સાવધાન: લોન ગેરંટર બનનારા લોકો માટે SCની લાલબત્તી

ઘણીવાર આપણે ભાવનાઓમાં વહીને અથવા મિત્રતા નિભાવવા માટે કોઈની લોનમાં ગેરંટર બની જતા હોઈએ છીએ. પરંતુ હવે આવા લોકો માટે ચેતવણીરૂપ સમાચાર સામે આવ્યા છે. સુપ્રીમ કોર્ટે એક ઐતિહાસિક ચુકાદો આપતા સ્પષ્ટ કર્યું છે કે જો લોન લેનાર વ્યક્તિ કે સંસ્થા નાણાં ચૂકવવામાં નિષ્ફળ જાય, તો બેંકો મુખ્ય લેણદાર અને ગેરંટર બંને સામે એકસાથે કાયદાકીય કાર્યવાહી કરી શકશે.

લેણદાર અને ગેરંટરની જવાબદારી હવે સમાન : 

જસ્ટિસ દીપાંકર દત્તા અને જસ્ટિસ ઓગસ્ટિન જ્યોર્જ મસીહની બેન્ચે આ મામલે મહત્વની સ્પષ્ટતા કરી છે. ઇનસોલ્વન્સી એન્ડ બૅન્કરપ્સી કોડ (IBC) ના સંદર્ભમાં કોર્ટે જણાવ્યું કે ભારતીય કરાર અધિનિયમની કલમ 128 હેઠળ, લોન ભરપાઈ કરવાની નૈતિક અને કાયદાકીય જવાબદારી જેટલી મુખ્ય ઉધાર લેનારની છે, તેટલી જ જવાબદારી ગેરંટરની પણ બને છે. હવે બેંકોએ વસૂલાત માટે લાંબી રાહ જોવી પડશે નહીં.

જૂના નિયમોમાં મોટો ફેરફાર : 

અગાઉની વ્યવસ્થામાં જો એક લોન પર એકથી વધુ ગેરંટર હોય, તો બેંકોએ વારાફરતી કાર્યવાહી કરવી પડતી હતી. આ પ્રક્રિયા અત્યંત ધીમી હોવાથી બેંકોના નાણાં લાંબા સમય સુધી ફસાયેલા રહેતા હતા. સુપ્રીમ કોર્ટે હવે આ જૂના ચુકાદાઓને રદ કર્યા છે. હવે બેંકો ધારે તો ઉધાર લેનાર અને તમામ કોર્પોરેટ ગેરંટરો સામે એક જ દિવસે કેસ દાખલ કરી વસૂલાતની પ્રક્રિયા શરૂ કરી શકે છે.

અંગત મિલકતો પર પણ જોખમ : 

આ ચુકાદાની સૌથી ગંભીર અસર એ છે કે હવે ગેરંટરોની અંગત સંપત્તિ પણ સુરક્ષિત નથી. જો લોન લેનાર કંપની કે વ્યક્તિની મિલકતો વેચીને પણ બેંકનું દેવું પૂરું ન થાય, તો બાકીની રકમ વસૂલવા માટે બેંક ગેરંટરની અંગત મિલકતો જેવી કે:

ફિક્સ ડિપોઝિટ (FD)

બેંક બેલેન્સ અને મ્યુચ્યુઅલ ફંડ

સ્થાવર મિલકતો (જમીન-મકાન)

આ તમામ વસ્તુઓ જપ્ત કરવાની સત્તા બેંકો પાસે રહેશે. ગેરંટર હવે એવું કહીને બચી શકશે નહીં કે મુખ્ય કંપનીની હરાજીની પ્રક્રિયા પૂર્ણ થાય ત્યાં સુધી તેમની સામે કાર્યવાહી ન થઈ શકે.

નિષ્કર્ષ : 

આ ચુકાદાથી બેંકો અને નાણાકીય સંસ્થાઓની એનપીએ (NPA) ઘટાડવામાં મદદ મળશે, પરંતુ સામાન્ય નાગરિકો માટે આ જોખમની ઘંટડી છે. કોઈના જામીન કે ગેરંટર બનતા પહેલા તે વ્યક્તિની આર્થિક ક્ષમતા અને લોન ચૂકવવાની દાનતની ચકાસણી કરવી હવે અનિવાર્ય બની ગઈ છે.