હોર્મુઝ ખોલવાની ઈરાનની 7 દિવસની ઓફર, ટ્રમ્પે કેમ નકારી?

US-Iran Conflict: ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચે ચાલી રહેલા તણાવ વચ્ચે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ, યુદ્ધવિરામ અને પરમાણુ વાટાઘાટોને લઈને મહત્વપૂર્ણ રાજદ્વારી પ્રયાસ સામે આવ્યો છે. ઈરાને અમેરિકા સમક્ષ 7 દિવસની યોજના રજૂ કરી છે, જેમાં હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ ફરી ખોલવા અને અમેરિકા સાથે વાતચીત આગળ વધારવાની ઓફર કરવામાં આવી હતી. ઈરાનના વિદેશ મંત્રી અબ્બાસ અરાઘચીના જણાવ્યા મુજબ, આ પ્રસ્તાવ કતાર મારફતે અમેરિકા સુધી પહોંચાડવામાં આવ્યો હતો. 26 સપ્ટેમ્બરના Reuters અહેવાલ મુજબ, ઈરાન હવે અમેરિકાના સત્તાવાર જવાબની રાહ જોઈ રહ્યું છે.

ઈરાનની 7 દિવસની યોજના શું છે?
ઈરાનના પ્રસ્તાવમાં અમેરિકાની કેટલીક શરતો સ્વીકાર્યા બાદ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ ફરી ખોલવાની યોજના છે. ઈરાનના જણાવ્યા મુજબ, જરૂરી શરતો પૂરી થયા બાદ સાત દિવસની અંદર સ્ટ્રેટમાં સામાન્ય દરિયાઈ અવરજવર શરૂ થઈ શકે છે. આ પ્રસ્તાવમાં ઈરાન તરફથી અમેરિકાની કેટલીક કાર્યવાહી કરવાની માંગ પણ કરવામાં આવી છે. તેમાં ઈરાની બંદરો સામેની અમેરિકન નૌકાદળની નાકાબંધી હટાવવી, ઈરાનના તેલ વેચાણ પરના પ્રતિબંધોમાં રાહત અને લેબનોન સહિતના મોરચે યુદ્ધવિરામનો સમાવેશ થાય છે. Reuters અનુસાર, ઈરાને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ ફરી ખોલવાની તૈયારી અમેરિકાની આ કાર્યવાહી સાથે જોડેલી છે.

હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ કેમ મહત્વનું છે?
હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ વિશ્વના મહત્વપૂર્ણ ઊર્જા અને દરિયાઈ વેપાર માર્ગોમાંનું એક છે. અહીંથી તેલ અને અન્ય ઊર્જા ઉત્પાદનોના પરિવહન પર વૈશ્વિક બજારોની નજર રહે છે. તેથી ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને લઈને કોઈ સમજૂતી થાય છે કે નહીં, તેની અસર આંતરરાષ્ટ્રીય વેપાર અને ઊર્જા બજાર પર પણ પડી શકે છે.

ટ્રમ્પે ઈરાનનો 7 દિવસનો પ્રસ્તાવ નકાર્યો?
The Wall Street Journalના અહેવાલને ટાંકીને Reutersએ જણાવ્યું છે કે અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ઈરાનના 7 દિવસના પ્રસ્તાવને નકારી કાઢ્યો હોવાનો અહેવાલ છે. અહેવાલ મુજબ, અમેરિકન અધિકારીઓએ જણાવ્યું કે ટ્રમ્પને ઈરાનની પ્રતિબદ્ધતાઓ અંગે વિશ્વાસ નથી. જોકે, Reutersએ આ દાવાની સ્વતંત્ર પુષ્ટિ કરી નથી અને ઈરાન હજુ અમેરિકાના સત્તાવાર જવાબની રાહ જોઈ રહ્યું છે.

નવેમ્બરની ચૂંટણી બાદ ફરી હુમલાની ચર્ચા
WSJના અહેવાલ મુજબ, ટ્રમ્પે પોતાના સહાયકોને નવેમ્બરની અમેરિકન મધ્યસત્ર ચૂંટણી બાદ ઈરાન સામે બોમ્બમારો ફરી શરૂ કરવાની સંભાવના અંગે જણાવ્યું છે. જોકે, અહેવાલમાં કોઈ ચોક્કસ હુમલાની તારીખ અથવા સંભવિત સૈન્ય કાર્યવાહીની વિગતો આપવામાં આવી નથી. આ દાવો અમેરિકન અધિકારીઓને ટાંકીને કરવામાં આવ્યો છે.

ઈરાનનો જવાબ શું છે?
ઈરાનના અધિકારીઓનું કહેવું છે કે હવે નિર્ણય અમેરિકાએ લેવાનો છે. ઈરાને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ ફરી ખોલવા માટે અમેરિકાની સૈન્ય અને આર્થિક નીતિમાં ચોક્કસ ફેરફારોની માંગ કરી છે. બીજી તરફ, અમેરિકાએ ઈરાનના પરમાણુ કાર્યક્રમને લઈને પોતાની સ્થિતિ જાળવી રાખી છે. Reutersના અહેવાલ મુજબ, ઈરાનના એક વરિષ્ઠ અધિકારીએ જણાવ્યું છે કે અમેરિકા પ્રસ્તાવ સ્વીકારે તો પણ ઈરાન પોતાના પરમાણુ કાર્યક્રમ અંગે છૂટછાટ આપવા તૈયાર નથી. હાલમાં ઈરાનનો 7 દિવસનો પ્રસ્તાવ, હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ, અમેરિકન પ્રતિબંધો અને પરમાણુ વાટાઘાટો અમેરિકા-ઈરાન સંબંધોના મુખ્ય મુદ્દા બની રહ્યા છે. બંને દેશો વચ્ચે સત્તાવાર જવાબ અને આગળની રાજદ્વારી પ્રક્રિયા આગામી સ્થિતિ નક્કી કરવામાં મહત્વપૂર્ણ રહેશે.