રાઘવ ચઢ્ઢાનું નામ પંજાબની મતદાર યાદીમાંથી હટાવાયું, ‘રાજકીય બદલો’નો આરોપ; AAPનો પલટવાર

Raghav Chadha Name Deleted from Punjab Voter List: પંજાબમાં ભારતીય ચૂંટણી પંચ (ECI)ની સ્પેશિયલ ઇન્ટેન્સિવ રિવ્યૂ (SIR) પ્રક્રિયા વચ્ચે મતદાર યાદીને લઈને રાજકીય વિવાદ ઊભો થયો છે. પંજાબથી રાજ્યસભાના સાંસદ અને ભાજપના નેતા રાઘવ ચઢ્ઢાનું નામ 13 ઓગસ્ટ 2026ના રોજ જાહેર થયેલી ડ્રાફ્ટ મતદાર યાદીમાંથી હટાવવામાં આવ્યું છે. ડ્રાફ્ટ વોટર લિસ્ટમાં રાઘવ ચઢ્ઢાને ‘Permanently Shifted’ એટલે કે કાયમી ધોરણે અન્ય સ્થળે સ્થળાંતરિત થયેલા મતદાર તરીકે દર્શાવવામાં આવ્યા છે. તેમનું નામ ASDD એટલે કે Absent, Shifted, Dead and Duplicate શ્રેણીમાં પણ સામેલ કરવામાં આવ્યું છે.

રાઘવ ચઢ્ઢાનું નામ પંજાબની મતદાર યાદીમાંથી હટાવાતા તેમણે આ કાર્યવાહી સામે સવાલો ઉઠાવ્યા છે. ચઢ્ઢાએ પંજાબની ભગવંત માન સરકાર અને આમ આદમી પાર્ટી (AAP) પર રાજકીય બદલો લેવાનો આરોપ લગાવ્યો છે. તેમના દાવા મુજબ, સરકારી તંત્ર અને અધિકારીઓ પર દબાણ કરીને રાજકીય વિરોધીઓને નિશાન બનાવવામાં આવી રહ્યા છે. બીજી તરફ, આમ આદમી પાર્ટીએ રાઘવ ચઢ્ઢાના આરોપોને ફગાવી દીધા છે. AAPનું કહેવું છે કે રાઘવ ચઢ્ઢા હવે પંજાબમાં રહેતા નથી અને દિલ્હીમાં રહે છે. પાર્ટીએ એવો પણ આરોપ લગાવ્યો છે કે તેઓ દિલ્હી સંબંધિત મતદાર નોંધણીની પ્રક્રિયામાં જૂની તારીખથી એટલે કે બેકડેટિંગ દ્વારા નામ દાખલ કરાવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે. આ આરોપની સત્તાવાર પુષ્ટિ થવી હજુ બાકી છે.

પંજાબ SIRમાં 20.66 લાખ મતદારોના નામ ડ્રાફ્ટ મતદાર યાદીમાંથી દૂર
પંજાબમાં મતદાર યાદીની સ્પેશિયલ ઇન્ટેન્સિવ રિવ્યૂ એટલે કે SIR પ્રક્રિયા દરમિયાન મોટી સંખ્યામાં મતદારોના નામની ચકાસણી કરવામાં આવી છે. ઉપલબ્ધ માહિતી મુજબ આ પ્રક્રિયા હેઠળ પંજાબના 20.66 લાખ મતદારોના નામ ડ્રાફ્ટ મતદાર યાદીમાંથી દૂર કરવામાં આવ્યા છે. આ સંખ્યા સુધારણા પ્રક્રિયા પહેલાંના રાજ્યના કુલ નોંધાયેલા મતદારોના આશરે 9.7 ટકા જેટલી હોવાનું જણાવાયું છે. આ જ SIR પ્રક્રિયા દરમિયાન મોહાલી મતવિસ્તારની ડ્રાફ્ટ મતદાર યાદીમાંથી રાઘવ ચઢ્ઢાનું નામ પણ હટાવવામાં આવ્યું છે. આ ઘટનાને કારણે પંજાબની મતદાર યાદી અને ચૂંટણી પ્રક્રિયા ફરી રાજકીય ચર્ચાના કેન્દ્રમાં આવી છે.

