રોજ 2.04 લાખ લીટર ડીઝલ! ભરૂચ-દહેજ વચ્ચે મેટ્રો રેલની માંગ કેમ ઉઠી?

ભરૂચ: દહેજ GIDC અને PCPIR વિસ્તારમાં વધતી ઔદ્યોગિક પ્રવૃત્તિ વચ્ચે ભરૂચ-દહેજ વચ્ચે મેટ્રો રેલ, રેપિડ રેલ અથવા ઝડપી પેસેન્જર ટ્રેન સેવા શરૂ કરવાની માંગ ઉઠી છે. દહેજના ઔદ્યોગિક વિસ્તારમાં કામ કરતા હજારો કર્મચારીઓ અને શ્રમિકોની રોજિંદી અવરજવર, ભરૂચ-દહેજ રોડ પર વધતું ટ્રાફિક, ડીઝલનો વપરાશ અને પ્રદૂષણને ધ્યાનમાં રાખીને રેલ કનેક્ટિવિટીનો પ્રસ્તાવ રજૂ કરવામાં આવ્યો છે. ગુજરાત સરકારના પૂર્વ મંત્રી ખુમાનસિંહ કે. વાંસિયા દ્વારા વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી સમક્ષ આ મુદ્દે રજૂઆત કરવામાં આવી હોવાનું જણાવાયું છે. રજૂઆતમાં ભરૂચ-દહેજ ઔદ્યોગિક કોરિડોર માટે મેટ્રો અથવા રેપિડ રેલ કનેક્ટિવિટીની વ્યવહારુતા અને ટેકનિકલ શક્યતાનો અભ્યાસ કરવાની માંગ કરવામાં આવી છે.

ભરૂચથી દહેજ માટે 1,700 કંપની બસો દોડે છે

દહેજ GIDC અને PCPIR વિસ્તારમાં અનેક ઔદ્યોગિક કંપનીઓ કાર્યરત છે. અહીં કામ કરતા હજારો કર્મચારીઓ અને શ્રમિકો ભરૂચ શહેર તથા આસપાસના વિસ્તારોમાં રહેતા હોવાથી દરરોજ મોટી સંખ્યામાં લોકો ભરૂચ-દહેજ વચ્ચે મુસાફરી કરે છે. રજૂઆતમાં જણાવ્યા મુજબ, કર્મચારીઓની અવરજવર માટે આશરે 1,700 ખાનગી કંપની બસો ભરૂચ-દહેજ રૂટ પર દરરોજ ત્રણ શિફ્ટમાં દોડે છે. શિફ્ટ બદલવાના સમયે મોટી સંખ્યામાં બસો રસ્તા પર આવતી હોવાથી ભરૂચ-દહેજ રોડ પર ટ્રાફિકનું ભારણ વધતું હોવાનો મુદ્દો રજૂઆતમાં ઉઠાવવામાં આવ્યો છે.

1,700 બસોથી 2.04 લાખ લીટર ડીઝલનો અંદાજ

રજૂઆતમાં આપવામાં આવેલા આંકડા પ્રમાણે એક બસ ત્રણ શિફ્ટ દરમિયાન આશરે 120 લીટર ડીઝલ વાપરે છે.

આ પ્રમાણે ગણતરી કરીએ તો:

1,700 બસ × 120 લીટર = 2,04,000 લીટર ડીઝલ પ્રતિ દિવસ

એટલે રજૂઆતમાં આશરે 2.04 લાખ લીટર ડીઝલના દૈનિક વપરાશનો અંદાજ દર્શાવવામાં આવ્યો છે.

આ આંકડો રજૂઆતમાં જણાવાયેલી બસોની સંખ્યા અને પ્રતિ બસના જણાવાયેલા ઇંધણ વપરાશના આધારે છે.

ડીઝલ પાછળ રોજનો ખર્ચ કેટલો?

રજૂઆતમાં ડીઝલનો ભાવ ₹98.10 પ્રતિ લીટર ગણવામાં આવ્યો છે.

2.04 લાખ લીટર ડીઝલ માટે ગણતરી:

2,04,000 × ₹98.10 = ₹2,00,12,400

એટલે આશરે ₹2 કરોડ પ્રતિ દિવસનો ઇંધણ ખર્ચ થાય છે.

