ઉદ્યોગપતિ Elon Musk ની કંપનીઓ એક પછી એક અજાયબીઓ કરી રહી છે. પરંતુ તમારા અને મારા જેવા સામાન્ય લોકો જેની પ્રશંસા કરી રહ્યા છે તે જ બાબત વૈજ્ઞાનિક સમુદાયમાં નારાજગીનું કારણ બની રહી છે. તેમના પર વિજ્ઞાન સંબંધિત ખોટી માહિતી ફેલાવવાનો પણ આરોપ છે. હવે આ જ મુદ્દા પર, વિશ્વની સૌથી પ્રતિષ્ઠિત વૈજ્ઞાનિક સંસ્થાઓમાંની એક, રોયલ સોસાયટી, મસ્કનું સભ્યપદ રદ કરી શકે છે. તમને જણાવી દઈએ કે ન્યૂટન, આઈન્સ્ટાઈન અને ડાર્વિન જેવા વૈજ્ઞાનિકો તેના સભ્યો રહ્યા છે. આવી સ્થિતિમાં, મસ્કના સભ્યપદ ગુમાવવાનો શું અર્થ થાય છે?
રોયલ સોસાયટીના પ્રમુખ એડ્રિયન સ્મિથને લખેલા ખુલ્લા પત્રમાં, લગભગ સાડા ત્રણ હજાર વૈજ્ઞાનિકોએ મસ્કની ફેલોશિપ રદ કરવાની માંગ કરી હતી. આ વિવાદ ત્યારે શરૂ થયો જ્યારે નોબેલ પુરસ્કાર વિજેતા અને રોયલ સોસાયટીના ફેલો, જેફરી હિન્ટન, જેઓ AI ના ગોડફાધર તરીકે ઓળખાય છે, તેમણે મસ્કને સોસાયટીમાંથી હાંકી કાઢવાની માંગ કરી. હિંટનનો આરોપ છે કે મસ્કના કારણે US વૈજ્ઞાનિક સંસ્થાઓને ભારે નુકસાન થઈ રહ્યું છે. અહીં મસ્કે X પર પ્રતિક્રિયા આપતા કહ્યું કે ફક્ત અસુરક્ષિત લોકો જ પુરસ્કારો અને સભ્યપદની કાળજી લે છે.
વૈજ્ઞાનિકોના મતે, જ્યારથી મસ્કે X (અગાઉનું ટ્વિટર) સંભાળ્યું છે, ત્યારથી ખોટી માહિતીમાં ભારે ઉછાળો આવ્યો છે. મસ્કે પોતે પોતાના એકાઉન્ટ દ્વારા કોવિડ-19 રસી, ગર્ભપાત અને અન્ય ઘણી ગંભીર બાબતો પર ભ્રામક માહિતી ફેલાવી હતી.

ઘણા ફેલો પણ ગુસ્સે છે કારણ કે મસ્ક બ્રિટિશ રાજકારણીઓ પર ટિપ્પણી કરી રહ્યા છે, જે રોયલ સોસાયટીની આચારસંહિતાની વિરુદ્ધ છે. હકીકતમાં, જાન્યુઆરીમાં, મસ્કે બ્રિટિશ PM કીર સ્ટાર્મરની ખુલ્લેઆમ ટીકા કરી હતી. તેમણે કહ્યું કે, PM એ જાણી જોઈને ગ્રુમિંગ ગેંગ કૌભાંડને અવગણ્યું, જેના કારણે બાળ જાતીય શોષણમાં વધારો થયો. તમને જણાવી દઈએ કે, આ મામલો વર્ષ 1997 થી 2013 સુધીનો છે, જેમાં બ્રિટનમાં લગભગ 1500 છોકરીઓનું એક ખાસ ધાર્મિક સમુદાયના ઇમિગ્રન્ટ્સ દ્વારા જાતીય શોષણ કરવામાં આવ્યું હોવાનો આરોપ છે.
ઘણા વૈજ્ઞાનિકો ચિંતિત છે કે મસ્ક ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રમાં તેમને મળેલી પ્રચંડ શક્તિનો દુરુપયોગ કરી રહ્યા છે અને વિજ્ઞાન સંબંધિત સંશોધન માટેના ભંડોળમાં ભારે ઘટાડો કરી રહ્યા છે. આના લાંબા ગાળાના અને ઘાતક પરિણામો આવી શકે છે. એક તરફ, મસ્ક પર અન્ય વૈજ્ઞાનિકોને રોકવાનો આરોપ છે, તો બીજી તરફ, તેમની કંપની ન્યુરાલિંક એક પછી એક મોટા પ્રયોગો કરી રહી છે પરંતુ બાહ્ય વૈજ્ઞાનિકોને તેનું પરીક્ષણ કરવાની મંજૂરી આપી રહી નથી. આ પ્રયોગશાળાના નિયમોની વિરુદ્ધ છે.

