વિલંબિત ચુકાદા મુદ્દે સુપ્રીમ કોર્ટનો મહત્વનો આદેશ

સુપ્રીમ કોર્ટે શુક્રવારે દેશભરની તમામ હાઇકોર્ટને ન્યાયિક પ્રણાલીમાં વિલંબ ઘટાડવા અને ચુકાદાઓનું ઝડપી વિતરણ સુનિશ્ચિત કરવા કડક સૂચના જારી કરી છે. બંધારણની કલમ 142 હેઠળ પોતાની વિશેષ સત્તાઓનો ઉપયોગ કરીને ભારતના મુખ્ય ન્યાયાધીશ સૂર્યકાંતની આગેવાની હેઠળની બેન્ચે જણાવ્યું હતું કે અનામત ચુકાદા 3 મહિનાની અંદર આપવા જોઈએ.

ત્રણ મહિનામાં ચુકાદો ફરજિયાત

સુપ્રીમ કોર્ટે દેશભરની અદાલતોમાં ચુકાદાઓને અનામત રાખવામાં અને તેને ઓનલાઈન અપલોડ કરવામાં થઈ રહેલા અતિશય વિલંબ પર કડક વલણ અપનાવ્યું છે. કોર્ટે સ્પષ્ટપણે નિર્દેશ આપ્યો છે કે અનામત આપ્યાના ત્રણ મહિનાની અંદર ચુકાદો આપવામાં નહીં આવે તો સંબંધિત હાઇકોર્ટના રજિસ્ટ્રાર જનરલ સમગ્ર મામલો મુખ્ય ન્યાયાધીશ સમક્ષ રજૂ કરશે. સુપ્રીમ કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે મુખ્ય ન્યાયાધીશ મહત્તમ બે અઠવાડિયાનો સમય લંબાવી શકે છે. આદેશનું પાલન નહીં થાય તો કેસને બીજી બેન્ચમાં ટ્રાન્સફર કરવામાં આવશે.

સંપૂર્ણ ચુકાદો 15 દિવસમાં અપલોડ કરવો પડશે

સુપ્રીમ કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે, કાર્યકારી ભાગ (મુખ્ય આદેશ) જાહેર થયાના 15 દિવસની અંદર સંપૂર્ણ ચુકાદો (કારણો સહિત) અપલોડ કરવો ફરજિયાત છે. જો કારણો 15 દિવસની અંદર અપલોડ ન થાય તો પક્ષકારો અરજી દાખલ કરી શકે છે. વધુમાં જો કારણો 30 દિવસની અંદર અપલોડ ન થાય તો પક્ષકારો કેસ પાછો ખેંચવા અથવા અન્ય બેન્ચમાં સુનાવણી માટે અરજી કરી શકે છે.

કોર્ટે એવો પણ નિર્દેશ આપ્યો હતો કે દલીલો પૂર્ણ થયા પછી ચુકાદાના અનામતની તારીખ હાઇકોર્ટની વેબસાઇટ પર જાહેરમાં પ્રદર્શિત કરવામાં આવે. હાઇકોર્ટના રજિસ્ટ્રાર જનરલને આ માર્ગદર્શિકા મુખ્ય ન્યાયાધીશ સમક્ષ મૂકવાનો નિર્દેશ આપવામાં આવ્યો છે.

જામીન કેસમાં તાત્કાલિક નિર્ણયનો આદેશ

સુપ્રીમ કોર્ટે તેના નિર્ણયમાં જણાવ્યું હતું કે, અનામતની તારીખના ત્રણ મહિનાની અંદર ચુકાદો આપવો જોઈએ. કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે, ખાસ કરીને જામીનના કેસોમાં હુકમ અનામત થયાના બીજા દિવસે ચુકાદો આપવો જોઈએ. જામીનનો આદેશ તાત્કાલિક જેલ અધિકારીઓને જણાવવામાં આવશે અને સુનાવણી હેઠળના કેદીને તે જ દિવસે અથવા ઓછામાં ઓછા બીજા દિવસે મુક્ત કરવામાં આવશે. ટ્રાયલ કોર્ટે હાઇકોર્ટને અનુપાલન અહેવાલ સબમિટ કરવો આવશ્યક છે.

