Mamata Banerjee Loses Control of TMC: પશ્ચિમ બંગાળના રાજકારણમાં એક અત્યંત ચોંકાવનારો અને ઐતિહાસિક ફેરફાર જોવા મળી રહ્યો છે. પશ્ચિમ બંગાળ વિધાનસભા ચૂંટણીમાં કારમી હારનો સામનો કર્યા બાદ મમતા બેનરજીનો રાજકીય કિલ્લો સંપૂર્ણપણે તૂટી ગયો છે. તેઓ હાલમાં પોતાના રાજકીય જીવનના સૌથી મુશ્કેલ અને પડકારજનક તબક્કામાંથી પસાર થઈ રહ્યા છે. વર્ષ 1998 માં મમતા બેનરજી દ્વારા સ્થાપિત કરવામાં આવેલી તૃણમૂલ કોંગ્રેસ (TMC) હવે સંપૂર્ણપણે તેમના નિયંત્રણ બહાર થઈ ગઈ છે. માત્ર 2 મહિનાના ટૂંકા ગાળામાં જ સમગ્ર પાર્ટી પત્તાના મહેલની જેમ વિખેરાઈ ગઈ છે. ધારાસભ્યો, સાંસદો, પક્ષના સંગઠન અને બેંક બેલેન્સ પરનો મમતા બેનરજીનો એકચક્રી કાબૂ હવે સંપૂર્ણપણે સરકી ગયો છે.
બનાવટી સહીઓના વિવાદ વચ્ચે મમતા બેનરજી પાસેથી છીનવાયું વિપક્ષના નેતાનું પદ વિધાનસભા ચૂંટણીમાં પરાજય બાદ મમતા બેનરજી પાસેથી વિપક્ષના નેતા (LOP) નું પદ પણ છીનવી લેવામાં આવ્યું છે. મમતા બેનરજીએ 80 TMC ધારાસભ્યોના સમર્થનનો દાવો કરીને શોવન દેવ ચટ્ટોપાધ્યાયને વિધાનસભામાં વિપક્ષના નેતા જાહેર કરવા માટે સ્પીકરને એક સત્તાવાર પત્ર મોકલ્યો હતો. જોકે, પક્ષના જ બળવાખોર ધારાસભ્ય ઋતબ્રત બેનરજીએ આખી રમત બગાડી નાખી હતી. TMC ના બળવાખોર ધારાસભ્યો ઋતબ્રત બેનરજી અને સંદીપન શાહે જાહેરમાં ગંભીર આરોપ લગાવ્યો કે આ પત્રમાં ધારાસભ્યોની સહીઓ નકલી (બનાવટી) કરવામાં આવી છે અને આ બધું અભિષેક બેનરજીના ઈશારે થયું છે. આ બળવાને પગલે મમતા બેનરજીએ તાત્કાલિક કાર્યવાહી કરીને ઋતબ્રત બેનરજી અને સંદીપન શાહને પાર્ટીમાંથી હાંકી કાઢ્યા હતા. પરંતુ આ કાર્યવાહી બાદ ઋતબ્રત બેનરજીએ 58 થી વધુ ધારાસભ્યોને પોતાની સાથે એકઠા કરીને વિધાનસભા અધ્યક્ષ રથેન્દ્ર બોઝને સમર્થનનો નવો પત્ર સોંપ્યો હતો. અધ્યક્ષે આ પત્ર સ્વીકારી લેતા મમતા બેનરજીની ઈચ્છા વિરૂદ્ધ ઋતબ્રત બેનરજી વિધાનસભાના નવા વિપક્ષી નેતા બન્યા અને તેમને 'એલઓપી રૂમ' ફાળવી દેવામાં આવ્યો.
ધારાસભ્યો અને સાંસદોના સરેઆમ બળવાને કારણે પક્ષના 3 ટુકડા થયા બંગાળના રાજકારણમાં તૃણમૂલ કોંગ્રેસ અત્યારે મુખ્યત્વે 3 જૂથોમાં વહેંચાઈ ગઈ છે. સત્તાવાર આંકડાઓ મુજબ, પક્ષના કુલ 80 ધારાસભ્યોમાંથી અંદાજે 64 ધારાસભ્યો હાલમાં ઋતબ્રત બેનરજીના બળવાખોર જૂથ સાથે જોડાઈ ગયા છે. આ જૂથ પાસે બે તૃતીયાંશ કરતાં વધુ બહુમતી હોવાથી તેઓ પોતાને 'વાસ્તવિક TMC' ગણાવી રહ્યા છે. બીજી તરફ, મમતા બેનરજી સાથે હવે માત્ર 16 જેટલા ધારાસભ્યો જ બચ્યા છે. આ બળવો માત્ર રાજ્ય પૂરતો મર્યાદિત નથી રહ્યો, પરંતુ દિલ્હીમાં પણ મમતા બેનરજીની રાજકીય સ્થિતિ નબળી પડી છે. કાકોલી ઘોષના નેતૃત્વમાં પક્ષના લોકસભા સાંસદોએ મોટો બળવો કર્યો છે. TMC ના કુલ 28 લોકસભા સાંસદોમાંથી 20 સાંસદો મમતા બેનરજીનો સાથ છોડીને એનસીપી (NCP) માં ભળી ગયા છે, જેના કારણે મમતા બેનરજી પાસે હવે માત્ર 8 લોકસભા સાંસદો જ રહ્યા છે. આ ઉપરાંત, પક્ષના 13 રાજ્યસભા સાંસદોમાંથી 3 સાંસદોએ પક્ષ અને પોતાના સભ્યપદ પરથી રાજીનામું આપી દીધું છે.
