US-Iran Tensions Escalate: અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે લાંબા સમયથી ચાલી રહેલો ગજગ્રાહ હવે એક અત્યંત ખતરનાક અને નિર્ણાયક વળાંક પર આવી પહોંચ્યો છે. અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ઈરાન સામે અત્યાર સુધીનું સૌથી આક્રમક અને કડક વલણ અપનાવતા તેને સંપૂર્ણપણે નાશ કરવાની ખુલ્લી લશ્કરી ચેતવણી આપી દીધી છે. રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે સત્તાવાર રીતે જાહેરાત કરી છે કે બંને દેશો વચ્ચેનો કામચલાઉ યુદ્ધવિરામ હવે સત્તાવાર રીતે સમાપ્ત થઈ ગયો છે. પોતાના સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ 'ટ્રુથ સોશિયલ' પર એક અત્યંત સળગતો સંદેશ જાહેર કરીને ટ્રમ્પે દાવો કર્યો છે કે અમેરિકાની 1000 મિસાઈલો હાલમાં "લોક એન્ડ લોડેડ" એટલે કે પ્રહાર કરવા માટે સંપૂર્ણ સજ્જ સ્થિતિમાં છે, જેમના નિશાન સીધા ઈરાન પર ગોઠવાયેલા છે.
આ આક્રમક સૈન્ય તૈયારીઓની પાછળ ઈરાન દ્વારા અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિની હત્યાના કથિત કાવતરાને જવાબદાર માનવામાં આવી રહ્યું છે. રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં ચેતવણી આપી છે કે જો ઈરાનની સરકાર દુનિયાના કોઈપણ ભાગમાં તેમની વિરુદ્ધ કોઈ પણ પ્રકારની હત્યાની ધમકી આપશે, તેનું કાવતરું ઘડશે કે હુમલો કરવાનો પ્રયાસ કરશે, તો યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ સૈન્ય તેનો ત્વરિત અને ભયાનક જવાબ આપશે. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું છે કે અમેરિકી સૈન્યને આ માટેના આદેશો પહેલાથી જ જારી કરી દેવામાં આવ્યા છે અને યુએસ આર્મી આખા વર્ષ સુધી અથવા જરૂર પડે તો તેનાથી પણ વધુ સમય સુધી ઈરાનના ખૂણે-ખૂણા પર સતત બોમ્બમારો કરવા અને તેનો સંપૂર્ણ નાશ કરવા માટે સક્ષમ અને તૈયાર છે.
ઈરાનની હિટ લિસ્ટમાં ટ્રમ્પ ટોચ પર! અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિનું આ વિસ્ફોટક નિવેદન એવા સમયે આવ્યું છે જ્યારે નાટો સમિટ દરમિયાન ખુદ ટ્રમ્પે સ્વીકાર્યું હતું કે તેઓ વર્ષોથી ઈરાનની હિટ લિસ્ટમાં નંબર વન પર ચાલી રહ્યા છે. ટ્રમ્પના જણાવ્યા અનુસાર, યુએસ ગુપ્તચર એજન્સીઓને ઈરાન દ્વારા તેમની હત્યાના સંભવિત કાવતરા અંગેના મજબૂત ઈનપુટ્સ મળ્યા છે. આ આખીય ઘટનામાં એક નવો વળાંક ત્યારે આવ્યો જ્યારે એવા અહેવાલો બહાર આવ્યા કે ઈઝરાયેલ સરકાર દ્વારા પણ આ કથિત ઈરાની કાવતરા અંગે અમેરિકા સાથે અત્યંત ગુપ્ત અને મહત્વની માહિતી શેર કરવામાં આવી છે. એક અખબારી ઈન્ટરવ્યુમાં જ્યારે ટ્રમ્પને પૂછવામાં આવ્યું કે શું ઈઝરાયેલે આ ગુપ્ત માહિતી આપી છે, ત્યારે તેમણે તેનો નકાર કર્યો હતો, પરંતુ પ્રતિષ્ઠિત અમેરિકન અખબાર 'વોલ સ્ટ્રીટ જર્નલ'ના એક અહેવાલમાં દાવો કરાયો છે કે ઈઝરાયેલે ખરેખર વોશિંગ્ટન સાથે આ ઈન્ટેલિજન્સ શેર કરી છે. જોકે, આ પ્રકારની ધમકીઓ ટ્રમ્પ માટે નવી નથી. અગાઉ ફેબ્રુઆરી 2025માં પણ ઈઝરાયેલી વડાપ્રધાનની મુલાકાત દરમિયાન ટ્રમ્પે આ જ પ્રકારની કડક ભાષાનો ઉપયોગ કર્યો હતો અને ઈરાનને વળતો પ્રહાર કરીને મિટાવી દેવાની વાત કહી હતી. આ વખતે પણ તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે જો તેમને કંઈ પણ થશે, તો ઈરાન પર એ સ્તરે અને એ તીવ્રતાથી બોમ્બમારો કરવામાં આવશે જેવો ઈતિહાસમાં ક્યારેય જોવા મળ્યો નથી. ટ્રમ્પે જણાવ્યું કે 1000 મિસાઈલો તો માત્ર શરૂઆત છે, જરૂર પડ્યે ઈરાન પર તાત્કાલિક બીજી હજારો મિસાઈલો છોડવા માટે યુએસ આર્મી કટિબદ્ધ છે.
