West Bengal LoP Row: પશ્ચિમ બંગાળના રાજકારણમાં ચાલી રહેલા ભારે ઘમસાણ વચ્ચે મમતા બેનરજી અને તૃણમૂલ કોંગ્રેસ (TMC)ના સત્તાવાર જૂથને કલકત્તા હાઈકોર્ટ તરફથી મોટો રાજકીય ફટકો પડ્યો છે. પશ્ચિમ બંગાળ વિધાનસભામાં વિપક્ષના નેતા (LoP) પદની નિમણૂક અંગે ચાલી રહેલા ગંભીર કાનૂની વિવાદમાં હાઈકોર્ટે વિધાનસભા સ્પીકરના નિર્ણય પર વચગાળાની રોક લગાવવાનો સ્પષ્ટ ઇનકાર કરી દીધો છે. અદાલતના આ વલણને કારણે હાલ પૂરતું બળવાખોર ધારાસભ્ય ઋતબ્રત બેનરજી જ વિપક્ષના નેતા તરીકે યથાવત રહેશે અને સ્પીકર રથેન્દ્ર બસુનો નિર્ણય અમલી ગણાશે.
હાઈકોર્ટની સિંગલ બેન્ચનો મહત્વનો ચુકાદો ગુરુવારે, 18 જૂન, 2026ના રોજ કલકત્તા હાઈકોર્ટના જસ્ટિસ કૃષ્ણા રાવની સિંગલ બેન્ચે આ ચકચારી મામલાની સુનાવણી હાથ ધરી હતી. મમતા બેનરજીના અત્યંત નજીકના સહયોગી અને વરિષ્ઠ ટીએમસી ધારાસભ્ય શોભનદેવ ચટ્ટોપાધ્યાય દ્વારા દાખલ કરવામાં આવેલી અરજી પર ચુકાદો આપતા કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે, પ્રથમ દૃષ્ટિએ અરજદારના કેસમાં વચગાળાનો આદેશ આપવા માટે કોઈ મજબૂત આધાર કે સુવિધાનું સંતુલન જણાતું નથી. આથી સ્પીકરના આદેશ પર તાત્કાલિક સ્ટે આપવાની વિનંતીને ફગાવી દેવામાં આવે છે.
અરજીને અંતિમ સુનાવણી માટે સ્વીકારી જસ્ટિસ કૃષ્ણા રાવે આ કેસની આગામી સુનાવણી 28 જુલાઈના રોજ મુકરર કરી છે. અદાલતે તમામ પ્રતિવાદીઓને ત્રણ અઠવાડિયામાં પોતાના વિરોધી સોગંદનામા (Counter Affidavits) દાખલ કરવા અને તે પછી અરજદારને બે અઠવાડિયામાં પોતાનો જવાબ રજૂ કરવા નિર્દેશ આપ્યો છે. ટીએમસીના વરિષ્ઠ સાંસદ અને જાણીતા વકીલ કલ્યાણ બેનરજીએ આ અંગે પ્રતિક્રિયા આપતા જણાવ્યું કે કોર્ટે કોઈ વચગાળાની રાહત આપી નથી, પરંતુ અરજીને અંતિમ સુનાવણી માટે સ્વીકારી લીધી છે.
સુનાવણી દરમિયાન સ્પીકરની કામગીરી સામે કોર્ટે ઉઠાવ્યા સવાલો જોકે, વચગાળાનો સ્ટે આપવાનો ઇનકાર કરવાની સાથે અદાલતે પશ્ચિમ બંગાળ વિધાનસભાના સ્પીકરની ઉતાવળી પ્રક્રિયા સામે કેટલાક આકરા સવાલો પણ પૂછ્યા હતા. બુધવારે થયેલી સુનાવણી દરમિયાન જસ્ટિસ કૃષ્ણા રાવે સ્પીકર વતી હાજર રહેલા એડિશનલ એડવોકેટ જનરલ બિલવદલ ભટ્ટાચાર્યને પ્રશ્ન કર્યો હતો કે, 9 મેના રોજ ટીએમસીના મુખ્ય જૂથ તરફથી શોભનદેવ ચટ્ટોપાધ્યાયને વિપક્ષના નેતા બનાવવાનો પત્ર મળ્યો હોવા છતાં સ્પીકરે તેના પર કોઈ નિર્ણય કેમ ન લીધો? કોર્ટે નોંધ્યું હતું કે સ્પીકરે સત્તાવાર પક્ષની પહેલી અરજીને બાજુ પર રાખી દીધી, પરંતુ 3 જૂને બળવાખોર જૂથ તરફથી પત્ર મળતા જ ખૂબ જ ટૂંકા સમયમાં સક્રિય થઈને ઋતબ્રત બેનરજીને વિપક્ષના નેતા જાહેર કરી દીધા. ન્યાયાધીશે સવાલ કર્યો કે જ્યારે એક જ રાજકીય પક્ષમાંથી બે અલગ-અલગ નામો સામે આવ્યા હોય, ત્યારે શું સ્પીકર બંને પક્ષોને સાંભળ્યા વિના પોતાની મરજીથી આટલો મોટો નિર્ણય લઈ શકે? સ્પીકરના વકીલે દલીલ કરી હતી કે પશ્ચિમ બંગાળ વિધાનસભા મહેનતાણું અધિનિયમ, 1937 મુજબ, ગૃહમાં સૌથી વધુ સંખ્યાબળ ધરાવતા વિરોધ પક્ષના નેતાની પસંદગી બાબતે સ્પીકરનો નિર્ણય જ આખરી અને નિર્ણાયક ગણાય છે.