રાષ્ટ્રીય અધ્યક્ષ પદ પરથી મમતા બેનરજીની હકાલપટ્ટી, ચિત્રો પણ હટાવાયા પક્ષના ઇતિહાસમાં સર્જાયેલા આ અભૂતપૂર્વ આંતરિક બળવાએ સંગઠન માળખાને પણ બદલી નાખ્યું છે. કોલકાતામાં બળવાખોર નેતાઓ, પૂર્વ કાઉન્સિલરો અને જિલ્લા પ્રમુખોની એક વિશાળ બેઠક યોજાઈ હતી, જેમાં પક્ષના 28 વર્ષના ઈતિહાસમાં પહેલીવાર મમતા બેનરજીને રાષ્ટ્રીય અધ્યક્ષ પદ પરથી હટાવી દેવામાં આવ્યા છે. બળવાખોર જૂથે અરૂપ રોયને પક્ષના નવા રાષ્ટ્રીય અધ્યક્ષ તરીકે નિયુક્ત કર્યા છે. આ સાથે જ મમતા બેનરજીના ભત્રીજા અભિષેક બેનરજીને પણ 'ઓલ ઈન્ડિયા જનરલ સેક્રેટરી' ના પદ પરથી સસ્પેન્ડ કરવામાં આવ્યા છે અને તેમની જગ્યાએ સંદીપન શાહ તેમજ જાવેદ ખાન જેવા નેતાઓની નિમણૂક કરવામાં આવી છે. પક્ષના મુખ્ય કાર્યાલય પર બળવાખોરોએ સંપૂર્ણ કબજો જમાવી લીધો છે અને તમામ ઓફિસોમાંથી મમતા બેનરજીના ફોટા અને ચિત્રો દૂર કરી દેવાયા છે. જોકે, બળવાખોર જૂથ મમતા બેનરજી પર સીધા વ્યક્તિગત હુમલા કરવાનું ટાળી રહ્યું છે અને તેમને પક્ષમાં "મુખ્ય સલાહકાર" નું પદ આપવાની વાત કરી રહ્યું છે, તેમ છતાં સક્રિય નેતૃત્વમાંથી તેમની સત્તા સંપૂર્ણપણે નાબૂદ થઈ ગઈ છે.
નાણાકીય મોરચે મોટો ઝટકો: ₹440 કરોડનું બેંક બેલેન્સ ફ્રીઝ રાજકીય સત્તા અને પક્ષ પરનો કાબૂ ગુમાવ્યા બાદ મમતા બેનરજી જૂથને આર્થિક મોરચે સૌથી મોટો ફટકો પડ્યો છે. બળવાખોર જૂથે TMC ના સત્તાવાર બેંક ખાતાઓમાંથી ગેરકાયદેસર રીતે ફંડ ટ્રાન્સફર કરવા અને ભંડોળનો દુરુપયોગ કરવા અંગે કેન્દ્રીય તપાસ એજન્સીઓને સત્તાવાર ફરિયાદ કરી હતી. આ ફરિયાદના આધારે એન્ફોર્સમેન્ટ ડિરેક્ટોરેટ (ED) અને બિધાનનગર પોલીસ દ્વારા તાત્કાલિક ધોરણે કડક કાર્યવાહી કરવામાં આવી હતી. તપાસ એજન્સીઓએ તૃણમૂલ કોંગ્રેસના 3 મુખ્ય બેંક ખાતાઓને સીલ (ફ્રીઝ) કરી દીધા છે, જેમાં આશરે ₹440 કરોડની માતબર રકમ જમા હતી. આ સમગ્ર મામલો મની લોન્ડરિંગના ગંભીર આરોપો સાથે જોડાયેલો છે. પ્રાથમિક તપાસમાં બહાર આવ્યું છે કે તાજેતરની ચૂંટણીઓ દરમિયાન ચાર્ટર્ડ ફ્લાઇટ્સ અને વિવિધ એવિએશન કંપનીઓને ₹160 કરોડથી વધુની રકમ ગેરકાયદેસર રીતે ટ્રાન્સફર કરવામાં આવી હતી. આ બેંક ખાતાઓ ફ્રીઝ થઈ જવાના કારણે હવે મમતા બેનર્જી જૂથ માટે પક્ષની રોજિંદી પ્રવૃત્તિઓ ચલાવવી અને આગામી કાનૂની લડાઈઓ લડવા માટે આર્થિક સંસાધનો એકત્ર કરવા અત્યંત મુશ્કેલ બની જશે. હાલમાં બંને જૂથો આ કરોડો રૂપિયાના ફંડ અને પક્ષના સત્તાવાર ખજાના પર પોતાનો દાવો કરી રહ્યા છે.

પહેલા વિપક્ષી નેતા પદ ગયું, પછી ઓફિસ અને હવે ₹440 કરોડનું ફંડ ફ્રીઝ

July 9, 2026 | 12:55 IST