ઈરાનનો વળતો પ્રહાર: 'અમને અમેરિકા પર બિલકુલ વિશ્વાસ નથી' અમેરિકાની આ ભયાનક સૈન્ય ધમકીઓ સામે ઈરાને પણ નમતું જોખવાનો સાફ ઈનકાર કરી દીધો છે અને પોતાની સાર્વભૌમત્વ રક્ષા માટે આરપારની લડાઈ લડવાની તૈયારી બતાવી છે. ઈરાનની સંસદના સ્પીકર મોહમ્મદ બાઘર ગાલિબાફે એક સત્તાવાર ટેલિગ્રામ પોસ્ટ મારફતે અમેરિકાને અત્યંત આકરો જવાબ આપ્યો છે. ગાલિબાફે તાજેતરની શાંતિ મંત્રણાઓનો હવાલો આપતા ખુલાસો કર્યો છે કે તેમણે અમેરિકાના ઉપરાષ્ટ્રપતિ જેડી વાન્સને કહ્યું હતું કે ઈરાનને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ પર 1% પણ ભરોસો નથી. ગાલિબાફના મતે, અમેરિકા સાથે વાટાઘાટો માત્ર એ જ દેશ કરી શકે છે જે યુદ્ધ માટે પોતાની બાજુથી સંપૂર્ણ રીતે સજ્જ હોય.
'શરણાગતિથી ક્યારેય પણ સંઘર્ષનો અંત આવતો નથી' ઈરાની સંસદના સ્પીકરે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ઈરાને પોતાના દેશના સંરક્ષણ માટેની તૈયારીઓ ક્યારેય બંધ કરી નથી. જે ક્ષણે અમેરિકા અગાઉ થયેલા કોઈપણ કરાર કે સહમતી પત્ર (MoU) થી પાછળ હટશે અથવા દગો આપશે, તે જ ક્ષણે ઈરાન પૂર્ણ કક્ષાના સંરક્ષણાત્મક યુદ્ધ માટે મેદાનમાં ઉતરી જશે. તેમણે દ્રઢતાપૂર્વક જણાવ્યું કે ઈરાનના લોકોના અધિકારોની રક્ષાર્થે તેઓ અમેરિકાના કોઈપણ પગલાંનો મજબૂતાઈથી સામનો કરશે અને અમેરિકાની જોહુકમી સામે ઈરાન ક્યારેય શરણાગતિ સ્વીકારશે નહીં, કારણ કે શરણાગતિથી ક્યારેય પણ સંઘર્ષનો અંત આવતો નથી.
