ઇથેનોલ-મિશ્રિત પેટ્રોલની PIL સુપ્રીમ કોર્ટે ફગાવી!

ગ્રાહકોને ઇથેનોલ મુક્ત ઇંધણ પસંદ કરવાનો વિકલ્પ આપ્યા વિના 20 ટકા ઇથેનોલ મિશ્રિત પેટ્રોલ (E20) ના અમલીકરણ સામે દાખલ કરાયેલી જાહેર હિતની અરજી (PIL) સુપ્રીમ કોર્ટે સોમવારે ફગાવી દીધી. કેન્દ્ર સરકારે અરજીનો વિરોધ કરી દાવો કર્યો કે E20 ઇંધણથી શેરડીના ખેડૂતોને ફાયદો થાય છે.  આ દાવો કર્યા બાદ ભારતના મુખ્ય ન્યાયાધીશ બી.આર.ગવઈ અને ન્યાયાધીશ કે.વિનોદચંદ્રનની બેન્ચે ચુકાદો આપ્યો હતો.

સરકારે અરજદારની વિશ્વસનીયતા પર પ્રશ્ન ઉઠાવ્યો

આ અરજી એડવોકેટ અક્ષય મલ્હોત્રા દ્વારા દાખલ કરવામાં આવી હતી. અરજદારના મતે, એપ્રિલ 2023 પહેલા ભારતમાં ઉત્પાદિત વાહનો ઇથેનોલ મિક્સ પેટ્રોલ સાથે સુસંગત નથી અને 2 વર્ષ જૂના વાહનો, જોકે BS-VI સુસંગત છે, તે ઇથેનોલ મિક્સ પેટ્રોલ સાથે પણ સુસંગત નથી જેમાં ઇથેનોલનું પ્રમાણ 20 ટકા હોય. અરજદાર વતી હાજર રહેલા વરિષ્ઠ વકીલ શાદાન ફરાસતે રજૂઆત કરી હતી કે ગ્રાહકોને નોન-E20 ઇંધણ પસંદ કરવાનો વિકલ્પ આપવો જોઈએ.

"આપણે જે જોઈએ છે તે વિકલ્પ આપવો જોઈએ. અમે E20 ની વિરુદ્ધ નથી પરંતુ ઓછામાં ઓછું સપ્લાય વ્યક્તિઓને જણાવવા દો કે તે આવું છે. કેટલાક વાહનો તેનું પાલન કરતા નથી. એપ્રિલ 2023 પછી આવેલા વાહનો જ E20 ને સહન કરી શકે છે," તેમણે દલીલ કરી.

જ્યારે તેમણે સ્વીકાર્યું કે ઇંધણની વાત કરીએ તો E20 એક તાર્કિક પ્રગતિ છે. આજે મોટાભાગના વાહનો તેની સાથે સુસંગત નથી. "E20 એ તાર્કિક પ્રગતિ છે પરંતુ કારને એન્જિન કેલિબ્રેશન સાથે સુસંગત બનાવવાની જરૂર છે. હાલના ગ્રાહકો માટે E10 પેટ્રોલની ઉપલબ્ધતા ન હોવી એ જ અમે પડકારજનક છે. અમે વિકલ્પો ઇચ્છીએ છીએ. અમે E20 ને દૂર કરવા માંગતા નથી," ફરાસતે કહ્યું.

"આ અરજદાર ઈંગ્લેન્ડનો છે. બહારથી કોઈ નક્કી કરશે કે કયું પેટ્રોલ વાપરવું. શેરડીના ખેડૂતોને આનો ફાયદો થઈ રહ્યો છે. હવે તેઓ અમને કહેશે કે ન વાપરવું," અરજીમાં આરોપ લગાવવામાં આવ્યો છે કે ઓટોમોબાઈલ ઉત્પાદકો અને સંશોધન સંસ્થાઓના અહેવાલો અનુસાર, ઇથેનોલ મિશ્રણ એન્જિનના ભાગોને કાટ લગાડે છે, બળતણ કાર્યક્ષમતા ઘટાડે છે અને વાહનોના અકાળ ઘસારાને કારણ બને છે.

 આવા કોઈપણ નુકસાનને વીમા દ્વારા આવરી લેવામાં આવશે નહીં. જેનાથી ગ્રાહકોને ઉપાય વિના છોડી દેવામાં આવે છે, એવી દલીલ કરવામાં આવી હતી.

"કારણ કે વાહનો ઇથેનોલ મિશ્રિત પેટ્રોલ સાથે સુસંગત નથી જેના પરિણામે ઉપરોક્ત વાહનોને નુકસાન થશે. આ સંદર્ભે ઉઠાવવામાં આવેલ દાવો ઉત્પાદકો અથવા વીમા કંપનીઓ દ્વારા આવરી લેવામાં આવશે નહીં કારણ કે ગ્રાહકોએ ઉલ્લેખિત શરતોનું ઉલ્લંઘન કર્યું છે," અરજદારે રજૂ કર્યું.

અરજીમાં ભાર મૂકવામાં આવ્યો હતો કે, યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ ઑફ અમેરિકામાં 10 ટકા સુધી ઇથેનોલ મિશ્રિત પેટ્રોલ પ્રમાણભૂત છે. પરંતુ ઇથેનોલ-મુક્ત પેટ્રોલ પણ ઉપલબ્ધ છે અને યુરોપિયન યુનિયનમાં 5 ટકા અને 10 ટકાના મિશ્રણો સ્પષ્ટ લેબલિંગ સાથે સહઅસ્તિત્વ ધરાવે છે.

"ભારતમાં, ગ્રાહકોને જાણ કર્યા વિના, ફક્ત ઇથેનોલ મિશ્રિત પેટ્રોલ જ લોકોને ઇંધણના લેબલિંગ અથવા રચના દર્શાવ્યા વિના ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવે છે," અરજીમાં આક્ષેપ કરવામાં આવ્યો હતો.

અરજદારે તમામ ઇંધણ સ્ટેશનો પર ઇથેનોલ-મુક્ત પેટ્રોલની ઉપલબ્ધતા, ઇથેનોલ સામગ્રીનું ફરજિયાત લેબલિંગ, ગ્રાહક સુરક્ષા કાયદાનો અમલ અને E20 ઉપયોગને કારણે વાહનના બગાડ પર રાષ્ટ્રવ્યાપી અસર અભ્યાસ સુનિશ્ચિત કરવા માટે નિર્દેશો માંગ્યા હતા.