સ્ટારશિપ રોકેટમાં ફરી વિસ્ફોટ: ઇલોન મસ્કના મંગળ સપનામાં અડચણ

ટેક્સાસના સ્ટારબેઝ ટેસ્ટિંગ સ્થળ પર ઇલોન મસ્કની કંપની સ્પેસએક્સનું સ્ટારશિપ-36 રોકેટ 19 જૂન, 2025ના રોજ ભારતીય સમય મુજબ સવારે 9:30 વાગ્યે સ્ટેટિક ફાયર ટેસ્ટ દરમિયાન અચાનક ધડાકા સાથે વિસ્ફોટ થયું. આ ઘટનામાં રોકેટનો ઉપરનો ભાગ, જ્યાં ઇંધણ ટેંક આવેલી હતી, ત્યાંથી જ્વાળાઓ નીકળી અને થોડી જ ક્ષણોમાં આખું રોકેટ આગના ગોળામાં ફેરવાઈ ગયું. આ વિસ્ફોટ એટલો શક્તિશાળી હતો કે આસપાસના વિસ્તારોમાં રહેતા લોકોના ઘરની બારીઓ ધ્રૂજી ગઈ હતી.   આ ઘટના 19 જૂન, 2025ના રોજ આયોજિત સ્ટારશિપની 10મી ટેસ્ટ ફ્લાઇટ પહેલાંના બીજા સ્ટેટિક ફાયર ટેસ્ટ દરમિયાન બની. આ ટેસ્ટમાં રોકેટના એન્જિનને જમીન પર રાખીને ચાલુ કરવામાં આવે છે, જેથી લોન્ચિંગ પહેલાં તેની કામગીરી ચકાસી શકાય. જોકે, ફ્યૂઅલ લોડિંગની પ્રક્રિયા શરૂ થયાના લગભગ 30 મિનિટ પછી રોકેટના નોઝ ભાગમાંથી આગ ફાટી નીકળી, જેનો વીડિયો નાસા સ્પેસફ્લાઇટ યુટ્યૂબ ચેનલ પર લાઇવ પ્રસારણ દરમિયાન જોવા મળ્યો.   સ્પેસએક્સનું નિવેદન   સ્પેસએક્સે આ ઘટના બાદ નિવેદન જારી કરીને જણાવ્યું કે, "ટેસ્ટિંગ સ્થળ પર સંપૂર્ણ સુરક્ષા વ્યવસ્થા હતી, અને કોઈ કર્મચારી કે સ્થાનિક રહેવાસીને નુકસાન થયું નથી." કંપનીએ લોકોને પરીક્ષણ સ્થળની આસપાસ ન આવવાની અપીલ કરી, કારણ કે આગ ઓલવવાનું અને સફાઈનું કામ ચાલુ છે. કેમેરોન કાઉન્ટી શેરિફ ઓફિસે પણ પુષ્ટિ કરી કે કોઈને ઇજા થઈ નથી, અને ફાયર વિભાગની ટીમો આગને કાબૂમાં લેવા કામ કરી રહી છે.   સ્ટારશિપની સતત નિષ્ફળતાઓ   આ વર્ષે સ્ટારશિપ પ્રોગ્રામ માટે નિરાશાજનક રહ્યું છે. સાતમી, આઠમી અને નવમી ટેસ્ટ ફ્લાઇટ્સમાં રોકેટ કાં તો ઉડાન દરમિયાન વિસ્ફોટ થયું કે નિયંત્રણ ગુમાવીને ક્રેશ થયું. આ નવી ઘટનાએ સ્પેસએક્સની 10મી ટેસ્ટ ફ્લાઇટની યોજનાઓને અનિશ્ચિત બનાવી દીધી છે. પ્રારંભિક તપાસમાં ફ્યૂઅલ ટેંક અથવા પ્રોપેલન્ટ સિસ્ટમમાં ખામી હોવાનું સૂચવાય છે, અને કંપનીના એન્જિનિયરો હવે ડેટાનું વિશ્લેષણ કરી રહ્યા છે.   યુએસ FAAની તપાસ   યુએસ ફેડરલ એવિએશન એડમિનિસ્ટ્રેશન (FAA) આ અકસ્માતની તપાસ શરૂ કરશે. અગાઉની નિષ્ફળતાઓને કારણે FAAએ સ્પેસએક્સના ટેસ્ટિંગ પ્રોગ્રામને અસ્થાયી રૂપે બંધ કર્યો હતો, અને આ વખતે પણ આવું થઈ શકે છે, જે કંપનીની યોજનાઓમાં વધુ વિલંબ લાવશે.   સ્ટારશિપનું મહત્વ   સ્ટારશિપ વિશ્વનું સૌથી શક્તિશાળી અને સંપૂર્ણપણે ફરીથી વાપરી શકાય તેવું રોકેટ છે, જે માનવોને ચંદ્ર અને મંગળ પર લઈ જવાની ક્ષમતા ધરાવે છે. ઇલોન મસ્કનું સ્વપ્ન છે કે આ રોકેટ દ્વારા મંગળ પર માનવ વસાહત સ્થાપવામાં આવે, જે અવકાશ યાત્રાને સસ્તી અને સુલભ બનાવશે.    આ અકસ્માત ઇલોન મસ્ક અને સ્પેસએક્સ માટે મોટો ઝટકો છે, પરંતુ કંપનીનું "નિષ્ફળતામાંથી શીખવું" એવું વલણ જાણીતું છે. મસ્કે અગાઉ જણાવ્યું હતું કે, "સ્ટારશિપ જેવા જટિલ પ્રોજેક્ટમાં નિષ્ફળતાઓ અનિવાર્ય છે, પરંતુ દરેક ટેસ્ટ આપણને લક્ષ્યની નજીક લઈ જાય છે." સ્પેસએક્સની ટીમ હવે આ ઘટનાના કારણો શોધીને આગામી પરીક્ષણો માટે તૈયારી શરૂ કરશે. આ ઘટના ભવિષ્યની અવકાશ યાત્રાઓ માટે એક પડકાર બની શકે છે, પરંતુ સ્પેસએક્સની નવીનતા અને દૃઢતા તેને આ અવરોધો પાર કરવામાં મદદ કરશે.