સુપ્રીમ કોર્ટના આદેશનો સંપૂર્ણ અર્થ સમજો

દેશભરની અદાલતોમાં ચુકાદા અનામત રાખ્યા પછી ઓનલાઈન આપવામાં અને અપલોડ કરવામાં થતા અતિશય વિલંબ અંગે સુપ્રીમ કોર્ટે તેના નિર્ણયમાં જણાવ્યું હતું કે જો ત્રણ મહિનાની અંદર ચુકાદો આપવામાં નહીં આવે તો રજિસ્ટ્રાર જનરલ તેને મુખ્ય ન્યાયાધીશ સમક્ષ રજૂ કરશે અને હાઇકોર્ટના મુખ્ય ન્યાયાધીશ વધુ બે અઠવાડિયાનો સમય આપી શકે છે.

જો આદેશનું પાલન કરવામાં નહીં આવે તો કેસને બીજી બેન્ચમાં ટ્રાન્સફર કરવામાં આવશે. સુપ્રીમ કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે જો કાર્યકારી ભાગના 15 દિવસની અંદર કારણો અપલોડ કરવામાં ન આવે તો તેના માટે અરજી દાખલ કરી શકાય છે. જો તે 30 દિવસની અંદર અપલોડ કરવામાં ન આવે તો કેસ પાછો ખેંચવા અને સુનાવણી માટે બીજી બેન્ચમાં ટ્રાન્સફર કરવા માટે અરજી દાખલ કરી શકાય છે. દલીલો પૂર્ણ થયા પછી, અનામત ચુકાદાની તારીખ હાઇકોર્ટની વેબસાઇટ પર પ્રદર્શિત કરવામાં આવશે.

ઝારખંડ હાઇકોર્ટના કેસથી મુદ્દો ઉઠ્યો

આ નિર્દેશ ઝારખંડ હાઈકોર્ટમાં પેન્ડિંગ એક અરજીને લીધે આપવામાં આવ્યો હતો. અરજદારોએ ફરિયાદ કરી હતી કે તેમની ફોજદારી અપીલોની અંતિમ દલીલો સાંભળ્યા પછી બે થી ત્રણ વર્ષ માટે અનામત રાખવામાં આવી હતી. પરંતુ તેનો નિકાલ કરવામાં આવ્યો ન હતો. આ ફરિયાદને ગંભીરતાથી લેતાં ન્યાયાધીશ સૂર્યકાંતની આગેવાની હેઠળની બેન્ચે કેસનો વ્યાપ વધાર્યો અને તમામ હાઈકોર્ટ પાસેથી અહેવાલો માંગ્યા છે.

ન્યાયતંત્ર પર વિશ્વાસ વધારવાનો પ્રયાસ

રિપોર્ટમાં પૂછવામાં આવ્યું હતું કે, કેટલા કેસોમાં મહિનાઓ કે વર્ષોથી નિર્ણયો પેન્ડિંગ છે. સુપ્રીમ કોર્ટે આ મુદ્દાને ન્યાય વિતરણ પ્રણાલીની વિશ્વસનીયતા સાથે જોડ્યો હતો. જેમાં જણાવ્યું હતું કે, વિલંબ ન્યાયમાં અવરોધ ઉભો કરે છે અને ન્યાયતંત્રમાં લોકોના વિશ્વાસને ઓછો કરે છે.

કોર્ટે તમામ હાઈકોર્ટોને આ માર્ગદર્શિકાનું કડક પાલન સુનિશ્ચિત કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો હતો. આ નિર્ણય લાંબા સમયથી પડતર કેસોના નિકાલને ઝડપી બનાવવા તરફ મહત્વપૂર્ણ પગલું માનવામાં આવે છે.