Europe Wildfire Crisis: દક્ષિણ યુરોપ હાલમાં ઇતિહાસના સૌથી ભયાનક સંકટ સામે ઝઝૂમી રહ્યું છે. અતિશય ગરમી, તીવ્ર દુષ્કાળ અને ભારે પવનના કારણે ફ્રાન્સ, સ્પેન અને ઇટાલીના વિશાળ વન વિસ્તારોમાં લાગેલી આગ બેકાબૂ બની ગઈ છે. સ્પેન અને ફ્રાન્સમાં પરિસ્થિતિ એટલી ગંભીર બની છે કે 2,20,000 થી વધુ લોકોને પોતાના ઘરો છોડીને સુરક્ષિત સ્થળોએ ખસી જવાની ફરજ પડી છે. સ્પેને દેશના ઇતિહાસમાં પહેલીવાર રાષ્ટ્રીય વન વિસ્તારમાં આગની કટોકટી જાહેર કરી છે, જ્યારે ફ્રાન્સે પરિસ્થિતિ પર કાબુ મેળવવા માટે યુરોપિયન યુનિયન (EU) પાસે કટોકટી સહાય અને લશ્કરી મદદની માગ કરી છે.
ધુમાડાથી અનેક શહેરો ઘેરાયા આગના કારણે સર્જાયેલા ગંભીર ધુમાડાથી અનેક શહેરો ઘેરાયેલા છે. અતિશય ગરમીના મોજા વચ્ચે દેશના ઘણા શહેરોમાં તાપમાન 44 ડિગ્રી સેલ્સિયસ સુધી પહોંચી ગયું છે. વનસ્પતિ સંપૂર્ણપણે સુકાઈ ગઈ હોવાથી આગ ગનપાઉડરની જેમ ઝડપથી ફેલાઈ રહી છે.
સ્પેનમાં બે ભયાનક આગ એક થઈ સ્પેનની રાજધાની મેડ્રિડના પશ્ચિમમાં વન વિસ્તારમાં લાગેલી 2 મોટી આગ તીવ્ર પવનના કારણે એકબીજામાં ભળી ગઈ છે, જેણે આશરે 30 ચોરસ કિલોમીટરના વિસ્તારને ભસ્મીભૂત કરી દીધો છે. આ ઘટનાને આ પ્રદેશના ઇતિહાસમાં સૌથી વિનાશક આગ તરીકે વર્ણવવામાં આવી રહી છે. પ્રશાસન દ્વારા લગભગ 40,000 લોકોને સ્થળાંતર કરવા અથવા ઘરોની અંદર જ રહેવા આદેશ જારી કરવામાં આવ્યો છે. પાડોશી અવિલા પ્રાંતમાં ફેલાયેલી બીજી આગમાં આશરે 90 ચોરસ કિલોમીટર જંગલ બળીને ખાખ થઈ ગયું છે અને ત્યાંથી 1,500 લોકોને ખસેડવામાં આવ્યા છે.
મેડ્રિડ અને અવિલામાં હાહાકાર મેડ્રિડના પશ્ચિમમાં આવેલા વિલા ડેલ પ્રાડો અને સાન માર્ટિન ડી વાલ્ડેઇગ્લેસિયાસ જેવા વિસ્તારોમાં પરિસ્થિતિ વણસેલી છે. કેસ્ટિલા વાય લિયોન પ્રદેશ તરફ આગ વધવાની આશંકાને પગલે કટોકટીની ચેતવણી જારી કરાઈ છે. મેડ્રિડના ઉત્તરપશ્ચિમમાં આવેલા એલ એસ્કોરિયલની એક કેમ્પસાઇટમાંથી 5,000 જેટલા પ્રવાસીઓને સુરક્ષિત બહાર કાઢવામાં આવ્યા છે. આ ઉપરાંત સંભાળ કેન્દ્રોમાંથી 1,000 થી વધુ વૃદ્ધો અને દિવ્યાંગોનું પણ સ્થળાંતર કરવામાં આવ્યું છે. સ્પેનિશ વડાપ્રધાન પેડ્રો સાંચેઝે જણાવ્યું છે કે સરકારે આ કટોકટી સામે લડવા તમામ ઉપલબ્ધ સંસાધનો તૈનાત કરી દીધા છે.