365 દિવસની ગણતરી પ્રમાણે આ રકમ આશરે ₹730 કરોડ પ્રતિ વર્ષ થાય છે.

મહત્વપૂર્ણ: અહીં દર્શાવેલી રકમ ગણિતીય ગણતરી છે. મૂળ રજૂઆતમાં દર્શાવવામાં આવેલા ₹20 કરોડ દૈનિક અને ₹7,300 કરોડ વાર્ષિક આંકડા, 2.04 લાખ લીટર અને ₹98.10 પ્રતિ લીટર સાથે મેળ ખાતા નથી.

ભરૂચ-દહેજ રોડ પર ટ્રાફિક અને રોડ સેફ્ટીનો પડકાર

ત્રણેય શિફ્ટ દરમિયાન મોટી સંખ્યામાં કંપની બસો ભરૂચ-દહેજ માર્ગ પર દોડતી હોવાથી ટ્રાફિક કન્ઝેશન અને મુસાફરીના સમયમાં વધારો થવાનો મુદ્દો રજૂઆતમાં દર્શાવવામાં આવ્યો છે. કર્મચારીઓની મોટી સંખ્યામાં અવરજવર વચ્ચે રોડ પર વાહનોનું વધતું ભારણ રોડ સેફ્ટી અને અકસ્માતના જોખમ અંગે પણ ચિંતા ઊભી કરી શકે છે. ખાસ કરીને શિફ્ટના આવવા-જવાના સમયગાળા દરમિયાન ટ્રાફિક મેનેજમેન્ટ માટે વધુ અસરકારક જાહેર પરિવહન વ્યવસ્થાની જરૂરિયાતનો મુદ્દો રજૂ કરવામાં આવ્યો છે.

ડીઝલ બસોથી પ્રદૂષણનો મુદ્દો પણ ઉઠ્યો

ભરૂચ-દહેજ રૂટ પર મોટી સંખ્યામાં ડીઝલ બસોના સતત સંચાલનને કારણે વાયુ પ્રદૂષણ અને કાર્બન ઉત્સર્જન અંગે પણ રજૂઆતમાં ચિંતા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે. જો કર્મચારીઓ માટે મોટી ક્ષમતાવાળી રેલ સેવા ઉપલબ્ધ થાય તો રોડ પર કંપની બસોની સંખ્યા અને વાહનવ્યવહારનું ભારણ ઘટાડવામાં મદદ મળી શકે છે. જોકે, વાસ્તવિક ઇંધણ અને પ્રદૂષણમાં કેટલો ઘટાડો થશે તે માટે વિગતવાર ટેકનિકલ અભ્યાસ જરૂરી રહેશે.

ભરૂચ-દહેજ વચ્ચે મેટ્રો કે રેપિડ રેલનો પ્રસ્તાવ

રજૂઆતમાં ભરૂચ-દહેજ વચ્ચે મેટ્રો રેલ, Regional Rapid Transit System (RRTS) અથવા ઝડપી પેસેન્જર રેલ સેવાની શક્યતા તપાસવાની માંગ કરવામાં આવી છે.

આ પ્રકારની રેલ કનેક્ટિવિટી વિકસાવવામાં આવે તો ભરૂચ અને દહેજ વચ્ચેના ઔદ્યોગિક પ્રવાસ માટે જાહેર પરિવહનનું નવું વિકલ્પ ઊભું થઈ શકે છે.

રજૂઆત મુજબ તેના સંભવિત ફાયદાઓમાં:

• ભરૂચ-દહેજ રોડ પર ટ્રાફિકનું ભારણ ઘટાડવાની શક્યતા
• કંપની બસો પરની નિર્ભરતા ઘટાડવામાં મદદ
• કર્મચારીઓ માટે ઝડપી જાહેર પરિવહન વિકલ્પ
• ડીઝલના વપરાશમાં ઘટાડાની શક્યતા
• વાહનવ્યવહાર સંબંધિત પ્રદૂષણ ઘટાડવામાં મદદ
• દહેજ ઔદ્યોગિક વિસ્તાર માટે લાંબા ગાળાનું ટ્રાન્સપોર્ટ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર

નો સમાવેશ થાય છે.

કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકાર પાસે Feasibility Studyની માંગ

ખુમાનસિંહ કે. વાંસિયાએ કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકાર સમક્ષ ભરૂચ-દહેજ મેટ્રો અથવા રેપિડ રેલ પ્રોજેક્ટની Feasibility Study કરાવવાની માંગ કરી છે. આ અભ્યાસમાં મુસાફરોની સંખ્યા, દૈનિક ટ્રાફિક, દહેજ ઔદ્યોગિક વિસ્તારનું ભવિષ્યનું વિસ્તરણ, પ્રોજેક્ટ ખર્ચ, જમીનની જરૂરિયાત, ટેકનિકલ માળખું અને આર્થિક વ્યવહારુતા જેવા મુદ્દાઓનું મૂલ્યાંકન થઈ શકે છે. અભ્યાસ બાદ જ ભરૂચ-દહેજ વચ્ચે કઈ પ્રકારની રેલ સેવા વ્યવહારુ રહેશે તે અંગે વધુ સ્પષ્ટતા થઈ શકે છે.

દહેજના ઔદ્યોગિક વિકાસ સાથે જાહેર પરિવહન કેમ મહત્વનું?

દહેજમાં ઔદ્યોગિક એકમો અને રોજગારની તકો વધતા કર્મચારીઓની દૈનિક અવરજવર માટે મજબૂત, ઝડપી અને વિશ્વસનીય જાહેર પરિવહન વ્યવસ્થાની જરૂરિયાત પણ વધી રહી છે. ભરૂચ-દહેજ વચ્ચે રેલ કનેક્ટિવિટીનો પ્રસ્તાવ આ જ પરિવહન જરૂરિયાતને ધ્યાનમાં રાખીને કરવામાં આવ્યો છે. રેલ સેવા શરૂ થવાથી ટ્રાફિક, ઇંધણ અને પ્રદૂષણમાં કેટલો વાસ્તવિક ઘટાડો થશે તે સરકારના ટેકનિકલ અને આર્થિક અભ્યાસ બાદ જ નક્કી થઈ શકે છે.

શું ભરૂચ-દહેજ મેટ્રો ખરેખર શરૂ થવાની છે?

હાલની માહિતી પ્રમાણે ભરૂચ-દહેજ મેટ્રો અથવા રેપિડ રેલ શરૂ કરવાની માત્ર માંગ અને રજૂઆત કરવામાં આવી છે. આને મંજૂર મેટ્રો પ્રોજેક્ટ અથવા સરકારની અંતિમ જાહેરાત તરીકે જોવું યોગ્ય નથી. હવે આ પ્રસ્તાવ પર સરકાર દ્વારા વ્યવહારુતા અભ્યાસ, ટેકનિકલ મૂલ્યાંકન અને આર્થિક શક્યતા તપાસવામાં આવે છે કે નહીં, તેના આધારે આગળની સ્થિતિ સ્પષ્ટ થશે.

ભરૂચ-દહેજ મેટ્રો પ્રસ્તાવ: એક નજરમાં

મુદ્દો વિગતો પ્રસ્તાવિત રૂટ ભરૂચ-દહેજ માંગ મેટ્રો/રેપિડ રેલ/પેસેન્જર રેલ મુખ્ય વિસ્તાર દહેજ GIDC અને PCPIR કંપની બસો આશરે 1,700 દર્શાવાયેલ ડીઝલ વપરાશ આશરે 2.04 લાખ લીટર/દિવસ ગણતરી મુજબ ઇંધણ ખર્ચ આશરે ₹2 કરોડ/દિવસ ગણતરી મુજબ વાર્ષિક ખર્ચ આશરે ₹730 કરોડ મુખ્ય મુદ્દા ટ્રાફિક, ઇંધણ, પ્રદૂષણ અને કર્મચારીઓની અવરજવર હાલની સ્થિતિ રેલ કનેક્ટિવિટી માટે માંગ/રજૂઆત આગળનું પગલું વ્યવહારુતા અને ટેકનિકલ અભ્યાસની માંગ