મણિપુરમાં 1 વર્ષ બાદ રાષ્ટ્રપતિ શાસન હટાવાયું

મણિપુરમાં છેલ્લા એક વર્ષથી ચાલી રહેલા રાષ્ટ્રપતિ શાસનનો અંત આખરે આવી ગયો છે. કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રાલયે 4 ફેબ્રુઆરીએ જારી કરેલી નોટિફિકેશનમાં તાત્કાલિક અસરથી રાષ્ટ્રપતિ શાસન હટાવવાની જાહેરાત કરી છે. આ નિર્ણય રાજ્યમાં જાતિ હિંસા અને રાજકીય અસ્થિરતા પછીના પુનર્નિર્માણના પ્રયાસોને વેગ આપશે અને રાજ્યમાં નવી સરકારના ગઠનનો માર્ગ મોકળો કરશે. ભાજપના વરિષ્ઠ નેતા અને પૂર્વ વિધાનસભા અધ્યક્ષ યુમનામ ખેમચંદ સિંહને ધારાસભ્ય દળના નેતા તરીકે ચૂંટવામાં આવ્યા છે અને તેઓ આજે સાંજે મુખ્યમંત્રી તરીકે શપથ લેશે. આ નિર્ણયથી મણિપુરમાં શાંતિ અને વિકાસની આશા જાગી છે, પરંતુ જાતિ હિંસા અને આર્થિક અસરોને ધ્યાનમાં રાખીને નવી સરકારને મોટા પડકારોનો સામનો કરવો પડશે.

રાષ્ટ્રપતિ શાસન હટાવવાની નોટિફિકેશન અને તેની વિગતો

કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રાલયે 4 ફેબ્રુઆરીએ જારી કરેલી નોટિફિકેશનમાં બંધારણના અનુચ્છેદ 356ની કલમ (2) હેઠળ મણિપુરમાં 13 ફેબ્રુઆરી 2025ના રોજ લાગુ કરાયેલા રાષ્ટ્રપતિ શાસનને તાત્કાલિક અસરથી રદ કરવાની જાહેરાત કરી છે. આ નિર્ણય 4 ફેબ્રુઆરી 2026થી અમલમાં આવે છે અને તેના સાથે રાજ્યમાં કેન્દ્રીય શાસનની વ્યવસ્થા સમાપ્ત થાય છે. રાષ્ટ્રપતિ દ્રૌપદી મુર્મુએ આ આદેશ પર હસ્તાક્ષર કર્યા છે અને તેના પછી રાજ્યમાં ધારાસભા સક્રિય થશે. આ શાસન છેલ્લા એક વર્ષમાં ત્રણ વખત વિસ્તારવામાં આવ્યું હતું, છેલ્લી વખત જુલાઈ 2025માં તેને ફેબ્રુઆરી 2026 સુધી વિસ્તારવામાં આવ્યું હતું. આ નિર્ણયથી રાજ્યમાં ચૂંટાયેલી સરકારનું પુનર્ગઠન થશે અને તે રાજ્યના આર્થિક અને સામાજિક પુનર્નિર્માણને વેગ આપશે.

નવા મુખ્યમંત્રી યુમનામ ખેમચંદ સિંહ: તેમની રાજકીય સફર અને પડકારો

ભાજપના ધારાસભ્ય દળની બેઠકમાં 3 ફેબ્રુઆરીએ યુમનામ ખેમચંદ સિંહને ધારાસભ્ય દળના નેતા તરીકે ચૂંટવામાં આવ્યા છે. તેઓ આજે સાંજે મુખ્યમંત્રી તરીકે શપથ લેશે અને તેમની સાથે કુકી ધારાસભ્યને ડેપ્યુટી સીએમ બનાવવાની શક્યતા છે. યુમનામ ખેમચંદ સિંહ મણિપુર ભાજપના વરિષ્ઠ નેતા છે અને તેઓ સિંગજામેઈ વિધાનસભા મતવિસ્તારથી બે વખત (2017 અને 2022) ચૂંટાયા છે. 2017માં તેઓ વિધાનસભા અધ્યક્ષ બન્યા અને 5 વર્ષ સુધી આ પદ સંભાળ્યું. ત્યારબાદ તેઓ એન. બિરેન સિંહ સરકારમાં કેબિનેટ મંત્રી બન્યા અને પંચાયતી રાજ, ગ્રામીણ વિકાસ અને શિક્ષણ જેવા મહત્વના વિભાગો સંભાળ્યા.

તેમની સરકાર પર મુખ્ય પડકારો છે જાતિ હિંસા અને શાંતિ સ્થાપના. મણિપુરમાં મેઈતેઈ અને કુકી સમુદાયો વચ્ચેના તણાવને ધ્યાનમાં રાખીને સરકારે સમાવેશી અભિગમ અપનાવવો પડશે. તેઓએ રાજ્યમાં સુરક્ષા, આર્થિક વિકાસ અને પુનર્વસન પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવું પડશે.

