રિયો સમિટમાં BRICSનું અમેરિકા સામે કડક વલણ, ટ્રમ્પે આપી ટ્રેડ ધમકી

બ્રાઝિલના રિયો ડી જેનેરિયોમાં  બ્રાઝિલ બ્રેઝિલિઅન સન હેઠળ BRICS 2025 સમિટ યોજાઈ, પણ વાતાવરણમાં એક તીવ્ર ઠંડી હતી - જે વાતાવરણની નહિ, પણ રાજકીય ભાષાની હતી. વિકાસશીલ દેશો માટે રચાયેલી આ બ્રિક્સ સંસ્થા હવે સીધો સામનો કરતી જણાઈ રહી છે અમેરિકાની વૈશ્વિક આર્થિક નીતિઓનો.

આ વર્ષની સમિટ માત્ર ટેક્નોક્રેટ્સ કે વેપાર મંત્રીઓનો ડેગિલે, પરંતુ ભૌગોલિક રાજકારણનું મંચ બનીને ઉભર્યું. બ્રાઝિલ, રશિયા, ભારત, ચાઈના, દક્ષિણ આફ્રિકા, ઈજિપ્ત, ઈથોપિયા, ઈરાન, ઇન્ડોનેશિયા અને યુએઈના નેતાઓએ ઈરાન પર અમેરિકી અને ઇઝરાયેલી હુમલાઓને "આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદાનું ઉલ્લંઘન" ગણાવી નિંદા કરી.

પરંતુ સમિટનો સૌથી મોટો બિંદુ હતો વૈશ્વિક વેપાર પર BRICSનું યુક્ત વલણ. સમાપન ઘોષણાપત્રમાં BRICS દેશોએ એકતરફી શુલ્ક અને નોન-ટારિફ પગલાંના વધારા પર ચિંતા વ્યક્ત કરી અને કહ્યું કે, આ પગલાં વૈશ્વિક વેપાર અને વિકાસ માટે ખતરનાક છે. જો કે અમેરિકાનું નામ સ્પષ્ટ રીતે ઉલ્લેખાયું નહિ, પણ નિશાન સ્પષ્ટ હતું.

પ્રતિસાદમાં અમેરિકા પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે BRICS સમર્થન કરનાર દેશો માટે 10% વધારાના ટારિફ લગાડવાની ચેતવણી આપી. આ સાથે જ કહ્યું કે, 1 ઓગસ્ટ સુધી અમેરિકાની સાથે દ્વિપક્ષીય વેપાર કરાર ન કરનારા દેશો પર જૂન પહેલા જેટલું શુલ્ક ફરી લાગૂ કરવામાં આવશે.

એક સમય કોલાબ્રેશન અને શેર્ડ પ્રોસ્પિરીટી માટે ઊભેલી BRICS હવે અમેરિકા વિરુદ્ધ રાજકીય વિરોધનું મંચ બની રહી છે. જોકે BRICSમાં મધ્ય પૂર્વ, સંસ્થાકીય સુધારાઓ જેવા મુદ્દે આંતરિક મતભેદ છે, તેમ છતાં વોશિંગટનના "અનિયંત્રિત આર્થિક દબાણ" વિરુદ્ધ તેઓ એકમત્રી ભાસે છે.

દરેક BRICS સમિટમાં હાજર રહેલા ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગની આ વખતે ગેરહાજરી નોંધપાત્ર રહી હતી. BRICSના વલણમાં ચીનની પૂરતી હાજરી ન હોવા છતાં ઈરાન અને રશિયા જેવા દેશો BRICSને પશ્ચિમી સંગઠનો સામે વિકલ્પરૂપે ઊભા કરવા દબાણ કરે છે.

1 ઓગસ્ટ સુધીનો સમય નિર્ણાયક છે. ઘણા દેશો માટે હવે એક પસંદગીનો સમય છે - અમેરિકાના દ્વિપક્ષીય ટ્રેડ મોડલ સાથે સંકલન કરવો કે BRICSના બહુપક્ષીય પ્રયાસોને ટેકો આપવો. રીયો સમિટે વિશ્વ વેપારની નવી લાઈનો ખેંચી દીધી છે - જ્યાં મુદ્દો હવે માત્ર અર્થવ્યવસ્થા નહિ પણ વૈશ્વિક રાજનીતિ છે.