નેતન્યાહૂ પાસે 53, વિરોધીઓ પાસે 48 બેઠકો... હવે 19 આરબ સાંસદો શું કરશે?

Israel Election 2026 Netanyahu Government Formation: ઇઝરાયેલની સંસદીય ચૂંટણી બાદ દેશના રાજકારણમાં અનિશ્ચિતતા ઘેરી બની છે. 27 ઓક્ટોબર, 2026ના રોજ યોજાયેલી ચૂંટણીમાં કોઈ પણ મુખ્ય રાજકીય જૂથ સરકાર બનાવવા માટે જરૂરી બહુમતીનો આંકડો પાર કરી શક્યું નથી. 120 સભ્યોની ઇઝરાયેલી સંસદ ‘નેસેટ’માં સરકાર રચવા માટે ઓછામાં ઓછી 61 બેઠકોની જરૂર છે, પરંતુ વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહૂના નેતૃત્વવાળા ગઠબંધનને 53 બેઠકો મળી છે, જ્યારે ગાદી આઇઝેનકોટના નેતૃત્વવાળા વિરોધી જૂથને 48 બેઠકો મળી છે. બીજી તરફ, આરબ નેતૃત્વવાળા બે પક્ષોએ મળીને 19 બેઠકો જીતી છે. આ પરિણામે ઇઝરાયેલમાં સરકાર રચવા માટે ગઠબંધનની વાટાઘાટો નિર્ણાયક તબક્કે પહોંચી છે.

નેતન્યાહૂની લિકુડ સૌથી મોટી પાર્ટી, છતાં બહુમતીથી દૂર
ચૂંટણીમાં બેન્જામિન નેતન્યાહૂની લિકુડ પાર્ટી 27 બેઠકો સાથે સૌથી મોટી પાર્ટી બની છે. જોકે, 2022ની ચૂંટણીમાં મળેલી 32 બેઠકોની સરખામણીએ આ વખતે પાર્ટીને પાંચ બેઠકોનું નુકસાન થયું છે. નેતન્યાહૂના વર્તમાન રાજકીય સાથી પક્ષો સાથે મળીને તેમનું ગઠબંધન 53 બેઠકો સુધી પહોંચ્યું છે, જે બહુમતી માટે જરૂરી 61ના આંકડાથી આઠ બેઠકો ઓછું છે. આ સ્થિતિમાં નેતન્યાહૂ સામે સત્તા જાળવી રાખવા માટે નવા રાજકીય સમીકરણો ઊભાં કરવાનો પડકાર છે.

ગાદી આઇઝેનકોટ સામે પણ સરળ નથી સરકાર રચવાનો રસ્તો
વિપક્ષી જૂથનું નેતૃત્વ કરી રહેલા ગાદી આઇઝેનકોટની યાશર પાર્ટીને 21 બેઠકો મળી છે, જ્યારે તેમના સાથી પક્ષો સાથે મળીને સમગ્ર વિરોધી જૂથની સંખ્યા 48 થાય છે. એટલે કે નેતન્યાહૂને સત્તા પરથી દૂર કરવા માટે આઇઝેનકોટના જૂથને પણ વધારાના સાંસદોના સમર્થનની જરૂર પડશે. આરબ પક્ષોની 19 બેઠકોનો ટેકો મળે તો સંખ્યાબળ 67 સુધી પહોંચી શકે છે, પરંતુ આ સમીકરણને રાજકીય રીતે અમલમાં મૂકવું સરળ નથી. વિરોધી જૂથના કેટલાક પક્ષોએ આરબ પક્ષો સાથે સરકાર બનાવવાનો અગાઉ વિરોધ કર્યો છે.

19 બેઠકો જીતનારા આરબ પક્ષો બન્યા સત્તાના સમીકરણમાં મહત્વપૂર્ણ
આ ચૂંટણીમાં આરબ નેતૃત્વવાળા પક્ષોનું પ્રદર્શન ખાસ ચર્ચામાં છે. જોઇન્ટ લિસ્ટને 11 બેઠકો અને રામ પાર્ટીને આઠ બેઠકો મળી છે. બંને પક્ષોની કુલ 19 બેઠકો 2022ની ચૂંટણીમાં મળેલી સંયુક્ત 10 બેઠકો કરતાં લગભગ બમણી છે. આ પરિણામે આરબ પક્ષો સરકાર રચવાના રાજકીય ગણિતમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી શકે તેવી સ્થિતિમાં આવ્યા છે. જોકે, તેમની સાથે સીધું ગઠબંધન કરવું કે બહારથી સમર્થન મેળવવું તે મુદ્દે ઇઝરાયેલના રાજકીય પક્ષોમાં મતભેદ છે.