સ્પેનિશ પોલીસે ટ્રેક્ટર ડ્રાઇવરની કરી ધરપકડ જંગલમાં લાગેલી આ ભીષણ આગના કારણોની તપાસ કરતી વખતે સ્પેનિશ પોલીસે એક ટ્રેક્ટર ડ્રાઇવરની ધરપકડ કરી છે. પોલીસના જણાવ્યા મુજબ, અત્યંત શુષ્ક હવામાન અને ભારે ગરમીને કારણે કૃષિ મશીનરીના ઉપયોગ પર પ્રતિબંધ લાદવામાં આવ્યો હતો. આમ છતાં, આ વ્યક્તિએ ખેતીના મશીનનો ઉપયોગ કર્યો હતો જેનાથી નીકળેલી તણખાથી આગ ફાટી નીકળી હતી. આ કેસના સંદર્ભમાં પોલીસ અન્ય એક શંકાસ્પદ વ્યક્તિની પણ પૂછપરછ કરી રહી છે. અધિકારીઓ ઈરાદાપૂર્વક આગ લગાડવાની અન્ય શક્યતાઓની પણ તપાસ કરી રહ્યા છે.
નાસાના મેડ્રિડ ડીપ સ્પેસ કોમ્યુનિકેશન સેન્ટર પર સંકટ યુરોપની આ વિનાશક આગની અસર યુએસ સ્પેસ એજન્સી નાસા (NASA) ના મહત્વપૂર્ણ સ્પેસ સ્ટેશન પર પણ પડી છે. મેડ્રિડ શહેરના કેન્દ્રથી લગભગ 65 કિમી પશ્ચિમમાં આવેલા રોબલેડો સ્થિત નાસાના મેડ્રિડ ડીપ સ્પેસ કોમ્યુનિકેશન સેન્ટર (MDSCC) ના જંગલોમાં આગ પહોંચી જતાં તમામ સ્ટાફને તાત્કાલિક બહાર કાઢવામાં આવ્યો હતો. MDSCC એ નાસાની વૈશ્વિક કક્ષાની 3 સુવિધાઓમાંથી એક છે જે ઊંડા અવકાશમાં મોકલાયેલા અવકાશયાનો સાથે સતત સંપર્ક જાળવી રાખે છે. સ્પેસ મિશન્સમાં કોઈ અવરોધ ન આવે તે માટે નાસાએ તાત્કાલિક બેકઅપ પ્લાન સક્રિય કર્યો હતો અને તમામ ઓપરેશનલ કંટ્રોલ કેનબેરા (ઓસ્ટ્રેલિયા) અને કેલિફોર્નિયા (યુએસએ) સ્થિત સ્ટેશનો પર ટ્રાન્સફર કર્યો હતો.
ફ્રાન્સના બોર્ડેક્સ અને કેપ ફેરેટમાં 1,41,000 થી વધુ લોકોનું સ્થળાંતર ફ્રાન્સના દક્ષિણપશ્ચિમ ભાગમાં સ્થિતિ અત્યંત ગંભીર બની ગઈ છે. બોર્ડેક્સ ક્ષેત્રમાં આગના કારણે 19,000 હેક્ટરથી વધુ જંગલ બળીને ખાખ થઈ ગયું છે. દક્ષિણપશ્ચિમ ફ્રાન્સમાંથી અત્યાર સુધીમાં કુલ 1,41,000 થી વધુ લોકોને સ્થળાંતરિત કરવામાં આવ્યા છે. બોર્ડેક્સના દક્ષિણમાં આવેલા લોકપ્રિય પર્યટન સ્થળ કેપ ફેરેટ દ્વીપકલ્પ પર આગ 125 ચોરસ કિલોમીટરના વિસ્તારમાં ફેલાઈ ગઈ છે. આ વિસ્તારને બહારની દુનિયા સાથે જોડતો એકમાત્ર રસ્તો આગની લપેટમાં આવતાં 44,000 લોકોને બોટ અને અન્ય માધ્યમો દ્વારા બહાર કાઢવામાં આવ્યા હતા. આ વિસ્તારમાં 50 થી વધુ ઘરો નાશ પામ્યા છે. લેન્ડેસ ક્ષેત્રમાં લાગેલી અન્ય એક આગના કારણે 23,000 લોકોને ઘરો છોડવાની ફરજ પડી હતી. ગિરોન્ડે પ્રદેશના રસ્તાઓ પર અગ્નિશામક વાહનોની અવરજવર સરળ રહે તે માટે બાઇસન ફૂટ ટ્રાન્સપોર્ટ ઓથોરિટીએ સામાન્ય વાહનો માટે પ્રતિબંધ જારી કર્યો છે.
