લગ્ન, ગરબા, જન્મદિવસ, ડીજે નાઈટ કે નવરાત્રિ જેવા તહેવારોમાં રાત્રે મોડી સુધી ઉંચા અવાજમાં મ્યુઝિક વગાડવું હવે મોંઘું પડી શકે છે. ભારતમાં Noise Pollution (Regulation and Control) Rules, 2000 હેઠળ રાત્રે ૧૦ વાગ્યાથી સવારે ૬ વાગ્યા સુધી લાઉડસ્પીકર, ડીજે કે મ્યુઝિક સિસ્ટમ વગાડવા પર સખત પ્રતિબંધ છે. આ નિયમો પર્યાવરણ સુરક્ષા અધિનિયમ, 1986ના ભાગરૂપે બનાવવામાં આવ્યા છે અને તેનું ઉલ્લંઘન કરનારને દંડ અને જેલની સજા થઈ શકે છે.
નિયમોની મુખ્ય વિગતો
<ul dir="auto">
<li>રાત્રે ૧૦ વાગ્યાથી સવારે ૬ વાગ્યા સુધી રહેણાંક વિસ્તારમાં અવાજની મર્યાદા માત્ર ૪૫ ડેસિબલ (dB) છે.</li>
<li>ઔદ્યોગિક વિસ્તારમાં ૭૦ dB, વ્યાપારી વિસ્તારમાં ૬૫ dB અને શાંત વિસ્તાર (હોસ્પિટલ, શાળા, કોર્ટ)માં ૩૦ dBથી વધુ અવાજ નહીં થવો જોઈએ.</li>
<li>લાઉડસ્પીકર, પબ્લિક એડ્રેસ સિસ્ટમ કે ડીજે વગાડવા માટે સ્થાનિક પ્રશાસન (જિલ્લા મેજિસ્ટ્રેટ/પોલીસ કમિશનર) પાસેથી અગાઉથી લેખિત પરવાનગી લેવી ફરજિયાત છે.</li>
<li>પરવાનગી વગર રાત્રે મ્યુઝિક વગાડવા પર પોલીસ તાત્કાલિક કાર્યવાહી કરી શકે છે &ndash; પ્રથમ વખત ચેતવણી, બીજી વખત દંડ અને સાધનો જપ્ત.</li>
</ul>
દંડ અને સજાની જોગવાઈ Noise Pollution Rules, 2000 અને Environment Protection Act, 1986 હેઠળ દંડની રકમ અલગ-અલગ રાજ્યોમાં બદલાય છે, પરંતુ સામાન્ય રીતે:
<ul dir="auto">
<li>પ્રથમ વખત: ₹5,000 થી ₹10,000 સુધીનો દંડ</li>
<li>વારંવાર ઉલ્લંઘન: ₹10,000 થી ₹1 લાખ સુધીનો દંડ</li>
<li>ગંભીર કેસમાં: 5 વર્ષ સુધીની જેલ અથવા બંને સજા</li>
<li>સાઉન્ડ સિસ્ટમ, ડીજે સેટઅપ કે લાઉડસ્પીકર જપ્ત કરી શકાય છે</li>
</ul>
તહેવારો અને વિશેષ પરવાનગી નવરાત્રિ, ગણેશ ચતુર્થી, દિવાળી, નવું વર્ષ કે ધાર્મિક તહેવારો દરમિયાન રાજ્ય સરકાર અમુક દિવસો માટે રાત્રે 12 વાગ્યા સુધી અવાજની મર્યાદા વધારવાની પરવાનગી આપે છે, પરંતુ તે માટે અગાઉથી લેખિત અરજી કરવી અને મંજૂરી લેવી ફરજિયાત છે. મંજૂરી વગર ઉલ્લંઘન કરવાથી સખત કાર્યવાહી થાય છે.
આરોગ્ય પર અસર વધુ અવાજને કારણે ઊંઘમાં ખલેલ, હાઈ બ્લડ પ્રેશર, તણાવ, હૃદયરોગનું જોખમ, સાંભળવાની શક્તિમાં ઘટાડો અને માનસિક તણાવ જેવી સમસ્યાઓ થઈ શકે છે. ખાસ કરીને વૃદ્ધો, બાળકો અને બીમાર લોકો માટે આ વધુ હાનિકારક છે. Noise Pollution Rules આરોગ્ય સુરક્ષા માટે જ બનાવવામાં આવ્યા છે.
શું કરવું જોઈએ?
<ul dir="auto">
<li>રાત્રે ૧૦ પછી મ્યુઝિકનો અવાજ ઓછો રાખો.</li>
<li>તહેવારોમાં પરવાનગી લો અને મર્યાદા જાળવો.</li>
<li>પાડોશીઓની ફરિયાદ પર પોલીસ તાત્કાલિક કાર્યવાહી કરે છે.</li>
<li>ઘરઆંગણે પાર્ટી હોય તો પણ નિયમ લાગુ પડે છે.</li>
</ul>
<div>
આ નિયમોનું કડક પાલન કરવાથી શાંતિ અને આરોગ્ય બંને જળવાઈ રહે છે. વધુ માહિતી માટે સ્થાનિક પોલીસ અથવા પ્રશાસનનો સંપર્ક કરો.
</div>
<div>&nbsp;</div>

મ્યુઝિક વગાડશો તો ભરવો પડશે દંડ

Noise Pollution નિયમો અનુસાર જાણો શું છે કાયદો, કેટલો દંડ અને ક્યારે મળે છે પરવાનગી

February 18, 2026 | 15:45 IST