આજથી હોળાષ્ટકનો પ્રારંભ

હિંદુ ધર્મમાં હોળી પહેલાના આઠ દિવસોને 'હોળાષ્ટક' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. આ વર્ષે હોળાષ્ટકનો પ્રારંભ ૨૪ ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૬ (મંગળવાર)થી થઈ રહ્યો છે, જે ફાગણ માસની શુક્લ પક્ષની અષ્ટમી તિથિ સાથે શરૂ થાય છે. આ સમયગાળો ૩ માર્ચ ૨૦૨૬ (મંગળવાર) સુધી ચાલશે, જે દિવસે હોલિકા દહન થશે અને હોળાષ્ટકનો અંત આવશે. આઠ દિવસના આ કાળમાં શુભ અને માંગલિક કાર્યો પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ રહે છે, જેને કારણે લગ્ન, ગૃહપ્રવેશ, વાસ્તુ પૂજા, જનોઈ, મુંડન, નવી મિલકત ખરીદી અને વ્યાપાર વિસ્તાર જેવા પ્રગતિકારક કાર્યો ટાળવામાં આવે છે.

હિંદુ પંચાંગ અનુસાર, ફાગણ સુદ સાતમથી ફાગણ સુદ ચૌદશ (અથવા પૂર્ણિમા) સુધીનો સમય હોળાષ્ટક તરીકે ગણાય છે. આ વર્ષે અષ્ટમી તિથિ ૨૪ ફેબ્રુઆરીએ સવારે ૭:૦૧ વાગ્યે શરૂ થઈને ૨૫ ફેબ્રુઆરીએ સાંજે ૪:૫૨ વાગ્યે સમાપ્ત થાય છે, પરંતુ સંપૂર્ણ હોળાષ્ટક ૮ દિવસનો ગણાય છે અને હોલિકા દહન સુધી ચાલે છે. આ સમયને 'અસત્યના સમયગાળા' તરીકે પણ ગણવામાં આવે છે, જ્યાં પ્રકૃતિમાં વિશેષ ફેરફારો થાય છે અને ઋતુ પરિવર્તનના કારણે અશુભ પ્રભાવ વધે છે.

સનાતન ધર્મના ગ્રંથો અને જ્યોતિષ શાસ્ત્ર અનુસાર, હોળાષ્ટકનો મુખ્ય હેતુ પ્રકૃતિ, વનસ્પતિ અને કૃષિનો અભ્યાસ કરવાનો છે. આ દિવસોમાં પ્રકૃતિના નિદર્શન અને ઋતુઓના ફેરફારોનું અવલોકન કરવામાં આવે છે. ચંદ્ર માસના ચાર ચરણોમાં પણ આ સમય મહત્વનો ગણાય છે, જેમાં પ્રથમ ચરણ સુદ એકમથી આઠમ સુધી, બીજો આઠમના ઉત્તરાર્ધથી પૂનમ સુધી, ત્રીજો વદ એકમથી આઠમ સુધી અને ચોથો આઠમના ઉત્તરાર્ધથી અમાસ સુધીનો હોય છે. આ સમયે ગ્રહોની સ્થિતિ અને પંચ ગ્રહ યુતિને કારણે પણ અશુભતા વધે છે.

હોળાષ્ટક દરમિયાન તમામ શુભ કાર્યો વર્જિત માનવામાં આવે છે, કારણ કે આ સમયને શોક, કષ્ટ અને અશુભનું પ્રતીક ગણવામાં આવે છે. જો આ દિવસોમાં શુભ કાર્ય કરવામાં આવે તો તેના પરિણામો અશુભ આવી શકે છે. તેના બદલે આ સમયને ભક્તિ, જાપ અને ઉપાય માટે ઉત્તમ માનવામાં આવે છે. આર્થિક સંકટમાં હોય તો વિષ્ણુ મંદિરમાં ચંદ્ર રાશિના ગ્રહ અથવા ઇષ્ટદેવનું જાપ કરવું ફાયદાકારક છે. લાંબી બીમારીમાં સૂર્ય ભક્તિ કરવાથી લાભ મળે છે. વનવગડામાં પગપાળા ફરવું, ખુલ્લા પગે પ્રકૃતિનો આનંદ માણવો અને રાત્રે ચંદ્ર કે લક્ષ્મી નારાયણના જાપ કરવા પણ શાસ્ત્રોમાં મંજૂર છે. આંબાના વૃક્ષનો મોર પૂનમની સવારે લાવીને તેનો રસ ધુળેટીના દિવસે પીવાથી આરોગ્ય લાભ મળે છે.

આ વર્ષે હોળી ૩ માર્ચે હોલિકા દહન સાથે ઉજવાશે, જ્યારે રંગવાળી હોળી ૪ માર્ચે મનાવવામાં આવશે. આ દિવસે ચંદ્રગ્રહણ પણ છે, જેને કારણે સુતક અને અન્ય નિયમો અસર કરી શકે છે. હોળાષ્ટક દરમિયાન શાંત રહીને ભક્તિમય જીવન જીવવું અને નકારાત્મક ઊર્જા દૂર કરવાના ઉપાય અપનાવવા જોઈએ. આ સમયને આદિ અનાદિકાળથી પ્રકૃતિ અને આધ્યાત્મિક અભ્યાસ માટે મહત્વનો માનવામાં આવે છે.