કેરેબિયન પ્રિન્સેસ ક્રુઝ પર નોરોવાયરસનો આતંક

Norovirus Outbreak Caribbean Princess Cruise: મધદરિયે લક્ઝરી ક્રુઝની સફર માણી રહેલા મુસાફરો માટે આ પ્રવાસ આફત સમાન સાબિત થયો છે. જાણીતા 'કેરેબિયન પ્રિન્સેસ' ક્રુઝ શિપ પર નોરોવાયરસનો ભયાનક પ્રકોપ જોવા મળ્યો છે, જેના કારણે પ્રવાસીઓમાં ભારે ફફડાટ ફેલાયો છે. શિપ પર સવાર કુલ 3,116 મુસાફરોમાંથી 102 મુસાફરો અને 13 ક્રૂ સભ્યો મળી કુલ 115 લોકો આ ચેપી વાયરસનો શિકાર બન્યા છે. આ ઘટના બાદ અમેરિકાની આરોગ્ય સંસ્થા 'સેન્ટર્સ ફોર ડિસીઝ કંટ્રોલ એન્ડ પ્રિવેન્શન' (CDC) એ સત્તાવાર રીતે તપાસ હાથ ધરી છે.

14 દિવસનો હતો પ્રવાસ
આ લક્ઝરી ક્રુઝ 28 એપ્રિલના રોજ ફોર્ટ લોડરડેલથી રવાના થયું હતું અને તેની સફર 11 મે સુધી નિર્ધારિત હતી. આ 14 દિવસીય પ્રવાસ દરમિયાન જહાજ કેરેબિયન સાગરના સુંદર ટાપુઓ જેવા કે અરુબા, બોનેર, પ્યુઅર્ટો રિકો અને બહામાસમાં રોકાવાનું હતું. મુસાફરો આ સુંદર સ્થળોનો આનંદ માણે તે પહેલા જ વાયરસના પ્રકોપે તેમની મજા બગાડી નાખી હતી. સફરના મધ્ય ભાગમાં જહાજ પર ઉલટી અને ઝાડાના કેસો વધવા લાગ્યા હતા, જેને પ્રિન્સેસ ક્રુઝના સંચાલકોએ શરૂઆતમાં સામાન્ય 'પેટની બીમારી' તરીકે વર્ણવી હતી.

શું છે આ નોરોવાયરસ અને તે કેટલો ઘાતક છે?
નોરોવાયરસ એ અત્યંત ચેપી વાયરસ છે જે સીધો માનવ શરીરના પાચનતંત્ર, ખાસ કરીને પેટ અને આંતરડા પર હુમલો કરે છે. આ વાયરસને ઘણીવાર 'સ્ટોમક બગ' (Stomach Bug) તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. તેના મુખ્ય લક્ષણોમાં અચાનક ઉબકા આવવા, ઉલટી થવી, પાણી જેવા પાતળા ઝાડા, પેટમાં તીવ્ર દુખાવો અને ખેંચાણનો સમાવેશ થાય છે. કેટલાક કિસ્સાઓમાં દર્દીને હળવો તાવ, માથાનો દુખાવો અને આખા શરીરમાં નબળાઈ અનુભવાય છે. નિષ્ણાતોના જણાવ્યા અનુસાર, નોરોવાયરસ બંધ અને ભીડભાડવાળી જગ્યાએ ખૂબ જ ઝડપથી ફેલાય છે. ક્રુઝ જહાજો આ વાયરસ માટે સૌથી 'સોફ્ટ ટાર્ગેટ' માનવામાં આવે છે, કારણ કે ત્યાં હજારો લોકો લાંબા સમય સુધી મર્યાદિત જગ્યામાં સાથે રહે છે. તેઓ સમાન ખોરાક લે છે, એક જ સ્વિમિંગ પૂલ, લિફ્ટ અને ડાઇનિંગ એરિયાનો ઉપયોગ કરે છે, જેના કારણે એક ચેપગ્રસ્ત વ્યક્તિ આખા જહાજને માંદગીના બિછાને પાડી શકે છે.

ક્રુઝ પર સ્થિતિ કેવી રીતે વણસી?
કેરેબિયન પ્રિન્સેસની આ સફરમાં રોગચાળો ધીમે ધીમે ફેલાયો હતો. શરૂઆતમાં માત્ર ગણ્યાગાંઠ્યા લોકોમાં જ લક્ષણો દેખાયા હતા, પરંતુ જેમ જેમ દિવસો વીતતા ગયા તેમ તેમ કેસની સંખ્યામાં સતત વધારો થતો ગયો. CDCના નિયમ મુજબ, જો કોઈ જહાજ પર બીમાર લોકોની સંખ્યા કુલ ક્ષમતાના 3 ટકા કે તેથી વધુ થઈ જાય, તો સત્તાવાર રીતે જાહેર સૂચના બહાર પાડવી પડે છે. આ કિસ્સામાં પણ જ્યારે આંકડો મર્યાદા વટાવી ગયો, ત્યારે આરોગ્ય અધિકારીઓ એક્શનમાં આવ્યા હતા.