‘મતદાર યાદી કોઈ રાજકીય પક્ષની ખાનગી મિલકત નથી’
પોતાનું નામ ડ્રાફ્ટ મતદાર યાદીમાંથી દૂર કરવામાં આવતા રાઘવ ચઢ્ઢાએ સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X પર પોતાની પ્રતિક્રિયા આપી હતી. તેમણે જણાવ્યું કે તેઓ પંજાબથી વર્તમાન રાજ્યસભા સાંસદ છે અને તેમનું વોટર ID પંજાબના મોહાલીમાં નોંધાયેલું છે. તેમ છતાં ડ્રાફ્ટ મતદાર યાદીમાં તેમને ‘Shifted’ તરીકે દર્શાવવામાં આવ્યા છે. ચઢ્ઢાએ આ કાર્યવાહી માત્ર સામાન્ય વહીવટી અથવા કારકુની ભૂલ હોવાનું માનવાને બદલે તેને રાજકીય બદલો ગણાવ્યો છે. તેમના આરોપ મુજબ, ભગવંત માન સરકાર સરકારી તંત્ર અને અધિકારીઓનો ઉપયોગ કરીને રાજકીય વિરોધીઓને નિશાન બનાવી રહી છે. ચઢ્ઢાએ એવો પણ સવાલ ઉઠાવ્યો કે પંજાબમાં સરકાર AAPની હોઈ શકે છે, પરંતુ રાજ્યની ડ્રાફ્ટ મતદાર યાદી કોઈ રાજકીય પક્ષની ખાનગી મિલકત નથી. તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે હાલ જાહેર થયેલી મતદાર યાદી ડ્રાફ્ટ છે અને અંતિમ મતદાર યાદી નથી. નામ ફરી સામેલ કરાવવા માટે દાવા અને વાંધાની પ્રક્રિયા ઉપલબ્ધ હોવાથી તેઓ જરૂરી ફોર્મ અને દસ્તાવેજો રજૂ કરશે.

BLOથી CEO સુધીની ચૂંટણી પ્રક્રિયા પર રાઘવ ચઢ્ઢાના સવાલ
રાઘવ ચઢ્ઢાએ પોતાના નામને ‘Permanently Shifted’ તરીકે દર્શાવવાની પ્રક્રિયા અંગે પણ ચૂંટણી તંત્રની કામગીરી પર સવાલો ઉઠાવ્યા છે. તેમણે પૂછ્યું છે કે તેમને કાયમી ધોરણે સ્થળાંતરિત મતદાર તરીકે કોણે માર્ક કર્યા અને આ નિર્ણય પહેલાં ગ્રાઉન્ડ લેવલે કઈ રીતે ચકાસણી કરવામાં આવી. ચઢ્ઢાએ મતદાર યાદી સુધારણાની પ્રક્રિયામાં સામેલ વહીવટી અધિકારીઓનો ઉલ્લેખ કરતાં BLO એટલે કે Booth Level Officerથી લઈને AERO, ERO, DEO અને Chief Electoral Officer એટલે કે CEO સુધીની વ્યવસ્થાનો સવાલ કર્યો છે. તેમના આરોપ મુજબ, ચૂંટણી પ્રક્રિયામાં કામ કરતા અધિકારીઓ પર ટ્રાન્સફર, પોસ્ટિંગ અને કારકિર્દી સંબંધિત દબાણ હોવાની શક્યતા છે. જોકે આ આરોપો અંગે ચૂંટણી તંત્ર અથવા રાજ્ય સરકાર તરફથી સત્તાવાર સ્પષ્ટતા મહત્વપૂર્ણ રહેશે.

‘અધિકારીઓ પર દબાણ કરીને રાજકીય વિરોધીઓને નિશાન બનાવાયા’
ભાજપના નેતા રાઘવ ચઢ્ઢાએ વધુ આરોપ લગાવ્યો છે કે ચૂંટણી અને વહીવટી ફરજ બજાવતા સરકારી અધિકારીઓ પર સરકારના નિર્ણયોની અસર રહેતી હોવાથી સરકારી તંત્રનો રાજકીય ઉપયોગ થઈ શકે છે. ચઢ્ઢાના દાવા મુજબ, AAP છોડીને ભાજપમાં જોડાયા બાદથી તેમની સામે પંજાબ પોલીસ અને વહીવટી તંત્રનો ઉપયોગ કરવામાં આવી રહ્યો છે. તેમણે પોતાના નામને મતદાર યાદીમાંથી દૂર કરવાની કાર્યવાહી સાથે પણ આ રાજકીય ઘટનાક્રમને જોડ્યો છે. જોકે, આ આરોપો ચઢ્ઢાના રાજકીય દાવા છે અને સમગ્ર મામલે ચૂંટણી પંચ તથા રાજ્ય સરકારનું સત્તાવાર વલણ આ વિવાદને સમજવા માટે મહત્વપૂર્ણ રહેશે.