વાટાઘાટો અંગે વિવાદ: કતારની મધ્યસ્થી અને ઈરાનનો ઈનકાર બંને દેશો વચ્ચે વધી રહેલા આ વાકયુદ્ધ અને તણાવ વચ્ચે વાટાઘાટોની વિનંતી કોણે કરી હતી તેને લઈને પણ મોટો વિવાદ ઊભો થયો છે. રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે સોશિયલ મીડિયા પર દાવો કર્યો હતો કે ઈસ્લામિક રિપબ્લિક ઓફ ઈરાને પોતે જ અમેરિકાને વાતચીત ચાલુ રાખવા માટે કાલાવાલા અને વિનંતી કરી છે, જેને અમેરિકાએ સ્વીકારી છે પરંતુ સાથે જ યુદ્ધવિરામ સમાપ્ત થવાની શરત પણ મૂકી દીધી છે. ટ્રમ્પના આ દાવાને ઈરાનના વિદેશ મંત્રાલયે સદંતર ફગાવી દીધો છે અને તેને તદ્દન ખોટો ગણાવ્યો છે. ઈરાની વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તાએ સત્તાવાર નિવેદન જારી કરીને સ્પષ્ટતા કરી છે કે તેહરાને અમેરિકા સામે ક્યારેય સીધી વાતચીતની ભીખ માંગી નથી. વાસ્તવમાં, કતાર દેશના મધ્યસ્થીઓ દ્વારા બંને દેશો વચ્ચે સમાધાન કરાવવા માટે ઈરાનની મુલાકાત લેવાની જે દરખાસ્ત મૂકવામાં આવી હતી, ઈરાને માત્ર તેનો જ સ્વીકાર કર્યો છે. ઈરાને અમેરિકાને ખુલ્લી ચેતવણી આપી છે કે જો તે પોતાના વચનો કે આંતરરાષ્ટ્રીય નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરશે, તો ઈરાની સૈન્ય ચૂપચાપ તમાશો જોશે નહીં પરંતુ વળતો સણસણતો જવાબ આપશે.
'અમેરિકા સાથેની વાતચીત એ શાંતિ મંત્રણા નથી' આ સમગ્ર વિવાદમાં ઈરાનની કટ્ટરપંથી વૈચારિક લાઇન પણ વધુ સ્પષ્ટ બની છે. ઈસ્લામિક રિપબ્લિક ઓફ ઈરાનના સ્થાપક રૂહોલ્લાહ ખોમેનીના પૌત્ર અલી ખામેનીએ સ્પીકર ગાલિબાફના આકરા વલણને સંપૂર્ણ સમર્થન આપ્યું છે. અલી ખામેનીએ ઈરાનની જનતા અને સૈન્યને સંબોધતા એક અત્યંત સખત નિવેદન આપ્યું છે કે જો ઈરાન અમેરિકા સાથે કોઈ ટેબલ પર વાત કરતું દેખાય, તો તેનો અર્થ એવો બિલકુલ નથી કે આ કોઈ શાંતિ મંત્રણા ચાલી રહી છે. તેમણે સવાલ ઉઠાવ્યો હતો કે શું ઈરાન ક્યારેય ગુનેગાર અને સામ્રાજ્યવાદી અમેરિકા સાથે શાંતિ સ્થાપી શકે ખરું? અલી ખામેનીએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે ઈરાનની અસલી ઓળખ જ વૈશ્વિક ઘમંડ અને પશ્ચિમી તાકાતો સામે ક્યારેય પણ સમાધાન ન કરવાની છે. તેમના મતે, અમેરિકા સાથેની વાટાઘાટો એ પણ એક પ્રકારનું યુદ્ધ જ છે, બસ તેના સ્વરૂપો અલગ-અલગ હોય છે. તેમણે અત્યંત આકરા શબ્દોમાં ચેતવણી આપતા કહ્યું કે જે કોઈ પણ વ્યક્તિ અમેરિકા સાથે શાંતિ સ્થાપવાની વકીલાત કરવા માંગે છે તે વાસ્તવમાં દેશદ્રોહી છે, અને જે કોઈ પણ અમેરિકાને મિત્રતા કે નરમાશનો સંદેશો મોકલે છે તે દેશના હિતો સાથે રમત રમી રહ્યો છે. આમ, બંને દેશોના નેતાઓ તરફથી આવી રહેલા આ તીખા અને યુદ્ધ તરફ ધકેલનારા નિવેદનોને કારણે પશ્ચિમ એશિયા સહિત સમગ્ર વિશ્વમાં મહાયુદ્ધના વાદળો ઘેરાઈ રહ્યા હોય તેવું સ્પષ્ટપણે દેખાઈ રહ્યું છે.

1000 મિસાઈલો 'લોક એન્ડ લોડેડ' હોવાનો દાવો, પશ્ચિમ એશિયામાં મહાયુદ્ધના વાદળો

July 11, 2026 | 12:21 IST