વાયરસ ફેલાવાનું મુખ્ય કારણ
વાયરસ ફેલાવાનું મુખ્ય કારણ સંક્રમિત સપાટીઓ અથવા દૂષિત ખોરાક અને પાણી હોઈ શકે છે. જો કોઈ વ્યક્તિ વાયરસથી સંક્રમિત હોય અને તે બુફે કાઉન્ટર, લિફ્ટના બટનો અથવા સીડીના રેલિંગને સ્પર્શે, તો તે વાયરસ કલાકો સુધી ત્યાં જીવતો રહી શકે છે. અન્ય કોઈ તંદુરસ્ત વ્યક્તિ જ્યારે તે જ સપાટીને સ્પર્શે અને પછી તેના મોઢા કે નાકને અડે, ત્યારે વાયરસ તેના શરીરમાં પ્રવેશી જાય છે. ઘણીવાર મુસાફરો સફર શરૂ થાય ત્યારે જ લક્ષણો વગર ચેપ લઈને આવતા હોય છે, જે બાદમાં ફેલાય છે.

કંપનીની કાર્યવાહી અને રાહતના પગલાં
પરિસ્થિતિની ગંભીરતાને જોતા પ્રિન્સેસ ક્રુઝ કંપનીએ તાત્કાલિક ધોરણે પ્રોટોકોલ લાગુ કરી દીધા છે. સંક્રમિત તમામ મુસાફરો અને ક્રૂ મેમ્બર્સને તેમના રૂમમાં જ અલગ (Isolate) કરી દેવામાં આવ્યા છે જેથી ચેપ આગળ વધતો અટકાવી શકાય. કંપનીએ સમગ્ર જહાજમાં સફાઈ અને ડિસઇન્ફેક્શનની પ્રક્રિયા વધુ સઘન બનાવી દીધી છે. દરેક ખૂણે સફાઈ માટે ખાસ કેમિકલ્સનો ઉપયોગ કરવામાં આવી રહ્યો છે. કંપનીએ એક નિવેદનમાં જણાવ્યું હતું કે, "અમે અમારા મહેમાનોની સુરક્ષા માટે કટિબદ્ધ છીએ. CDC સાથે મળીને અમે તમામ જરૂરી તબીબી પરીક્ષણો કરી રહ્યા છીએ. સંક્રમિત લોકોના મળના નમૂના લેવામાં આવ્યા છે જેથી વાયરસના ચોક્કસ પ્રકાર વિશે જાણી શકાય." મુસાફરોને વારંવાર સાબુથી હાથ ધોવા અને હેન્ડ સેનિટાઇઝરનો ઉપયોગ કરવાની સૂચના આપવામાં આવી છે.

જોખમ કોને વધુ છે?
સામાન્ય રીતે નોરોવાયરસના લક્ષણો 1 થી 3 દિવસ સુધી રહે છે અને મોટાભાગના લોકો કોઈ પણ ખાસ દવા વગર આપમેળે સ્વસ્થ થઈ જાય છે. જો કે, આ બીમારીમાં સૌથી મોટું જોખમ 'ડિહાઇડ્રેશન' એટલે કે શરીરમાં પાણીની અછતનું છે. ઉલટી અને ઝાડાને કારણે શરીરનું પ્રવાહી ઝડપથી ઓછું થઈ જાય છે. નાના બાળકો, વૃદ્ધો અને જે લોકોની રોગપ્રતિકારક શક્તિ નબળી હોય, તેમના માટે આ સ્થિતિ જોખમી બની શકે છે. ક્રુઝ પર અત્યાર સુધી નોંધાયેલા કેસોમાં સદનસીબે મોટાભાગના લોકોમાં હળવા લક્ષણો જોવા મળ્યા છે. કોઈ ગંભીર જાનહાનિ કે ગૂંચવણના સમાચાર હજુ સુધી પ્રાપ્ત થયા નથી. તેમ છતાં, મધ્ય અમેરિકામાં વેકેશન મનાવવા ગયેલા પ્રવાસીઓ માટે આ માનસિક તણાવ અને ચિંતાનો વિષય બન્યો છે.

ભવિષ્ય માટે બોધપાઠ
અમેરિકામાં દર વર્ષે લાખો લોકો નોરોવાયરસથી સંક્રમિત થાય છે, પરંતુ ક્રુઝ શિપના કિસ્સાઓ હંમેશા હેડલાઇન્સ બને છે કારણ કે તે એક મર્યાદિત સમુદાયને એકસાથે અસર કરે છે. CDC હવે આ જહાજનું સંપૂર્ણ નિરીક્ષણ કરી રહ્યું છે અને 'વેસલ સેનિટેશન પ્રોગ્રામ' હેઠળ તેની તપાસ ચાલી રહી છે. સફર પૂરી થયા બાદ જહાજને ફરીથી સાર્વજનિક પ્રવાસ માટે મંજૂરી આપતા પહેલા તેનું સંપૂર્ણ સેનિટાઇઝેશન અને ઇન્સ્પેક્શન કરવામાં આવશે. પ્રવાસીઓને સલાહ આપવામાં આવે છે કે ભીડભાડવાળા સ્થળોએ મુસાફરી કરતી વખતે અંગત સ્વચ્છતા જાળવવી અત્યંત આવશ્યક છે. 'કેરેબિયન પ્રિન્સેસ' ની આ ઘટના ફરી એકવાર સાબિત કરે છે કે નાની અમથી બેદરકારી કેવી રીતે સેંકડો લોકોના સપનાના વેકેશનને બીમારીમાં ફેરવી શકે છે.