કૃષિમંત્રીના વિસ્તારમાં ખેડૂતોનો શા માટે વિરોધ?

કૃષિ મંત્રી રાઘવજી પટેલના વતનમાં ડુંગળીના ભાવ મુદ્દે ખેડૂતોએ ઉગ્ર વિરોધ કર્યો છે. ડુંગળીના પોષણક્ષમ ભાવ નહી મળતાં ખેડૂતોને રોવાનો વારો આવ્યો છે. ભારે વરસાદના કારણે મગફળીના પાકમાં નુકસાન થતાં તેમજ ડુંગળીના ભાવ ગગડી જતાં ખેડૂતોને મોટું નુકસાન થઈ રહ્યું છે. ડૂંગળીના ભાવ મુદ્દે આમ આદમી પાર્ટીના જામજોધપુરના ધારાસભ્ય હેમંત ખવાએ અનોખો વિરોધ કરી યોગ્ય ભાવ મળે તેવી કાર્યવાહી કરવા સરકાર સમક્ષ માંગ કરી છે.

જામનગર જિલ્લામાં ખેડૂતોને ડુંગળીના પોષણક્ષમ ભાવ મળી રહ્યા નથી. તેથી ખેડૂતોને સાથે રાખી ડુંગળીના ઓછા ભાવને લઇને આમ આદમી પાર્ટીએ વિરોધ કર્યો હતો. ડુંગળી પકવતાં ખેડૂતોની રેલી યોજી મામલતદારને આવેદનપત્ર આપી રજૂઆત કરી હતી. રેલી દરમિયાન હેમંત ખવા તેમજ ખેડૂતો દ્વારા રસ્તામાં વેપારીઓ, રિક્ષાવાળાઓ, લારીવાળાઓ તેમજ અન્ય લોકોને વિનામૂલ્યે ડુંગળી આપી અનોખી રીતે વિરોધ નોંધાવ્યો હતો.

ધારાસભ્ય હેમંત ખવાએ મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલને ડુંગળીના ઓછા ભાવને લઇને પત્ર લખ્યો છે. પત્રમાં જણાવ્યું છે કે, રાજ્યમાં લાખો ખેડૂતો ડુંગળીના ઉત્પાદનમાં સતત નુકસાનનો સામનો કરી રહ્યા છે. ડુંગળીના ભાવ હાલમાં ₹ 3 થી 7 પ્રતિ કિલો મળી રહ્યા છે. જ્યારે ઉત્પાદન ખર્ચ ₹10 પ્રતિ કિલો છે. જે ઉત્પાદન ખર્ચ અને વેચાણ ભાવમાં ખૂબ મોટો તફાવત છે. તેના કારણે ખેડૂતો આર્થિક સંકટમાં છે.

તેમણે ઉમેર્યુ કે, ડુંગળીના ઓછા ભાવ થવા પાછળના મુખ્ય કારણો ડુંગળીની નિકાસ પર લાગેલા પ્રતિબંધોને કારણે બજારમાં વધુ પડતો પુરવઠો થવાથી ભાવ ઘટ્યા છે. ડુંગળી માટે MSPની વ્યવસ્થા ન હોવાથી ખેડૂતોને યોગ્ય ભાવ મળતા નથી. સરકારી એજન્સીઓ દ્વારા ખરીદી અથવા બજાર નિયંત્રણની અસરકારક વ્યવસ્થા નથી. જેથી ડુંગળી માટે ઉત્પાદન ખર્ચને આધારે MSP નક્કી કરી ખરીદીની ખાતરી આપવામાં આવે. ડુંગળીની નિકાસ પરના પ્રતિબંધો દૂર કરી અથવા સ્થિર નિકાસ નીતિ ઘડવામાં આવે.

