કાંગોમાં ખાણ ધરાશાયી થતા 200 થી વધારેના મોત

આફ્રિકન દેશ ડેમોક્રેટિક રિપબ્લિક ઓફ કોંગો (DRC) માંથી એક કાળજું કંપાવી દે તેવી ઘટના સામે આવી છે. પૂર્વી કાંગોના રુબાયા વિસ્તારમાં આવેલી ખાણોમાં કુદરતે એવો કહેર વર્તાવ્યો કે હજારો પરિવારો પાયમાલ થઈ ગયા છે. ભારે વરસાદને કારણે થયેલા ભયાનક ભૂસ્ખલને સેંકડો શ્રમિકોને જીવતા દફનાવી દીધા છે.

પૂર્વી કાંગોના ઉત્તર કિવુ પ્રાંતમાં આવેલા રુબાયા કોલ્ટન ખાણ વિસ્તારમાં મુશળધાર વરસાદ પડ્યો હતો. આ વિસ્તાર તેની કાચી પહાડીઓ અને ખાણો માટે જાણીતો છે. સતત વરસતા વરસાદને કારણે પહાડની માટી નરમ પડી ગઈ અને જોતજોતામાં મોટું ભૂસ્ખલન થયું. પહાડનો આખો હિસ્સો નીચે આવેલી ખાણો અને કામચલાઉ ઝૂંપડાઓ પર ખાબક્યો હતો.

આ ઘટના સમયે સેંકડો ખાણિયાઓ જમીનની અંદર ખોદકામ કરી રહ્યા હતા, જ્યારે અનેક મહિલાઓ અને બાળકો ખાણની નજીક આવેલા બજારમાં હાજર હતા. સેકન્ડોના ગાળામાં બધું જ કાદવના ગંજ નીચે દબાઈ ગયું.

ભયાનક મૃત્યુઆંક અને બચાવ કામગીરી

વિદ્રોહી જૂથ M23 દ્વારા નિયુક્ત ગવર્નરના પ્રવક્તા લુમુમ્બા કંબેરે મુયિસાએ સત્તાવાર પુષ્ટિ કરી છે કે અત્યાર સુધીમાં ૨૦૦થી વધુ મૃતદેહો બહાર કાઢવામાં આવ્યા છે. જોકે, સ્થાનિક સૂત્રો અને ગવર્નરના સલાહકારોના મતે આ આંકડો ૨૨૭ને વટાવી ગયો છે. હજુ પણ સેંકડો લોકો કાદવમાં ફસાયેલા છે, જેમને બહાર કાઢવા માટે સંસાધનોનો અભાવ નડતરરૂપ બની રહ્યો છે.

પીડિતોમાં માત્ર પુરુષ મજૂરો જ નહીં, પરંતુ નાના બાળકો અને બજારમાં વેપાર કરતી મહિલાઓનો પણ સમાવેશ થાય છે. જે લોકોને જીવતા બહાર કાઢવામાં આવ્યા છે તેમની હાલત અત્યંત ગંભીર છે. આશરે ૨૦ જેટલા ઘાયલોને સ્થાનિક હોસ્પિટલમાં રાખવામાં આવ્યા છે, જેમને વધુ સારવાર માટે એમ્બ્યુલન્સ દ્વારા ગોમા શહેર લઈ જવાની તૈયારીઓ ચાલી રહી છે.

કોલ્ટન ખનીજ અને મજૂરોનું શોષણ

રુબાયા વિસ્તાર વિશ્વના કુલ કોલ્ટન (Coltan) ઉત્પાદનનો લગભગ ૧૫% હિસ્સો ધરાવે છે. આ ખનીજ સ્માર્ટફોન, લેપટોપ અને અદ્યતન ઇલેક્ટ્રોનિક્સમાં વપરાતા 'ટેન્ટલમ' માટે અત્યંત કિંમતી છે. જોકે, આ આધુનિક ટેકનોલોજી પાછળ કાંગોના ગરીબ મજૂરોનું લોહી વહે છે. અહીં મજૂરો કોઈ પણ સુરક્ષા સાધનો વિના, હાથથી ખોદકામ કરે છે અને જીવના જોખમે આખો દિવસ કામ કરીને માત્ર થોડા ડોલર કમાય છે.

વિદ્રોહીઓનું શાસન અને અસુરક્ષિત પરિસ્થિતિ

નોંધનીય છે કે એપ્રિલ ૨૦૨૪ થી રુબાયા ખાણ વિસ્તાર પર રવાન્ડા સમર્થિત M23 વિદ્રોહી જૂથનો કબજો છે. વિદ્રોહીઓના નિયંત્રણ હેઠળ હોવાને કારણે અહીં સરકારી સુરક્ષા નિયમોનું પાલન થતું નથી. આ દુર્ઘટના બાદ વિદ્રોહી ગવર્નરે હાલ પૂરતું ખાણકામ બંધ રાખવાનો અને નજીકની ઝૂંપડપટ્ટીઓ ખાલી કરાવવાનો આદેશ આપ્યો છે, પરંતુ આ પગલું ઘણું મોડું લેવાયું હોવાનું નિષ્ણાતો માની રહ્યા છે.

પૂર્વી કાંગોમાં દાયકાઓથી ચાલતી હિંસા અને ખનીજોની લૂંટ વચ્ચે આ કુદરતી આપત્તિએ માનવીય કટોકટીને વધુ ઘેરી બનાવી છે. આ દુર્ઘટના ફરી એકવાર વિશ્વનું ધ્યાન એ તરફ ખેંચે છે કે આપણે જે ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરીએ છીએ, તેની પાછળ ક્યાંક કાંગો જેવા દેશોના ગરીબ શ્રમિકોના બલિદાન તો નથી ને?