ભારત સરકાર દ્વારા પર્યાવરણ સુરક્ષા અને ઊર્જા ક્ષેત્રે આત્મનિર્ભરતા તરફ એક ક્રાંતિકારી કદમ ઉઠાવવામાં આવ્યું છે. આગામી ૧ એપ્રિલથી દેશભરના તમામ પેટ્રોલ પંપ પર ઇંધણનું સ્વરૂપ બદલાઈ જશે. પ્રદૂષણ ઘટાડવા અને આયાત ખર્ચ પર અંકુશ મેળવવા માટે હવે સામાન્ય પેટ્રોલની જગ્યાએ 'E20 પેટ્રોલ' ફરજિયાત કરવામાં આવ્યું છે.
કેન્દ્ર સરકારના પેટ્રોલિયમ મંત્રાલયે એક મહત્વપૂર્ણ નોટિફિકેશન બહાર પાડીને દેશભરમાં E20 પેટ્રોલ (૨૦% એથેનોલ અને ૮૦% પેટ્રોલ) નું વેચાણ ફરજિયાત કરવાનો નિર્ણય લીધો છે. અત્યાર સુધી સરકારનો લક્ષ્યાંક ૨૦૩૦ સુધીમાં ૨૦% એથેનોલ બ્લેન્ડિંગ પ્રાપ્ત કરવાનો હતો, પરંતુ પર્યાવરણીય કટોકટી અને આર્થિક ફાયદાઓને ધ્યાનમાં રાખીને આ ડેડલાઇન ઘટાડીને ૨૦૨૫-૨૬ કરવામાં આવી હતી. હવે ૧ એપ્રિલથી તમામ તેલ કંપનીઓએ ફરજિયાતપણે આ જ ઇંધણ સપ્લાય કરવાનું રહેશે.
<h3 data-path-to-node="6">RON 95: એન્જિનની સુરક્ષા માટે નવું ધોરણ</h3>
સામાન્ય રીતે આપણે પેટ્રોલ ભરાવતી વખતે તેની ગુણવત્તા વિશે વિચારતા નથી, પરંતુ E20 પેટ્રોલમાં એન્જિનની સુરક્ષા માટે ટેકનિકલ ફેરફાર કરવામાં આવ્યા છે.
<ul data-path-to-node="8">
<li>
શું છે RON? ઇંધણની ગુણવત્તા માપવા માટે 'રિસર્ચ ઓક્ટેન નંબર' (RON) નો ઉપયોગ થાય છે. તે ઇંધણની 'નોકિંગ' (એન્જિનની અંદર સમય પહેલા થતો ધડાકો) રોકવાની ક્ષમતા દર્શાવે છે.
</li>
<li>
નવો નિયમ: અત્યાર સુધી સાધારણ પેટ્રોલ ૯૧ RON નું મળતું હતું, જ્યારે પ્રીમિયમ પેટ્રોલ ૯૫ RON નું હતું. હવે સરકારના નવા નિયમ મુજબ, તમામ E20 પેટ્રોલનો RON નંબર ઓછામાં ઓછો ૯૫ નક્કી કરવામાં આવ્યો છે.
</li>
<li>
ફાયદો: ઉચ્ચ ઓક્ટેન નંબર ધરાવતું ઇંધણ એન્જિનના દબાણને વધુ સારી રીતે સહન કરી શકે છે, જેનાથી એન્જિન અવાજ કે ઝટકા વગર સ્મૂથ ચાલે છે.
</li>
</ul>
<h3 data-path-to-node="9">તમારા વાહન પર શું અસર થશે?</h3>
આ નવા ફેરફારથી વાહન માલિકો પર બે રીતે અસર પડી શકે છે:
૧. નવા વાહનો (૨૦૨૩ પછીના): જે લોકોએ ૨૦૨૩ પછી કાર કે બાઇક ખરીદ્યા છે, તેમને ચિંતા કરવાની જરૂર નથી. કંપનીઓએ આ વાહનોને E20 ઇંધણ મુજબ જ ડિઝાઇન કર્યા છે. આ એન્જિનના ભાગો એથેનોલના મિશ્રણ સામે સુરક્ષિત છે.
૨. જૂના વાહનો માટે પડકાર: નિષ્ણાતોના મતે, ૨૦૨૩ પહેલાના વાહનોમાં કેટલીક નાની-મોટી સમસ્યાઓ જોવા મળી શકે છે:
<ul data-path-to-node="13">
<li>
એવરેજમાં ઘટાડો: એથેનોલની ઉર્જા ઘનતા શુદ્ધ પેટ્રોલ કરતા ઓછી હોય છે, તેથી જૂના વાહનોની ઇંધણ કાર્યક્ષમતા (Mileage) માં ૩% થી ૭% નો ઘટાડો જોવા મળી શકે છે.
</li>
<li>
એન્જિન ડેમેજ: લાંબા ગાળે એથેનોલ મિશ્રિત પેટ્રોલ જૂના એન્જિનમાં વપરાતા રબરની પાઈપો અને પ્લાસ્ટિકના ભાગોને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે.
</li>
</ul>
<h3 data-path-to-node="14">સરકારનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય</h3>
ભારત દુનિયાનો ત્રીજો સૌથી મોટો તેલ આયાતકાર દેશ છે. એથેનોલ બ્લેન્ડિંગ દ્વારા ભારત:
<ul data-path-to-node="16">
<li>
આયાત ખર્ચમાં બચત: દર વર્ષે અબજો રૂપિયાનું વિદેશી હૂંડિયામણ બચાવી શકાશે.
</li>
<li>
ખેડૂતોને ફાયદો: એથેનોલ મુખ્યત્વે શેરડી અને બગડેલા અનાજમાંથી બને છે, જેથી કૃષિ ક્ષેત્રમાં આવક વધશે.
</li>
<li>
પર્યાવરણ: એથેનોલ ક્લીન ફ્યુઅલ હોવાથી વાહનોમાંથી થતું પ્રદૂષણ નોંધપાત્ર રીતે ઘટશે.
</li>
</ul>
E20 પેટ્રોલનો ફરજિયાત અમલ એ ભારતની ગ્રીન એનર્જી તરફની સફરમાં એક મોટું સોપાન છે. જોકે, જૂના વાહન માલિકોએ તેમના એન્જિનના મેન્ટેનન્સ અને એવરેજમાં થતા ફેરફાર પ્રત્યે થોડું જાગૃત રહેવું પડશે. ૧ એપ્રિલથી દેશભરના પેટ્રોલ પંપ પર આ નવું યુગ શરૂ થવા જઈ રહ્યું છે.

1 એપ્રિલથી બદલાશે ઇંધણનું ગણિત

૨૦% એથેનોલ મિશ્રિત ઇંધણ હવે ફરજિયાત; જૂના વાહનોની એવરેજમાં ૩ થી ૭ ટકાનો ઘટાડો થઈ શકે

February 27, 2026 | 13:28 IST