ECIની ‘Protected List’નો ઉલ્લેખ કરીને રાઘવ ચઢ્ઢાએ ઉઠાવ્યો સવાલ
રાઘવ ચઢ્ઢાએ SIR સંબંધિત માર્ગદર્શિકાના Paragraph 4(d)નો ઉલ્લેખ કરીને પોતાના નામને ડ્રાફ્ટ મતદાર યાદીમાંથી દૂર કરવાના નિર્ણય પર સવાલ ઉઠાવ્યો છે. ચઢ્ઢાનો દાવો છે કે ચૂંટણી પંચની માર્ગદર્શિકામાં સાંસદો અને ધારાસભ્યો સહિત કેટલીક શ્રેણીના જાહેર પ્રતિનિધિઓ માટે ‘Protected List’ની જોગવાઈ છે. ચઢ્ઢાના જણાવ્યા મુજબ, આવા જનપ્રતિનિધિના નામ અંગે કોઈ પ્રશ્ન કે વાંધો હોય તો તેમને ડ્રાફ્ટ મતદાર યાદીમાં સામેલ રાખીને દાવા અને વાંધાની પ્રક્રિયા દરમિયાન જરૂરી દસ્તાવેજો રજૂ કરવાની તક આપવી જોઈએ. તેમણે સવાલ કર્યો છે કે પંજાબના વર્તમાન રાજ્યસભા સાંસદ હોવા છતાં તેમના કેસમાં આ પ્રક્રિયાનું પાલન થયું કે નહીં.

AAPનો પલટવાર: ‘રાઘવ ચઢ્ઢા હવે પંજાબમાં રહેતા નથી’
રાઘવ ચઢ્ઢાના આરોપો બાદ આમ આદમી પાર્ટીએ પણ આ મુદ્દે પલટવાર કર્યો છે. AAPએ પંજાબની SIR પ્રક્રિયામાં રાજ્ય સરકારની સીધી દખલગીરી હોવાના આરોપોને નકારી કાઢ્યા છે. AAPનું કહેવું છે કે પંજાબની મતદાર યાદીની SIR પ્રક્રિયા ભારતીય ચૂંટણી પંચની દેખરેખ હેઠળ હાથ ધરવામાં આવી રહી છે. પાર્ટીના જણાવ્યા મુજબ, રાઘવ ચઢ્ઢા હવે પંજાબમાં રહેતા નથી અને દિલ્હીમાં રહે છે. તેથી પંજાબની મતદાર યાદીમાં તેમનું નામ કેમ જાળવી રાખવામાં આવ્યું હતું તે અંગે AAPએ સવાલ ઉઠાવ્યો છે. AAPએ વધુમાં આરોપ લગાવ્યો છે કે રાઘવ ચઢ્ઢા દિલ્હીના રાજિન્દર નગર વિધાનસભા મતવિસ્તારમાં જૂની તારીખથી મતદાર નોંધણી કરાવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે. પાર્ટીએ આ મામલે તપાસની માગ કરી છે. જોકે બેકડેટિંગ અંગેનો આ આરોપ સત્તાવાર રીતે સાબિત થયો હોવાની માહિતી ઉપલબ્ધ નથી.

