Heatwave in France and Europe: યુરોપ અને ખાસ કરીને ફ્રાન્સમાં વર્ષ 2026 ના ઉનાળામાં આવેલા અતિશય અને ઐતિહાસિક ગરમીના મોજાએ સમગ્ર દેશમાં હાહાકાર મચાવી દીધો છે. જૂનના અંતથી લઈને જુલાઈની શરૂઆત સુધીના સમયગાળા દરમિયાન દેશમાં તીવ્ર ગરમીને કારણે 20,000 થી વધુ લોકોનાં મોત નીપજ્યાં છે. ફ્રેન્ચ જાહેર આરોગ્ય એજન્સીના સત્તાવાર આંકડા મુજબ, 17 જૂનથી 2 જુલાઈ દરમિયાન દેશભરમાં કુલ 21,674 લોકોનાં મૃત્યુ નોંધાયા છે, જે આ જ સમયગાળા દરમિયાન સામાન્ય રીતે થતા 15,910 મૃત્યુની સરખામણીમાં અંદાજે 5,764 વધુ છે. આ આંકડા દર્શાવે છે કે આ અતિશય ગરમી માત્ર હવામાનની સમસ્યા નથી રહી, પરંતુ સામાન્ય જનજીવન અને સ્વાસ્થ્ય માટે એક ભયાનક ખતરો બની ગઈ છે.
સામાન્ય કરતાં 36 ટકા વધુ મૃત્યુ અને વધતા જતા આંકડા આરોગ્ય એજન્સીઓ કોઈપણ આપત્તિની ગંભીરતા સમજવા માટે 'વધારાના મૃત્યુ' નો અભ્યાસ કરતી હોય છે. ફ્રાન્સમાં 17 જૂનથી 2 જુલાઈ દરમિયાન સામાન્ય કરતાં આશરે 36 ટકા જેટલા વધુ મૃત્યુ નોંધાયા છે. જોકે, આ તમામ મૃત્યુ સીધી રીતે માત્ર ગરમીને કારણે જ થયા ન હતા, પરંતુ ઊંચા તાપમાને અગાઉથી જ અસ્તિત્વમાં રહેલી ગંભીર સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓ, હૃદયરોગ, ફેફસાં અને કિડનીના દર્દીઓની સ્થિતિ વધુ વણસાવી દીધી હતી. શરૂઆતના અહેવાલોમાં મૃત્યુઆંક ઓછો હોવાનું મનાતું હતું, પરંતુ પછીના વિગતવાર ડેટાએ સાબિત કર્યું કે ગરમીની વ્યાપક અસર અગાઉના અનુમાન કરતા ઘણી વધારે હતી, જેના કારણે હોસ્પિટલો અને સ્વાસ્થ્ય કેન્દ્રો પણ દર્દીઓથી ઉભરાઈ ગયા હતા.
75 વર્ષથી વધુ વયના વડીલો અને હોસ્પિટલો પર ગંભીર બોજ આ દુર્ઘટનામાં નોંધાયેલા વધારાના મૃત્યુમાંથી લગભગ બે તૃતીયાંશ એટલે કે મોટો ભાગ 75 વર્ષ કે તેથી વધુ ઉંમરના વડીલોનો હતો. વૃદ્ધ લોકો માટે અતિશય ગરમી અત્યંત ખતરનાક સાબિત થાય છે કારણ કે તેમના શરીરનું તાપમાન નિયંત્રણ કરવાની ક્ષમતા ઘટી જાય છે. આ મૃત્યુમાંથી લગભગ અડધા ભાગના દર્દીઓના મોત હોસ્પિટલોમાં થયા હતા, જ્યારે બાકીના મૃત્યુ નર્સિંગ હોમ અને લોકોના પોતાના ઘરોમાં નોંધાયા હતા. પેરિસ અને તેની આસપાસના વિસ્તારોમાં સ્થિતિ સૌથી વધુ કફોડી બની હતી, જ્યાં એકલા પેરિસ પ્રદેશમાં જ 1999 જેટલા અણધાર્યા અને વધારાના મૃત્યુ નોંધાયા હતા, જે સામાન્ય સ્થિતિ કરતાં લગભગ 80 ટકા વધારે હતા.
પેરિસમાં શબઘરો ભરાઈ ગયા, અંતિમ સંસ્કારમાં મુશ્કેલીઓ રાજધાની પેરિસ અને આસપાસના વિસ્તારોમાં ગરમીનું મોજું આફત બનીને વરસી પડ્યું હતું. પેરિસમાં અંતિમ સંસ્કાર સંચાલકોને મૃતદેહોને સાચવવા માટે પૂરતી જગ્યા શોધવામાં ભારે મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવો પડ્યો હતો. કેટલાક સ્થાનિક શબઘરો દ્વારા એવું જણાવવામાં આવ્યું હતું કે ક્ષમતા કરતાં વધુ મૃતદેહો આવી જવાથી તેઓ ભરાઈ ગયા હતા અને પરિસ્થિતિને કારણે કેટલાક મૃતદેહોને અન્યત્ર ખસેડવા પડ્યા હતા. હોસ્પિટલોની કટોકટી સેવાઓ ગરમી સંબંધિત બીમારીઓ અને હીટસ્ટ્રોકથી પીડાતા દર્દીઓની વધતી ભીડને સંભાળવા માટે સંઘર્ષ કરતી નજરે પડી હતી.
