BRICSના દેશો તરફથી ચીનને મોટો ઝટકો

ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગના ડ્રીમ પ્રોજેક્ટ બેલ્ટ એન્ડ રોડને મોટો ઝટકો લાગ્યો છે. બ્રાઝિલે જાહેરાત કરી છે કે તે BRIમાં જોડાશે નહીં. અગાઉ, ચીને આયોજન કર્યું હતું કે નવેમ્બરમાં શી જિનપિંગની બ્રાઝિલની મુલાકાત દરમિયાન, આ લેટિન અમેરિકન દેશમાં BRIનો વ્યાપકપણે વિસ્તરણ કરવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવશે. આ પહેલા અમેરિકાએ બ્રાઝિલને બીઆરઆઈના જોખમની સમીક્ષા કરવાની ચેતવણી આપી હતી, જેને ચીનની ડેટ ટ્રેપ કહેવામાં આવે છે. આનાથી ચીન ગુસ્સે થયું હતું. બ્રાઝિલ ઉપરાંત ભારત પણ BRIથી દૂર રહ્યું છે. ઇટાલી પણ તેમાંથી બહાર નીકળી ગયું છે. ભારત અને બ્રાઝિલ બંને બ્રિક્સના સ્થાપક સભ્યો છે અને ગાઢ મિત્રો છે. તાજેતરમાં જ બ્રિક્સ દેશોના નેતાઓ રશિયામાં ભેગા થયા હતા અને મળ્યા હતા. બ્રાઝિલના રાષ્ટ્રપતિ લુલા દા સિલ્વાના આંતરરાષ્ટ્રીય બાબતોના વિશેષ સલાહકાર સેલ્સો અમોરિમે જણાવ્યું હતું કે 'બ્રાઝિલ ચીનના બેલ્ટ એન્ડ રોડ ઇનિશિયેટિવમાં જોડાશે નહીં અને તેના બદલે ચીનના રોકાણકારોને સહકાર આપવા માટે વૈકલ્પિક માર્ગો શોધશે.'

 

મીડિયા રિપોર્ટ્સ અનુસાર, સેલ્સો અમોરિમે કહ્યું કે બ્રાઝિલ ચીન સાથે તેના સંબંધોને નવા સ્તરે લઈ જવા માંગે છે, પરંતુ કોઈપણ કરાર પર હસ્તાક્ષર કર્યા વિના. બ્રાઝિલની આ જાહેરાત ચીનની સામ્યવાદી સરકાર માટે એક મોટો ઝટકો છે, ખાસ કરીને જ્યારે ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગ 20 નવેમ્બરે બ્રાઝિલની સત્તાવાર મુલાકાતે જવાના છે. ચીન જિનપિંગની બ્રાઝિલની મુલાકાતને રાજ્યની મુલાકાતનું મુખ્ય આકર્ષણ બનાવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું હતું, પરંતુ હવે બ્રાઝિલે આ પ્રોજેક્ટમાંથી જ બહાર રહીને ચીનની યોજનાઓને બરબાદ કરી દીધી છે. 

ઉલ્લેખનીય છે કે BRI પ્રોજેક્ટ વિરુદ્ધ બ્રાઝિલમાં જ અવાજ ઉઠાવવામાં આવી રહ્યો હતો. બ્રાઝિલના ઘણા અર્થતંત્ર અને વિદેશી બાબતોના અધિકારીઓએ ચીનના અબજ ડોલરના BRI પ્રોજેક્ટમાં બ્રાઝિલની સંડોવણીનો વિરોધ કર્યો હતો. અધિકારીઓએ કહ્યું કે આ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પ્રોજેક્ટમાં ચીનની સામેલગીરીથી બ્રાઝિલને ટૂંકા ગાળામાં કોઈ ફાયદો નહીં થાય અને તેનાથી બ્રાઝિલના અમેરિકા સાથેના સંબંધોને પણ નુકસાન થઈ શકે છે. તાજેતરમાં, બ્રાઝિલના રાષ્ટ્રપતિના વિશેષ સલાહકાર એમોરિમ અને રાષ્ટ્રપતિના ચીફ ઓફ સ્ટાફ રુઇ કોસ્ટાએ બેઇજિંગની મુલાકાત લીધી હતી, જ્યાં તેઓએ ચીનના અધિકારીઓ સાથે BRI પ્રોજેક્ટ અંગે ચર્ચા કરી હતી. મીડિયા રિપોર્ટ્સ અનુસાર, તે બંને પ્રોજેક્ટથી અસંતુષ્ટ અને પ્રભાવિત થયા વિના પરત ફર્યા હતા. 

બ્રાઝિલ ભારત પછી બીજો બ્રિક્સ સભ્ય દેશ છે જેણે BRI પ્રોજેક્ટમાં સામેલ થવાનો ઇનકાર કર્યો છે તે પહેલા બ્રિક્સ સંગઠનના સભ્ય દેશ બ્રાઝિલે પણ ચીનના આ પ્રોજેક્ટમાં સામેલ થવાનો ઇનકાર કર્યો છે. ભારત એવો પહેલો દેશ હતો જેણે આનો વિરોધ કર્યો હતો અને ખુલ્લેઆમ BRIનો વિરોધ કર્યો હતો. બીઆરઆઈ પ્રોજેક્ટ હેઠળ ચીન ચાઈના-પાકિસ્તાન ઈકોનોમિક કોરિડોરનું નિર્માણ કરી રહ્યું છે. આ પ્રોજેક્ટ પાકિસ્તાન અધિકૃત કાશ્મીરમાંથી પસાર થઈ રહ્યો છે, જેને ભારતે સાર્વભૌમત્વનું ઉલ્લંઘન ગણાવ્યું છે. પાકિસ્તાનના કબજા હેઠળનું કાશ્મીર ભારતનો ભાગ છે, જેના કારણે ભારતે ચીનના આ પ્રોજેક્ટની ખુલ્લેઆમ ટીકા કરી હતી.  

અમેરિકાએ બ્રાઝિલને BRI પ્રોજેક્ટમાં જોડાવાના નિર્ણયની સમીક્ષા કરવાની પણ અપીલ કરી હતી. જેના પર અમેરિકાએ પણ નારાજગી વ્યક્ત કરી હતી. ચીને આરોપ લગાવ્યો હતો કે અમેરિકા બ્રાઝિલ અને અન્ય લેટિન અમેરિકન દેશોને ચીન વિરુદ્ધ ભડકાવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે. બ્રાઝિલ પહેલા ફિલિપાઇન્સ અને ઇટાલીએ પણ BRI પ્રોજેક્ટનો ભાગ બનવાનો ઇનકાર કર્યો હતો. હવે ચીનના BRI પ્રોજેક્ટનો હિસ્સો માત્ર આફ્રિકાના નાના દેશો જ રહ્યા છે.