ફ્રાન્સે માંગી સૈન્ય મદદ ફ્રાન્સના રાષ્ટ્રપતિ ઇમેન્યુઅલ મેક્રોને દેશના ઇતિહાસમાં સૌથી ભયાનક ગણાતી આ આગ પર કાબુ મેળવવા માટે સૈન્યની મદદ માંગી છે, જેના પગલે 500 વધારાના સૈનિકો તૈનાત કરવામાં આવી રહ્યા છે. ફ્રાન્સના ગૃહ મંત્રી લોરેન્ટ નુનેઝે આટલા મોટા પાયા પરની આગ અગાઉ ક્યારેય ન જોઈ હોવાનું સ્વીકારીને બોર્ડેક્સને બચાવવા તમામ પ્રયાસો કરવાની ખાતરી આપી છે.
આંતરરાષ્ટ્રીય મદદ અને ફાયરફાઇટર્સની શહાદત આગ પર કાબુ મેળવવા માટે ફ્રાન્સ અને સ્પેને હજારો અગ્નિશામકો, સૈન્યના જવાનો, ફાયર બોમ્બર વિમાનો અને હેલિકોપ્ટરો મેદાનમાં ઉતાર્યા છે. યુરોપિયન યુનિયન સક્રિય થતાં ક્રોએશિયા, ગ્રીસ, પોર્ટુગલ, ચેક રિપબ્લિક અને સ્લોવાકિયા જેવા દેશોએ પોતાના અગ્નિશામક વિમાનો અને ટુકડીઓ મોકલી આપી છે. જોકે, ભારે પવન અને સુકી જમીનના કારણે અગ્નિશામક દળોને ભારે મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવો પડી રહ્યો છે. કેપ ફેરેટ ખાતે આગ બુઝાવતી વખતે 1,000 અગ્નિશામકોમાંથી આશરે 40 જવાનો ઘાયલ થયા છે. આ સપ્તાહ દરમિયાન ફ્રાન્સ અને ઇટાલીમાં આગ બુઝાવવાની કામગીરી દરમિયાન 3 અગ્નિશામકોના મોત થયા છે. ઇટાલીના સિસિલી ટાપુ પર સાન કેટાલ્ડો ખાતે ફરજ પર રહેલા 1 ફાયરફાઇટરનું મોત થતાં ઇટાલીના વડાપ્રધાન જ્યોર્જિયો મેલોનીએ ઊંડો શોક વ્યક્ત કર્યો હતો. સિસિલીમાં 6,000 થી વધુ કર્મચારીઓ આગ પર કાબુ મેળવવા મથી રહ્યા છે.
પર્યાવરણીય કારણો અને ભવિષ્યની ચેતવણી વૈજ્ઞાનિકોના મતે યુરોપમાં વધી રહેલું તાપમાન અને લાંબા સમયનો દુષ્કાળ આવી ઘટનાઓને વધુ વિનાશક બનાવી રહ્યા છે. વનસ્પતિ સુકાઈ જતાં મામૂલી તણખો પણ વિશાળ આગનું રૂપ ધારણ કરી લે છે. યુરોપિયન ફોરેસ્ટ ફાયર ઇન્ફર્મેશન સિસ્ટમના ડેટા અનુસાર, આ વર્ષની શરૂઆતથી અત્યાર સુધીમાં યુરોપિયન યુનિયનમાં 254,388 હેક્ટરથી વધુ જંગલ વિસ્તાર બળીને ખાખ થઈ ચૂક્યો છે. આ વિનાશક આફતે સાબિત કર્યું છે કે કબોસ હવામાન અને ગ્લોબલ વોર્મિંગ સામે લડવા માટે જંગલોનું સતત નિરીક્ષણ અને સમયસરની તૈયારીઓ હવે વૈશ્વિક સ્તરે અત્યંત જરૂરી બની ગઈ છે.

સ્પેન અને ફ્રાન્સમાં કટોકટી, 2.20 લાખથી વધુ લોકોનું સ્થળાંતર

July 25, 2026 | 15:46 IST