપૂર્ણ તબક્કો માનવામાં આવે છે. કંપની હવે આ પ્રણાલીની વિશ્વસનીયતા, કાર્યક્ષમતા, ઉત્પાદન ક્ષમતા અને મોટા પાયે ઉપયોગ કરવાની ક્ષમતા વધારવા પર ધ્યાન આપશે.

‘જ્વાલા’ સાથે જોડાશે ‘ગ્રીડ’ વ્યવસ્થા
‘જ્વાલા’ને એક અલગ મિસાઇલ તરીકે નહીં પરંતુ IG Defenceની ‘ગ્રીડ’ નામની વ્યાપક સંરક્ષણ વ્યવસ્થાના ભાગરૂપે વિકસાવવામાં આવી રહી છે. ‘ગ્રીડ’ કૃત્રિમ બુદ્ધિ આધારિત યુદ્ધ વ્યવસ્થાપન પ્રણાલી છે, જે વિવિધ સેન્સર, શસ્ત્ર પ્રણાલી અને કમાન્ડ વ્યવસ્થાને એકબીજા સાથે જોડે છે. આ પ્રણાલી હવામાં રહેલા ખતરાને શોધવા, તેની ઓળખ કરવા, તેની હિલચાલ પર નજર રાખવા, જોખમનું મૂલ્યાંકન કરવા અને જરૂરી કાર્યવાહી માટે યોગ્ય શસ્ત્રને દિશા આપવા માટે બનાવવામાં આવી રહી છે.

સેન્સરથી મિસાઇલ સુધી એક સંપૂર્ણ વ્યવસ્થા
આ સમગ્ર માળખામાં સેન્સર ડ્રોનને શોધશે, ‘ગ્રીડ’ તેની માહિતીનું વિશ્લેષણ કરશે અને ‘જ્વાલા’ અવરોધક મિસાઇલ તરીકે કાર્યવાહી કરશે. એટલે કે કંપની માત્ર મિસાઇલ નહીં પરંતુ ડ્રોન સામે શોધથી લઈને નાશ સુધીની સંપૂર્ણ સંરક્ષણ વ્યવસ્થા વિકસાવવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે. IG Defenceના સ્થાપક અને મુખ્ય કાર્યકારી અધિકારી બોધિસત્વ સંઘપ્રિયાના જણાવ્યા અનુસાર, ‘જ્વાલા’ને બુદ્ધિશાળી સંરક્ષણ માળખાના ભાગરૂપે વિકસાવવામાં આવી રહી છે. કંપનીના સહાયક ઉપપ્રમુખ વિંગ કમાન્ડર અનૂપ શર્માએ જણાવ્યું હતું કે ડ્રોનનો ખતરો ઝડપથી બદલાઈ રહ્યો છે અને તેની સામેની સંરક્ષણ વ્યવસ્થાઓએ પણ તે જ ઝડપે વિકસવું જરૂરી છે.

આત્મનિર્ભર ભારત માટે ખાનગી ક્ષેત્રનું પગલું
‘જ્વાલા’નું સફળ પરીક્ષણ ભારતની ખાનગી સંરક્ષણ કંપનીઓ દ્વારા સ્વદેશી સંરક્ષણ ટેકનોલોજી વિકસાવવાના પ્રયાસને પણ દર્શાવે છે. IG Defence સ્વદેશી રોકેટ પ્રણાલી, અવરોધક મિસાઇલ અને ડ્રોન વિરોધી સંરક્ષણ ટેકનોલોજી પર કામ કરી રહી છે. આગામી તબક્કામાં કંપની પ્રણાલીની વિશ્વસનીયતા અને મોટા પાયે ઉત્પાદન ક્ષમતા પર ધ્યાન આપશે. ડ્રોનના વધતા ખતરા વચ્ચે ઓછી કિંમતની અને મોટા પ્રમાણમાં તૈનાત કરી શકાય તેવી સ્વદેશી મિસાઇલ વ્યવસ્થા ભારતની સંરક્ષણ જરૂરિયાતો માટે મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે.