પાવેલ દુરોવને રશિયાનો ઝટકો!

Russia Warrant Against Telegram Founder: રશિયા અને લોકપ્રિય મેસેજિંગ એપ ટેલિગ્રામ (Telegram) વચ્ચેનો તણાવ ફરી એકવાર આંતરરાષ્ટ્રીય ચર્ચાનું કેન્દ્ર બન્યો છે. ટેલિગ્રામના સ્થાપક અને CEO પાવેલ દુરોવ (Pavel Durov) સામે રશિયન સત્તાધીશો દ્વારા કાર્યવાહી કરવામાં આવી હોવાના અહેવાલો સામે આવ્યા છે. કેટલાક મીડિયા રિપોર્ટ્સમાં દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે દુરોવનું નામ રશિયાની "વૉન્ટેડ" યાદીમાં સામેલ કરવામાં આવ્યું છે અને તેમના પર આતંકવાદ સંબંધિત પ્રવૃત્તિઓને પ્રોત્સાહન આપવાનો અથવા તે સંબંધિત સામગ્રીને રોકવામાં નિષ્ફળ રહેવાનો આરોપ લગાવવામાં આવ્યો છે.આ ઘટનાએ અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતા, ડિજિટલ પ્લેટફોર્મની જવાબદારી, ડેટા સુરક્ષા અને રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા જેવા અનેક મહત્વપૂર્ણ મુદ્દાઓને ફરી ચર્ચામાં લાવ્યા છે. જોકે, આવા દાવાઓ અંગે સત્તાવાર માહિતી અને સંબંધિત કાનૂની દસ્તાવેજોની તપાસ કરવી જરૂરી છે, કારણ કે અલગ-અલગ દેશોની તપાસ એજન્સીઓ અને મીડિયા દ્વારા રજૂ થતી વિગતોમાં તફાવત હોઈ શકે છે.

રશિયામાં ટેલિગ્રામ પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ લાગી શકે છે
સુરક્ષા એજન્સીઓએ જણાવ્યું કે, વારંવાર ચેતવણી છતાં ટેલિગ્રામનાં મેનેજમેન્ટ દ્વારા વાંધાજનક ચેનલ્સને હટાવવાનું કામ કર્યું નથી. પાવેલ દુરોવ પર નવો કેસ નોંધ્યા બાદ હવે રશિયામાં ટેલિગ્રામનાં ભાવિ અને તેની સેવાઓ પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધની આશંકાઓ વધી ગઈ છે. રસપ્રદ વાત એ છે કે, પાવેલ દુરોવનો જન્મ રશિયામાં જ થયો હતો. પરંતુ 2021માં તેણે ફ્રાન્સની નાગરિકતા મેળવી હતી. હાલ તે દુબઈમાં રહી પોતાની કંપની અને એપનું કામકાજ સંભાળે છે.

FSBના આક્ષેપો અને ટેલિગ્રામની ભૂમિકા
રશિયન સુરક્ષા એજન્સી FSB અનુસાર, પ્લેટફોર્મની એન્ક્રિપ્ટેડ સુરક્ષા સુવિધાઓનો દુરુપયોગ ગુનેગારો અને આતંકવાદીઓ દ્વારા દેશની આંતરિક સુરક્ષાને જોખમમાં મૂકવા માટે થઈ રહ્યો છે. એજન્સીનું કહેવું છે કે વારંવાર ચેતવણી આપવા છતાં ટેલિગ્રામ વહીવટીતંત્રે કાયદાકીય પાલન કરવામાં અને હાનિકારક કન્ટેન્ટને દૂર કરવામાં અસમર્થતા કે અનિચ્છા દર્શાવી છે. જોકે,આ નવા આરોપો પર પાવેલ દુરોવ કે ટેલિગ્રામ મેનેજમેન્ટ તરફથી હજુ સુધી કોઈ સત્તાવાર પ્રતિક્રિયા સામે આવી નથી.

ટેલિગ્રામ મુદ્દે આકરા નિયમો છતાં રશિયામાં લોકપ્રિય
રશિયામાં ટેલિગ્રામ સૌથી લોકપ્રિય મેસેજીંગ એપમાંથી એક છે. રશિયન સરકારે સુરક્ષા કારણોનો હવાલો આપી આ એપ મામલે પહેલાથી જ આકરા નિયમો લાગુ કરેલા છે. તેમછતાં સામાન્ય લોકોથી લઈ સરકારી અને મિલિટ્રી સાથે જોડાયેલા લોકો પણ આ એપ સતત વાપરી રહ્યાં છે. ટેલિગ્રામ ચેનલ ભારતમાં પણ વિવાદોમાં રહી છે. વિવિધ ગુનાઓ આચરવામાં તેનો ઉપયોગ થતો હોવાનું સામે આવતું રહ્યું છે. 

રશિયન એજન્સીએ દુરોવ સામે કયા આરોપો લગાવ્યા?
રશિયાની ફેડરલ સિક્યુરિટી સર્વિસ (FSB) દાવો કરે છે કે ટેલિગ્રામ યુક્રેનિયન ગુપ્તચર એજન્સીઓ અને ઉગ્રવાદી સંગઠનો દ્વારા ઉપયોગમાં લેવાતા સેંકડો ચેનલો, ચેટ્સ અને બોટ્સને દૂર કરવામાં નિષ્ફળ રહ્યું છે. FSB અનુસાર, આ પ્લેટફોર્મનો ઉપયોગ રશિયામાં સાયબર છેતરપિંડી, સામૂહિક હત્યા અને આતંકવાદી પ્રવૃત્તિઓનું કાવતરું ઘડવા માટે થઈ રહ્યો છે, જેના પરિણામે અસંખ્ય મૃત્યુ થયા છે.એક ચોંકાવનારા ખુલાસામાં, એજન્સીએ ખુલાસો કર્યો કે ટેલિગ્રામ પર એક 'ડેટિંગ ચેટબોટ'નો ઉપયોગ યુક્રેનિયન સુરક્ષા એજન્સીઓ દ્વારા રશિયન નાગરિકોને આતંકવાદી પ્રવૃત્તિઓમાં લલચાવવા માટે કરવામાં આવી રહ્યો છે.જુલાઈ 2025 થી, આ ચેટબોટનો ઉપયોગ કરનારા 12 થી 22 વર્ષની વયના 46 યુવાનોની ધરપકડ કરવામાં આવી છે. તેમના પર આગ લગાડવાનો અને કાયદા અમલીકરણ અધિકારીઓ પર હુમલો કરવાનો આરોપ છે.

પાવેલ દુરોવ કોણ છે?
પાવેલ દુરોવને ઘણી વખત "રશિયાના માર્ક ઝુકરબર્ગ" તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. તેમણે પહેલા VKontakte (VK) નામનું સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ બનાવ્યું હતું, જે રશિયામાં ખૂબ લોકપ્રિય બન્યું હતું.સરકાર સાથે મતભેદ બાદ તેમણે રશિયા છોડ્યું અને બાદમાં ટેલિગ્રામની સ્થાપના કરી. દુરોવ લાંબા સમયથી કહેતા આવ્યા છે કે તેઓ વપરાશકર્તાઓની પ્રાઇવસી અને અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતાને પ્રાથમિકતા આપે છે.

રશિયા અને ટેલિગ્રામ વચ્ચેનો જૂનો વિવાદ
રશિયાએ અગાઉ પણ ટેલિગ્રામ પર પ્રતિબંધ મૂકવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો.કારણ તરીકે સુરક્ષા એજન્સીઓને જરૂરી માહિતી ઉપલબ્ધ ન કરાવવાનો મુદ્દો જણાવવામાં આવ્યો હતો.પછી સમય જતાં કેટલાક પ્રતિબંધોમાં રાહત આપવામાં આવી હતી અને અનેક સરકારી સંસ્થાઓ પણ ટેલિગ્રામનો ઉપયોગ કરતી જોવા મળી હતી.આથી બંને વચ્ચેના સંબંધો સમયાંતરે બદલાતા રહ્યા છે.