24 અને 25 જૂનના સૌથી ગરમ દિવસો અને ત્રણ દિવસનો પ્રકોપ આ વર્ષે 24 અને 25 જૂન ફ્રાન્સના ઈતિહાસમાં અત્યાર સુધીના સૌથી ગરમ દિવસો સાબિત થયા હતા, જે દરમિયાન રાષ્ટ્રીય સરેરાશ તાપમાન 30 ડિગ્રી સેલ્સિયસ આસપાસ નોંધાયું હતું. એટલું જ નહીં, રાતો પણ રેકોર્ડ તોડ ગરમીવાળી રહી હતી જ્યાં અનેક સ્થળોએ તાપમાન 40 ડિગ્રી સેલ્સિયસને વટાવી ગયું હતું. જાહેર આરોગ્ય એજન્સીના અહેવાલ મુજબ, અચાનક થયેલા કુલ મૃત્યુમાંથી અડધાથી વધુ મોત તે સૌથી ગરમ સમયગાળા દરમિયાન અને ત્યારબાદ તરત જ એટલે કે 25 થી 27 જૂન વચ્ચેના માત્ર ત્રણ દિવસોમાં જ થયા હતા. આ ગરમી એટલી વહેલી, તીવ્ર અને લાંબી હતી કે તેનાથી સમગ્ર દેશની વસ્તી પ્રભાવિત થઈ હતી.
કૃષિ ક્ષેત્રે હાહાકાર: યુરોપમાં અનાજના પાકને 2 અબજ યુરોનું નુકસાન માનવજીવન પર ગરમીની વ્યાપક અસરની સાથે સાથે આબોહવા પરિવર્તનને કારણે સમગ્ર યુરોપના કૃષિ ક્ષેત્રને પણ મોટો ફટકો પડ્યો છે. જૂન મહિનામાં પડેલી તીવ્ર ગરમી અને દુષ્કાળ જેવી સ્થિતિને કારણે યુરોપના અનાજ ઉત્પાદકોને અંદાજે 2 અબજ યુરો (આશરે 2.2 ટ્રિલિયન રૂપિયા) નું આર્થિક નુકસાન થયું છે. યુરોપિયન અનાજ અને તેલીબિયાં વેપાર સંગઠન (COSERAAL) ના અહેવાલ મુજબ, આ ગરમીને કારણે અંદાજે 9 મિલિયન ટન અનાજનો નાશ થયો છે, જેના કારણે 27 યુરોપિયન યુનિયન સભ્ય દેશો અને બ્રિટનમાં 2018 પછીનું સૌથી ઓછું અનાજ ઉત્પાદન થવાની આશંકા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે.
ફ્રાન્સ અને અન્ય દેશોમાં મકાઈ તથા ઘઉંના પાકને ભારે નુકસાન પશ્ચિમ યુરોપમાં રેકોર્ડ પરનો સૌથી ગરમ જૂન મહિનો હોવાને કારણે મકાઈમાં પરાગનયન પ્રક્રિયા ગંભીર રીતે પ્રભાવિત થઈ હતી, જ્યારે ઘઉંનો પાક પણ યોગ્ય ભેજના અભાવે નિષ્ફળ ગયો હતો. ફ્રાન્સમાં સૌથી વધુ નુકસાન થવાનો અંદાજ છે જ્યાં આશરે 3.4 મિલિયન ટન મકાઈનો નાશ થવાથી 891 મિલિયન યુરોનું નુકસાન થયું છે. આ ઉપરાંત હંગેરીમાં 2.4 મિલિયન ટન અને સ્પેનમાં 1.4 મિલિયન ટન અનાજનું નુકસાન નોંધાયું છે. ખેડૂતોના જણાવ્યા મુજબ, જ્યારે તાપમાન સપ્તાહો સુધી 38 ડિગ્રી સેલ્સિયસથી ઉપર રહે છે ત્યારે ખેતીની આખી સિસ્ટમ પડી ભાંગે છે અને સોયાબીન તથા અન્ય પાકોમાં 50 થી 70 ટકા સુધીનું ઉત્પાદન નુકસાન જોવા મળ્યું છે.
વૈશ્વિક ખાદ્ય સુરક્ષા પર જોખમ અને આંતરરાષ્ટ્રીય અસરો યુરોપમાં અનાજ અને માંસના ઉત્પાદનમાં થયેલા આ ભારે ઘટાડાને કારણે વૈશ્વિક બજારમાં ખાદ્યપદાર્થોના ભાવ વધવાની સંભાવના છે અને યુરોપે આયાત પર વધુ નિર્ભર બનવું પડશે. બ્રિટન સહિતના દેશોના ખેડૂતો પણ આ કુદરતી આપત્તિથી પ્રભાવિત થયા છે. નિષ્ણાતોના મતે, આ પ્રકારની આબોહવાકીય ઘટનાઓ માત્ર ખેડૂતોની આવકને જ અસર નથી કરતી પરંતુ સમગ્ર ખંડની ખાદ્ય સુરક્ષાને પણ જોખમમાં મૂકે છે. આગામી સમયમાં ગરમી સામે રક્ષણ મેળવવા માટે વધુ સારી આયોજનબદ્ધ તૈયારીઓ, અગાઉથી ચેતવણી આપતી સિસ્ટમો અને જાહેર જાગૃતિ કેળવવી અનિવાર્ય બની ગઈ છે.

16 દિવસમાં 20,000 થી વધુ લોકોના મોત, પેરિસમાં શબઘરો ભરાયા

July 23, 2026 | 17:13 IST