મસ્કને હજુ સુધી કેમ હાંકી કાઢવામાં આવ્યા નથી?
સમાજના બધા વૈજ્ઞાનિકો મસ્કને દૂર કરવાના પક્ષમાં નથી. તેની બાજુમાં ઘણા લોકો જોવા મળે છે. નોબેલ પારિતોષિક વિજેતા આન્દ્રે ગેમના મતે, મસ્ક ભલે વિચિત્ર હોય પણ તેમણે જે કર્યું છે તે ખૂબ જ ઓછા લોકો કરી શકે છે. આવી સ્થિતિમાં, સોસાયટીએ તેમનું સભ્યપદ રદ ન કરવું જોઈએ.
2018 માં, તેમને રોયલ સોસાયટી ફોર સાયન્ટિફિક કોન્ટ્રીબ્યુશનની ફેલોશિપ મળી. SpaceX માં મુખ્ય ડિઝાઇનર તરીકે, તેમણે ફરીથી વાપરી શકાય તેવા રોકેટ અને અવકાશયાન વિકસાવ્યા. મગજ-કમ્પ્યુટર ઇન્ટરફેસ વિકસિત કર્યો, જે માનવ મગજને કમ્પ્યુટર સાથે જોડી શકે છે. મસ્કના મતે, તે ઘણી બીમારીઓમાં ઉપયોગી થશે અને યુદ્ધના આઘાતથી પીડાતા સૈનિકો પણ તેની મદદથી માનસિક સમસ્યાઓમાંથી રાહત મેળવી શકશે.
સોસાયટી દ્વારા અત્યાર સુધીમાં કયા વૈજ્ઞાનિકોને હાંકી કાઢવામાં આવ્યા છે?
જર્મન વૈજ્ઞાનિક રુડોલ્ફ એરિક રાસ્પેને 1775 માં છેતરપિંડીના આરોપસર રોયલ સોસાયટીમાંથી હાંકી કાઢવામાં આવ્યા હતા. તેણે રોયલ મ્યુઝિયમમાંથી કિંમતી પથ્થરો ચોર્યા અને તેને વેચવાનો પ્રયાસ કર્યો. જ્યારે છેતરપિંડીનો ખ્યાલ આવ્યો, ત્યારે તે બ્રિટન ભાગી ગયો પરંતુ સંસ્થાએ જ તેનું સભ્યપદ રદ કર્યું. આ સંગઠનમાંથી વૈજ્ઞાનિકોને દૂર કરવાની ઘટના ખૂબ જ દુર્લભ માનવામાં આવે છે અને આવા ઉદાહરણો બહુ ઓછા જાહેર છે.

જો મસ્કને હટાવવામાં આવે તો શું થશે?
આ સંકેત એવા સમયે આવ્યો છે જ્યારે અમેરિકા અને બ્રિટન વચ્ચેના સંબંધો પહેલા જેટલા ગરમ નથી, પરંતુ યુક્રેન મુદ્દાને લઈને બંને બે બાજુ જોવા મળે છે. આવી સ્થિતિમાં, રોયલ સોસાયટીનું આ પગલું બંને દેશો વચ્ચેના રાજદ્વારી સંબંધો પર અસર કરી શકે છે. આ મહિનાની શરૂઆતમાં, સોસાયટીએ મસ્કની ફેલોશિપ જાળવી રાખવાનો નિર્ણય લીધો હતો, પરંતુ એક નિવેદન પણ બહાર પાડ્યું હતું કે સંસ્થા વિજ્ઞાન અને વૈજ્ઞાનિકો પર વૈચારિક હુમલાઓ અને ખોટી માહિતીનો સામનો કરવા માટે શક્ય પગલાં લેવા પર વિચાર કરી રહી છે. આનો અર્થ એ થયો કે ભવિષ્યમાં કોઈપણ કાર્યવાહીની શક્યતા નકારી શકાય નહીં.
તેની મોટી અસર એ થઈ શકે છે કે અમેરિકા તેને તેના વૈજ્ઞાનિક પરના હુમલા તરીકે જુએ છે અને બ્રિટન સાથે મળીને કોઈપણ સંશોધન કરવાનો ઇનકાર કરે છે. બીજી બાજુ, જ્યાં સુધી મસ્કનો સવાલ છે, તેમની કંપનીઓ ખાનગી રોકાણ અને સરકારી ભંડોળ પર ચાલે છે, તેથી સમાજમાંથી હાંકી કાઢવાથી તેમના પર કોઈ નાણાકીય અસર પડશે નહીં.
રોયલ સોસાયટી શું છે?
17 મી સદીના મધ્યમાં રચાયેલી સંસ્થાને વિશ્વની પ્રથમ વૈજ્ઞાનિક એકેડેમી પણ કહેવામાં આવે છે. સંશોધન કાર્યને પ્રોત્સાહન આપવા ઉપરાંત, તે વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી પર સરકારોને સલાહ આપવાનું પણ ચાલુ રાખ્યું. ન્યુટન, ડાર્વિન, આઈન્સ્ટાઈન અને સ્ટીફન હોકિંગ જેવા વૈજ્ઞાનિકો તેના સભ્યો રહ્યા છે. હાલમાં, સમાજો AI થી લઈને આબોહવા પરિવર્તન અને બાયોટેકનોલોજી સુધીના મુદ્દાઓ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહ્યા છે.