કેવી રીતે શરૂ થયો તૃણમૂલ કોંગ્રેસમાં આ આંતરિક બળવો? આ સમગ્ર વિવાદ પશ્ચિમ બંગાળના શાસક પક્ષ ટીએમસીની અંદર ચાલી રહેલા એક અભૂતપૂર્વ આંતરિક સત્તાસંગ્રામનું પરિણામ છે. વિવાદની શરૂઆત ત્યારે થઈ જ્યારે ઋતબ્રત બેનરજીએ સત્તાવાર પક્ષ નેતૃત્વ પર ગંભીર આક્ષેપ કર્યો કે વિધાનસભામાં નેતાની પસંદગી કરવા માટે તેમના નામે બનાવટી સહીઓનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે. આ આક્ષેપો અને વિરોધ પ્રદર્શનોના કારણે મમતા બેનરજીએ શિસ્તભંગના પગલાં ભરીને ઋતબ્રતને પક્ષમાંથી હાંકી કાઢ્યા હતા.
અભિષેક બેનરજીની સત્તા સામે ખુલ્લો બળવો પોકાર્યો પક્ષમાંથી હાંકી કાઢવામાં આવતા જ ઋતબ્રતે મમતા બેનરજીના ભત્રીજા અને ટીએમસીના રાષ્ટ્રીય મહાસચિવ અભિષેક બેનરજીની સત્તા સામે ખુલ્લો બળવો પોકાર્યો હતો. તેમણે ટીએમસીના 80 ધારાસભ્યોમાંથી આશરે 58 થી 60 ધારાસભ્યોને પોતાની તરફેણમાં કરી લીધા. ઋતબ્રત બેનરજીના જૂથનો દાવો છે કે તેઓ પક્ષના વડા મમતા બેનરજીને નેતા તરીકે સ્વીકારે છે, પરંતુ અભિષેક બેનરજીના એકહથ્થુ શાસન અને તેમના નિર્ણયોને સ્વીકારતા નથી. આ મોટી તિરાડને કારણે ટીએમસી વિધાનસભા બે ભાગમાં વહેંચાઈ ગઈ અને બળવાખોર જૂથે બહુમતીના જોરે વિપક્ષના બાકડા પર બેસવાનો નિર્ણય કર્યો, જેને સ્પીકરે માન્યતા આપી દીધી.
ધારાસભ્યોની સહીઓ બનાવટી હોવાના આરોપ અને CID તપાસ આ વિવાદ માત્ર રાજકીય કચેરીઓ કે કોર્ટ સુધી સીમિત નથી, પરંતુ હવે તે ફોજદારી તપાસના દાયરામાં પણ આવી ગયો છે. અભિષેક બેનરજીના કેમ્પ દ્વારા રજૂ કરાયેલા દસ્તાવેજો પર કેટલાક ધારાસભ્યોની સહીઓ બનાવટી (ફોર્જરી) હોવાના આક્ષેપો ઋતબ્રત બેનરજી અને સંદીપન સાહાએ કર્યા હતા. આ ફરિયાદના આધારે વિધાનસભા સચિવે સત્તાવાર રીતે એફઆઈઆર (FIR) દાખલ કરાવી છે, જેની તપાસ પશ્ચિમ બંગાળ ક્રાઈમ ઇન્વેસ્ટિગેશન ડિપાર્ટમેન્ટ (CID) ચલાવી રહ્યું છે. સીઆઈડી દ્વારા હાલમાં વિવાદિત દસ્તાવેજો પર જે ધારાસભ્યોના નામ છે તેમના નિવેદનો નોંધવામાં આવી રહ્યા છે અને ફોરેન્સિક તપાસ માટે સહીના નમૂના લેવાની પ્રક્રિયા શરૂ કરવામાં આવી છે.
18મી વિધાનસભાના પ્રથમ સત્ર અગાઉ મમતા જૂથ નિરાશ 18મી પશ્ચિમ બંગાળ વિધાનસભાનું પ્રથમ સત્ર ગુરુવારથી જ શરૂ થઈ રહ્યું હોવાથી, મમતા બેનરજીના કેમ્પે કોર્ટ પાસે તાકીદની રાહત માંગી હતી જેથી ઋતબ્રત બેનરજીને ગૃહની અંદર વિપક્ષના નેતા તરીકે પ્રોટોકોલ અને સુવિધાઓ મેળવતા રોકી શકાય. શોભનદેવ ચટ્ટોપાધ્યાયની દલીલ હતી કે સ્પીકરનો આ નિર્ણય લોકશાહી અને બંધારણીય સિદ્ધાંતોની વિરુદ્ધ છે, કારણ કે તે મૂળ પક્ષના અધિકારોને કચડી નાખે છે. જોકે, હાઈકોર્ટે કોઈ પણ વચગાળાનો આદેશ આપવાનો ઇનકાર કરી દેતા હવે ગૃહની અંદર સત્તાવાર ટીએમસી જૂથ માટે ક્ષોભજનક સ્થિતિ સર્જાશે. આગામી 28 જુલાઈની અંતિમ સુનાવણી સુધી ઋતબ્રત બેનરજી જ બંગાળ વિધાનસભાના સત્તાવાર વિપક્ષી નેતા તરીકેની તમામ જવાબદારીઓ સંભાળશે. આ ચુકાદા બાદ પશ્ચિમ બંગાળમાં ભાજપ સહિતના વિપક્ષો અને બળવાખોર જૂથમાં ઉત્સાહ છે, જ્યારે મમતા સરકાર આગામી દિવસોમાં કાનૂની વ્યુહરચના બદલવા માટે મજબૂર બની છે.

મમતા બેનરજીને કલકત્તા હાઈકોર્ટનો મોટો ઝટકો, સ્પીકરના નિર્ણય પર વચગાળાનો સ્ટે આપવાનો ઇનકાર

June 18, 2026 | 13:39 IST