આઇઝેનકોટની શરત: હમાસને આતંકવાદી સંગઠન માનવું પડશે
ગાદી આઇઝેનકોટ આરબ પક્ષો સાથેના સહકારના વિકલ્પને સંપૂર્ણપણે બંધ કરતા નથી, પરંતુ તેમણે સરકારમાં સામેલ થવા માટે કેટલીક શરતો રજૂ કરી છે. તેમાં ઇઝરાયેલને યહૂદી અને લોકશાહી રાજ્ય તરીકે સ્વીકારવું, દેશની સ્વતંત્રતાની ઘોષણાના મૂલ્યો પ્રત્યે પ્રતિબદ્ધતા, તમામ નાગરિકો માટે લશ્કરી અથવા રાષ્ટ્રીય સેવા અને હમાસને આતંકવાદી સંગઠન તરીકે માન્યતા આપવાની સાથે ગાઝામાં તેની લશ્કરી તથા શાસન ક્ષમતાઓને નાબૂદ કરવાના સમર્થનનો સમાવેશ થાય છે. આ શરતો આરબ પક્ષો માટે સ્વીકારવી કેટલી શક્ય બનશે તે હવે ગઠબંધન વાટાઘાટોનો મહત્વપૂર્ણ મુદ્દો છે. આઇઝેનકોટના જૂથ માટે આરબ પક્ષોનું બહારથી સમર્થન મેળવવાનો વિકલ્પ પણ ચર્ચામાં છે. આવી સ્થિતિમાં આરબ સાંસદો સરકારમાં મંત્રીપદ લીધા વિના પણ વિશ્વાસ મત અથવા મહત્વપૂર્ણ સંસદીય મતદાનમાં સરકારની તરફેણ કરી શકે છે. જોકે, આ વિકલ્પ માટે જરૂરી સાંસદોનો ટેકો અને રાજકીય સહમતિ મેળવવી પડકારરૂપ બની શકે છે.

નેતન્યાહૂએ પણ એકતા સરકારનો વિકલ્પ ખુલ્લો રાખ્યો?
બીજી તરફ, નેતન્યાહૂની લિકુડ પાર્ટી જાહેરમાં એકતા સરકારના વિચારને નકારી રહી હોવા છતાં, રાજકીય અહેવાલો અનુસાર નેતન્યાહૂ આઇઝેનકોટ સાથે સંભવિત ગઠબંધનના વિકલ્પો તપાસી રહ્યા છે. નેતન્યાહૂ માટે આઇઝેનકોટ સાથે સમજૂતી કરવાથી સરકાર રચવાનો એક નવો રસ્તો ખુલી શકે છે. જોકે, બંને નેતાઓ વચ્ચે રાજકીય મતભેદો અને અગાઉના નિવેદનોને કારણે આવી સમજૂતી કેટલી શક્ય બનશે તે સ્પષ્ટ નથી. આઇઝેનકોટ અગાઉ નેતન્યાહૂ સાથે સરકારમાં જોડાવા અંગે અનિચ્છા વ્યક્ત કરી ચૂક્યા છે. નેતન્યાહૂને એવી પણ રાજકીય ચિંતા હોવાનું અહેવાલોમાં જણાવાયું છે કે આઇઝેનકોટ આરબ અને અલ્ટ્રા-ઓર્થોડોક્સ પક્ષોના સમર્થનથી વૈકલ્પિક સરકાર રચવાનો પ્રયાસ કરી શકે છે. તેથી નેતન્યાહૂ માટે માત્ર પોતાની બેઠકો વધારવી જ નહીં, પરંતુ વિરોધી જૂથના સંભવિત ગઠબંધનને રોકવું પણ મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે.

હવે ઇઝરાયેલમાં સરકાર રચવાની વાટાઘાટો પર નજર
ચૂંટણીનાં પરિણામોએ ઇઝરાયેલમાં સત્તાનું ચિત્ર સ્પષ્ટ કરવાને બદલે રાજકીય અનિશ્ચિતતા વધારી છે. એક તરફ નેતન્યાહૂ 53 બેઠકોના સમર્થન સાથે સત્તા જાળવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે, તો બીજી તરફ આઇઝેનકોટ 48 બેઠકોના વિરોધી જૂથને એકજૂથ કરીને સરકાર રચવાની શક્યતાઓ શોધી રહ્યા છે. 19 બેઠકો ધરાવતા આરબ પક્ષોનું વલણ આ સમગ્ર રાજકીય ગણિતમાં મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે. હવે મુખ્ય સવાલ એ છે કે ઇઝરાયેલમાં નવી સરકાર નેતન્યાહૂના નેતૃત્વમાં રચાશે, આઇઝેનકોટ આરબ પક્ષોના સમર્થનથી સત્તા સુધી પહોંચશે કે પછી બંને જૂથો વચ્ચે એકતા સરકારનું સમીકરણ ઊભું થશે? જો કોઈ પક્ષ 61 બેઠકોનું સમર્થન મેળવવામાં નિષ્ફળ રહેશે, તો ઇઝરાયેલમાં ફરી ચૂંટણી યોજવાની શક્યતા પણ ઊભી થઈ શકે છે.