આ ઉપરાંત NAFED અથવા અન્ય સરકારી એજન્સીઓ દ્વારા ડુંગળીની ખરીદી કરવામાં આવે. માર્કેટ ઇન્ટરવેન્શન સ્કીમ હેઠળ નાણાંકીય સહાયની રકમ મળે. ડુંગળીના સંગ્રહ માટે સબસિડી અને આધુનિક વેરહાઉસ સુવિધાઓ પૂરી પાડવામાં આવે. રાજ્યમાં ખેડૂતોની આર્થિક પરિસ્થિતિ ખૂબ જ દયનીય બનતી જાય છે. આ સમસ્યાનું નિરાકરણ નહીં આવે તો ખેડૂતો ખેતી છોડવા મજબૂર થવું પડશે. જેથી આપને વિનંતી કરીએ છે કે ઉપરોક્ત માંગણીઓ પર તાત્કાલિક ધ્યાન આપવામાં આવે અને ખેડૂતોને ન્યાયી ભાવ મળે તે માટે યોગ્ય પગલાં લેવામાં આવે. જો આગામી સમયમાં હકારાત્મક પગલાં લેવામાં નહીં આવે તો ખેડૂતોને સાથે રાખીને અમે ઉગ્ર આંદોલન કરીશું.

ડુંગળીના ભાવમાં સતત ઘટાડો થતો રહેશે તો ખેડૂતોને ભારે નુકસાન થઈ શકે છે. લાંબાગાળાનો પ્રભાવ ડુંગળીના ઉત્પાદન અને પુરવઠા પર માઠી અસર કરી શકે છે. હાલમાં બજારમાં પૂરતો પુરવઠો હોવાથી ભાવ વધવાના કોઈ અણસાર નથી. ખેડૂતોને નુકસાન અને ગ્રાહકોને ફાયદો થઈ રહ્યો છે. જો કે, ખેડૂતોને થતા નુકસાન સામે કાર્યવાહી નહી થાય તો આગામી સિઝનમાં પરિસ્થિતિ વધુ ગંભીર બની શકે છે.

ખેડૂતોને 50 ટકા કરતાં વધુ નુકસાન

ડુંગળીના ભાવમાં સતત ઘટાડો જોવા મળ્યો છે. જથ્થાબંધ બજારમાં 20 થી 25 રૂપિયા પ્રતિ કિલોના ભાવે વેચાતી ડુંગળીના ભાવ ઘટીને 10 રૂપિયા પહોંચી ગયા છે. ખેડૂતોનું કહેવું છે કે, ડુંગળીનું વાવેતર કરવા માટે મોટી મહેનત, ખર્ચ અને સમય લાગી જાય છે. જમીન તૈયાર કરવી, બીજ ખરીદવું, ખાતર અને કીટનાશક દવાઓનો ઉપયોગ કરવો તથા સિંચાઈ જેવી તમામ પ્રક્રિયામાં ઘણો ખર્ચ થઈ જાય છે. પરંતુ હાલના બજાર ભાવ તેમને પોષણક્ષમ નથી. ખેડૂતો જણાવે છે કે 10  રૂપિયાના ભાવ પર વેચાણ કરતાં તેઓને 50 ટકાથી વધુ નુકસાન થઈ રહ્યું છે.

શા કારણે ડુંગળીના ભાવ ઘટ્યાં?

ડુંગળીના ભાવમાં ઘટાડાનું મુખ્ય કારણ મહારાષ્ટ્ર અને મધ્યપ્રદેશમાં ડુંગળીનું પુષ્કળ વાવેતર અને નવી આવક છે. બંને વિસ્તારોમાંથી મોટી માત્રામાં ડુંગળી બજારમાં આવી રહી છે. જેના કારણે પુરવઠો વધતાં ભાવમાં ઘટાડો થઇ રહ્યો છે. એક વેપારીએ જણાવ્યું કે, “હાલમાં બજારમાં ખૂબ વધારે માલ ઉપલબ્ધ છે. આગામી મહિને નવા માલની આવક વધુ પ્રમાણમાં શરૂ થશે. આવા સમયમાં ભાવ વધવાની શક્યતા ખૂબ જ ઓછી છે.”