મણિપુર વિધાનસભાની પાર્ટીવાર બેઠકો

મણિપુર વિધાનસભામાં કુલ 60 બેઠકો છે, જેમાંથી એક બેઠક ધારાસભ્યના નિધનને કારણે ખાલી છે. પાર્ટીવાર બેઠકોનું વિતરણ આ પ્રમાણે છે:

ભાજપ 37 કોંગ્રેસ 5 નેશનલ પીપલ્સ પાર્ટી 6 નાગા પીપલ્સ ફ્રન્ટ 5 કુકી પીપલ્સ અલાયન્સ 2 જનતા દળ યુનાઈટેડ 1 અપક્ષ 3

આ આંકડા દર્શાવે છે કે ભાજપ પાસે સ્પષ્ટ બહુમતી છે, જેના કારણે સરકાર ગઠન સરળ છે. એનપીપી, એનપીએફ અને અપક્ષોના સમર્થનથી સરકાર વધુ મજબૂત બનશે.

રાષ્ટ્રપતિ શાસનનું કારણ અને અસરો: જાતિ હિંસા અને અસ્થિરતા

મણિપુરમાં રાષ્ટ્રપતિ શાસન 13 ફેબ્રુઆરી 2025ના રોજ લાગુ કરવામાં આવ્યું હતું, જ્યારે તત્કાલીન મુખ્યમંત્રી એન. બિરેન સિંહે રાજીનામું આપ્યું હતું. આનું મુખ્ય કારણ મેઈતેઈ અને કુકી-ઝો સમુદાયો વચ્ચેની જાતિ હિંસા હતી, જેમાં સેંકડો લોકો માર્યા ગયા અને હજારો વિસ્થાપિત થયા. આ હિંસા મેઈતેઈઓને અનુસૂચિત જનજાતિનો દરજ્જો આપવાના વિરોધમાં શરૂ થઈ હતી અને તેના કારણે રાજ્યમાં કાયદો અને વ્યવસ્થા તૂટી પડી હતી. રાષ્ટ્રપતિ શાસન દરમિયાન કેન્દ્રીય સુરક્ષા બળોની તૈનાતી વધારવામાં આવી હતી અને તપાસ માટે વિશેષ ટીમો રચવામાં આવી હતી. આ સમયગાળામાં રાજ્યમાં આર્થિક અસરો જોવા મળી, જેમ કે વેપાર ઠપ્પ થવો અને શિક્ષણ-આરોગ્ય સેવાઓ અસરગ્રસ્ત થવી. હિંસામાં 200થી વધુ લોકો માર્યા ગયા અને 50,000થી વધુ વિસ્થાપિત થયા.

રાષ્ટ્રપતિ શાસન હટાવવાના નિર્ણયથી રાજ્યમાં શાંતિ પુનઃસ્થાપિત કરવા અને વિકાસ કાર્યોને વેગ આપવા માટે માર્ગ મોકળો થયો છે. જોકે, જાતિ તણાવ હજુ પણ છે અને નવી સરકારને સમાવેશી અભિગમ અપનાવવો પડશે.

રાજકીય પ્રતિક્રિયાઓ અને અસરો: વિપક્ષે કહ્યું 'મોડું પગલું', ભાજપે કહ્યું 'શાંતિ પુનઃસ્થાપના'

આ નિર્ણય પર વિપક્ષી પાર્ટીઓએ તીખી પ્રતિક્રિયા આપી છે. કોંગ્રેસ અને અન્ય વિપક્ષી નેતાઓએ તેને 'મોડું અને અપૂરતું પગલું' ગણાવ્યું છે અને કહ્યું કે કેન્દ્ર સરકારે હિંસા અટકાવવામાં નિષ્ફળ રહી છે. જ્યારે ભાજપ અને તેના સાથી પાર્ટીઓએ તેને 'રાજ્યમાં શાંતિ અને સ્થિરતા પુનઃસ્થાપિત કરવાનું પગલું' ગણાવ્યું છે. યુમનામ ખેમચંદ સિંહે કહ્યું કે તેમની સરકાર જાતિ હિંસા અટકાવવા અને વિસ્થાપિતોના પુનર્વસન પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરશે. આ નિર્ણયથી મણિપુરમાં આર્થિક પુનરુત્થાન અને પ્રવાસનને વેગ મળશે, પરંતુ સુરક્ષા અને વિશ્વાસ પુનઃનિર્માણ મોટો પડકાર છે.

મણિપુરમાં આ નિર્ણયથી રાજકીય સ્થિરતા આવશે અને તે પૂર્વોત્તર રાજ્યોમાં શાંતિ પુનઃસ્થાપનાનું પ્રતીક બનશે. વધુ અપડેટ્સ માટે રાહ જુઓ.