મધ્ય પૂર્વમાં પરિસ્થિતિ અત્યંત ગંભીર અને વિસ્ફોટક વળાંક પર પહોંચી ગઈ છે. અમેરિકા અને ઈઝરાયલના સંયુક્ત સૈન્ય હુમલામાં ઈરાનના સર્વોચ્ચ નેતા આયાતુલ્લા અલી ખામેનેઈના મૃત્યુના અહેવાલો બાદ સમગ્ર વિશ્વની નજર આ વિસ્તાર પર ટકી છે. આ ઘટનાક્રમ વચ્ચે અમેરિકન પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે મહત્વનું નિવેદન આપતા જણાવ્યું છે કે તેઓ ઈરાનના બાકી રહેલા નેતૃત્વ સાથે સંવાદ કરવા માટે તૈયાર છે. જોકે, ઈરાનના સુરક્ષા અધિકારી અલી લારીજાનીએ અમેરિકાની આ ઓફરને ફગાવી દઈને કોઈપણ પ્રકારની વાટાઘાટો કરવાનો સ્પષ્ટ ઈનકાર કર્યો છે.
ઈઝરાયલનું ચોકસાઈપૂર્વકનું ઓપરેશન અને જાસૂસી જાળ :&nbsp;
મીડિયા રિપોર્ટ્સ અનુસાર, અમેરિકન જાસૂસી સંસ્થા સીઆઈએ છેલ્લા ઘણા સમયથી ખામેનેઈની હિલચાલ પર બારીકાઈથી નજર રાખી રહી હતી. જેવી ખામેનેઈની તેમના સંરક્ષણ સલાહકારો સાથે ગુપ્ત બેઠક શરૂ થઈ, કે તુરંત જ ઈઝરાયલે હુમલો કરી દીધો હતો. આ ઓપરેશનમાં ભારે ચાલાકી વાપરવામાં આવી હતી; જાસૂસોને છેતરવા માટે અધિકારીઓને તેમની ગાડીઓ નિયત જગ્યાએ પાર્ક ન કરવા સૂચના અપાઈ હતી અને કેટલીક ખોટી માહિતી પણ ફેલાવવામાં આવી હતી. પરિણામે, હુમલાની પ્રથમ ૩૦ સેકન્ડમાં જ ઈરાનના ૩૦ ટોચના અધિકારીઓ માર્યા ગયા હતા. ટ્રમ્પના દાવા મુજબ, બે દિવસના સતત બોમ્બમારામાં ઈરાનના ૪૮ નેતાઓ અને ૯ યુદ્ધ જહાજો નાશ પામ્યા છે.
નિર્દોષ નાગરિકોનો ભોગ અને માનવીય સંકટ :&nbsp;
આ ભીષણ યુદ્ધની સૌથી મોટી કિંમત સામાન્ય જનતા ચૂકવી રહી છે. દક્ષિણ ઈરાનના મીનાબ શહેરમાં એક ગર્લ્સ પ્રાઈમરી સ્કૂલ પર થયેલા બોમ્બમારામાં ૧૬૫ લોકોના કરુણ મોત થયા છે. સંયુક્ત રાષ્ટ્રમાં ઈરાનના પ્રતિનિધિએ આક્ષેપ કર્યો છે કે અમેરિકા અને ઈઝરાયલ જાણીજોઈને રહેણાંક વિસ્તારોને નિશાન બનાવી રહ્યા છે. બીજી તરફ, ઈરાનના વળતા મિસાઈલ હુમલામાં ૯ ઈઝરાયલી નાગરિકો અને ૩ અમેરિકન સૈનિકોએ જીવ ગુમાવ્યા છે. આ સંઘર્ષ હવે લેબેનોન સુધી વિસ્તર્યો છે, જ્યાં ઈઝરાયલે હિઝબુલ્લાહના ઠેકાણાઓ પર ભીષણ હુમલા શરૂ કર્યા છે.
વૈશ્વિક અર્થતંત્ર અને પરિવહન પર માઠી અસર :&nbsp;
આ યુદ્ધની અસર માત્ર સરહદો પૂરતી મર્યાદિત નથી. ઈરાને વળતા પ્રહાર તરીકે કુવૈત, અબુ ધાબી અને દુબઈ જેવા દેશોના એરપોર્ટ પર મિસાઈલો છોડી છે, જેના કારણે આંતરરાષ્ટ્રીય વિમાની સેવાઓ ખોરવાઈ ગઈ છે.
તેલના ભાવમાં ઉછાળો: સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ જેવા મહત્વના દરિયાઈ માર્ગો પર હુમલાના ભયથી ૧૫૦ જેટલા ઓઈલ ટેન્કરો અટવાઈ ગયા છે.
શિપિંગ કંપનીઓનો પીછેહઠ: મેર્સ્ક જેવી મોટી શિપિંગ કંપનીઓએ આ વિસ્તારમાં તેમની અવરજવર બંધ કરી દીધી છે, જેનાથી ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં મોટો ઉછાળો જોવા મળી રહ્યો છે.
ઈરાનનું ભવિષ્ય અને સત્તા પરિવર્તનની આશા :&nbsp;
વર્તમાન સ્થિતિમાં ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિ મસૂદ પેઝેશ્કિયને કામચલાઉ રીતે દેશની લગામ સંભાળી છે અને નવા સર્વોચ્ચ નેતાની નિમણૂક માટેની પ્રક્રિયા તેજ કરી છે. ઈરાની સંસદના સ્પીકરે ચેતવણી આપી છે કે નેતન્યાહૂ અને ટ્રમ્પે મર્યાદા ઓળંગી છે અને તેનું ગંભીર પરિણામ ભોગવવું પડશે. જોકે, ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ માને છે કે ઈરાની જનતા માટે આ ૪૭ વર્ષ જૂના ઇસ્લામિક શાસનને ઉથલાવી દેવાની સુવર્ણ તક છે. અમેરિકામાં મોંઘવારી વધવાની શક્યતા હોવા છતાં, ટ્રમ્પ પોતાની રણનીતિ પર મક્કમ દેખાઈ રહ્યા છે.

ઈરાન યુદ્ધ અને ટ્રમ્પ નિવેદન

ખામેનેઈના મોતના દાવા પછી અમેરિકા-ઈરાન તણાવ વધુ ઘેરો, વૈશ્વિક અસર સ્પષ્ટ

March 2, 2026 | 13:53 IST