રાઘવ ચઢ્ઢાની રાજકીય સફર સાથે કેમ જોડાઈ રહ્યો છે મતદાર યાદીનો વિવાદ?
રાઘવ ચઢ્ઢાનું નામ પંજાબની ડ્રાફ્ટ મતદાર યાદીમાંથી હટાવવાનો મુદ્દો તેમની રાજકીય સફર સાથે પણ જોડાઈ રહ્યો છે. રાઘવ ચઢ્ઢા 2022માં આમ આદમી પાર્ટીની ટિકિટ પર પંજાબમાંથી રાજ્યસભાના સાંસદ તરીકે ચૂંટાયા હતા. ત્યારબાદ 2024ની લોકસભા ચૂંટણી પહેલાં તેમનું મતદાર રજિસ્ટ્રેશન દિલ્હીથી પંજાબના મોહાલી વિસ્તારમાં ટ્રાન્સફર કરવામાં આવ્યું હોવાનું જણાવાયું હતું. ત્યારથી તેમનું નામ પંજાબની રાજકીય અને મતદાર યાદી સંબંધિત ચર્ચામાં રહ્યું છે. એપ્રિલ 2026માં રાઘવ ચઢ્ઢાએ આમ આદમી પાર્ટી છોડીને ભાજપમાં જોડાયા હતા. પક્ષ બદલ્યા બાદ AAP અને રાઘવ ચઢ્ઢા વચ્ચે રાજકીય નિવેદનબાજી પણ તેજ બની હતી. હવે પંજાબની મતદાર યાદીમાંથી તેમનું નામ હટાવાતા બંને પક્ષ વચ્ચેનો રાજકીય વિવાદ વધુ ચર્ચામાં આવ્યો છે.

12 સપ્ટેમ્બર સુધી દાવા-વાંધાની તક, ઓક્ટોબરમાં અંતિમ મતદાર યાદી
હાલ રાઘવ ચઢ્ઢાનું નામ ડ્રાફ્ટ મતદાર યાદીમાંથી હટાવવામાં આવ્યું છે, પરંતુ આ અંતિમ નિર્ણય નથી. ડ્રાફ્ટ મતદાર યાદી જાહેર થયા બાદ મતદારોને દાવા અને વાંધા રજૂ કરવાની તક આપવામાં આવે છે. ઉપલબ્ધ માહિતી મુજબ 12 સપ્ટેમ્બર 2026 સુધી સંબંધિત પ્રક્રિયા હેઠળ દાવા અને વાંધા નોંધાવી શકાય છે. રાઘવ ચઢ્ઢા પણ પોતાનું નામ ફરી મતદાર યાદીમાં સામેલ કરાવવા માટે આ પ્રક્રિયાનો ઉપયોગ કરી શકે છે અને જરૂરી દસ્તાવેજો રજૂ કરી શકે છે. દાવા અને વાંધાની પ્રક્રિયા પૂર્ણ થયા બાદ ચકાસણી કરવામાં આવશે અને ઓક્ટોબર 2026માં પંજાબની અંતિમ મતદાર યાદી જાહેર થવાની છે. તેથી હાલની ડ્રાફ્ટ યાદીમાં રાઘવ ચઢ્ઢાનું નામ ન હોવું અંતિમ સ્થિતિ નથી.

અંતિમ મતદાર યાદી બાદ શું થશે?
પંજાબ SIR અને રાઘવ ચઢ્ઢાના નામને લઈને શરૂ થયેલો વિવાદ હવે માત્ર એક સાંસદના મતદાર રજિસ્ટ્રેશન પૂરતો મર્યાદિત રહ્યો નથી. એક તરફ રાઘવ ચઢ્ઢા અને ભાજપે આ કાર્યવાહી પાછળ રાજકીય બદલો હોવાનો આરોપ લગાવ્યો છે, જ્યારે બીજી તરફ AAPએ આ આરોપોને ફગાવીને ચઢ્ઢાના પંજાબમાં મતદાર તરીકે નોંધાયેલા રહેવા અંગે સવાલો ઉઠાવ્યા છે. આ સમગ્ર મામલે હવે દાવા અને વાંધાની પ્રક્રિયા, ચૂંટણી અધિકારીઓની ચકાસણી અને અંતિમ મતદાર યાદી મહત્વપૂર્ણ બનશે. ઓક્ટોબર 2026માં જાહેર થનારી અંતિમ મતદાર યાદી બાદ જ રાઘવ ચઢ્ઢાનું નામ ફરી પંજાબની મતદાર યાદીમાં સામેલ થાય છે કે નહીં તે સ્પષ્ટ થશે. પંજાબમાં SIR હેઠળ 20.66 લાખ મતદારોના નામ દૂર થવાનો મુદ્દો અને રાઘવ ચઢ્ઢાના નામને લઈને થયેલો વિવાદ આગામી દિવસોમાં રાજ્યના રાજકારણમાં વધુ ચર્ચા જગાવી શકે છે.