Delhi : લાલ કિલ્લો અમારો! મુઘલ વંશજોના દાવા પર સુપ્રીમ કોર્ટનો ચાબૂક

દિલ્હીનો લાલ કિલ્લો, જે દુનિયાભરના પ્રવાસીઓ માટે આકર્ષણનું કેન્દ્ર છે અને સ્વતંત્રતા દિવસ પર જ્યાં દેશના PM તિરંગો લહેરાવે છે, તે ફરી એકવાર ચર્ચામાં છે. છેલ્લા મુઘલ શાસક બહાદુર શાહ ઝફર દ્વિતીયના પૌત્રના વિધવા સુલતાના બેગમે આ કિલ્લા પર માલિકીનો દાવો કરતી અરજી સુપ્રીમ કોર્ટમાં દાખલ કરી હતી, જેને સર્વોચ્ચ અદાલતે ફગાવી દીધી છે.

મુખ્ય ન્યાયાધીશ સંજીવ ખન્નાએ તેમની અરજીને રદ કરતાં ટિપ્પણી કરી હતી કે માત્ર લાલ કિલ્લો જ કેમ? ફતેહપુર સીકરી અને તાજમહલ પર દાવો કેમ નહીં? આ પહેલીવાર નથી જ્યારે સુલતાના બેગમે આ સંપત્તિ પર કબજો મેળવવાનો પ્રયાસ કર્યો હોય. અગાઉ તેમણે આ માટે દિલ્હી હાઈકોર્ટમાં પણ અરજી કરી હતી, જે પણ ફગાવી દેવામાં આવી હતી.

સુલતાના બેગમે વર્ષ 2021 માં દિલ્હી હાઈકોર્ટનો દરવાજો ખટખટાવ્યો હતો. ત્યારે તેમણે જણાવ્યું હતું કે, 1960 માં સરકારે તેમના પતિ બેદાર બખ્તને બહાદુર શાહ ઝફર દ્વિતીયના વંશજ અને વારસદાર તરીકે માન્યતા આપી હતી. ત્યારબાદ સરકારે તેમને પેન્શન આપવાનું શરૂ કર્યું હતું, જે 1980 માં તેમના પતિના મૃત્યુ પછી તેમના ખાતામાં જમા થતી હતી. તેમણે એવી દલીલ પણ કરી હતી કે તેમને જે પેન્શન મળે છે તે તેમની જરૂરિયાતો પૂરી કરવા માટે પૂરતું નથી.

તે સમયે પણ તેમણે સરકાર પર લાલ કિલ્લા પર 'ગેરકાયદેસર' કબજો કરવાનો આરોપ લગાવ્યો હતો. તેમનું કહેવું હતું કે, 1857 ના પ્રથમ સ્વતંત્રતા સંગ્રામ પછી અંગ્રેજોએ તેમના પરિવારને તેમની સંપત્તિથી વંચિત કરી દીધા હતા અને સમ્રાટને દેશનિકાલ કરવામાં આવ્યા હતા. આ ઉપરાંત, મુઘલો પાસેથી લાલ કિલ્લાનો કબજો બળજબરીથી છીનવી લેવામાં આવ્યો હતો. અરજીમાં દાવો કરવામાં આવ્યો હતો કે બેગમ લાલ કિલ્લાના માલિક છે, કારણ કે તેમને આ વારસો તેમના પૂર્વજ બહાદુર શાહ ઝફર દ્વિતીય પાસેથી મળ્યો છે. જો કે, તે સમયે પણ દિલ્હી હાઈકોર્ટે તેમની અરજીને નકારી કાઢી હતી.

હવે સુપ્રીમ કોર્ટે પણ આ જ નિર્ણયને યથાવત રાખ્યો છે, જેનાથી લાલ કિલ્લા પર માલિકીનો દાવો કરનાર સુલતાના બેગમને મોટો ઝટકો લાગ્યો છે. આ ઘટના દેશની ઐતિહાસિક સંપત્તિ અને તેના વારસદારોના અધિકારો અંગે ફરી એકવાર ચર્ચા જગાવી શકે છે.