સાવધાન! કૂતરું કરડ્યા પછી રસી ન લેવી જીવલેણ સાબિત

બનાસકાંઠા જિલ્લામાં હડકવાએ હડકંપ મચાવી દીધો છે. પ્રથમ ઘટના દાંતા તાલુકાના કુંડેલ ગામની છે, જ્યાં 40 વર્ષીય મહિલાને છ માસ અગાઉ શ્વાન કરડ્યું હતું. મહિલાએ તે સમયે રસી લેવાની તસ્દી ન લીધી, પરિણામે છ માસ બાદ અચાનક હડકવા ઉપડ્યો હતો.

પાલનપુર સિવિલ હોસ્પિટલના સુપ્રીટેન્ડેન્ટ ડો. સુનિલ જોષીના જણાવ્યા મુજબ, હડકવા એકવાર શરીરમાં પ્રસરી ગયા પછી તેનો કોઈ ઈલાજ શક્ય નથી. મહિલાની સ્થિતિ ગંભીર હોવાથી પરિવારે તેમને ઘરે લઈ જવાનું નક્કી કર્યું હતું, જ્યાં તેમનું કરુણ મોત નીપજ્યું છે.

બીજી ઘટના વડગામ તાલુકાના નળાસર ગામની છે. જેમાં કુતરું કરડયાના ત્રણ મહિના બાદ હડકવાના લક્ષણો સામે આવ્યા હતા અને થોડા સમય પહેલા તેનો વિડીયો પણ વાયરલ થયો હતો જેમાં 24 વર્ષીય યુવકે ઘરેલું ઉપચાર કરીને રસી લેવાનું ટાળ્યું હતું. જાન્યુઆરીના અંતમાં યુવકમાં હડકવાના ગંભીર લક્ષણો જેવા કે હાઈડ્રોફોબિયા (પાણીનો ડર) અને આક્રમકતા જોવા મળ્યા હતા.

સ્થિતિ એટલી હદે વણસી હતી કે ગ્રામજનોએ તેને દોરડાથી બાંધીને 108 મારફતે હોસ્પિટલ ખસેડવો પડ્યો હતો. હાલ આ યુવક હોસ્પિટલમાં જિંદગી સામે જંગ લડી રહ્યો છે, પરંતુ તબીબોના મતે તેની બચવાની શક્યતા નહિવત છે.

હડકવાની રસી (Anti-Rabies Vaccine) ક્યાં અને કેવી રીતે મેળવવી?

હડકવા એ 100% જીવલેણ રોગ છે, પરંતુ સમયસર રસી લેવાથી તેને 100% અટકાવી શકાય છે. જો તમને કે તમારા પરિચિતને શ્વાન કે અન્ય કોઈ રખડતું પ્રાણી કરડે, તો નીચે મુજબની માહિતી અત્યંત ઉપયોગી સાબિત થશે:

• સરકારી સુવિધાઓ: ગુજરાતના તમામ સરકારી દવાખાનાઓ, સિવિલ હોસ્પિટલો અને સામૂહિક આરોગ્ય કેન્દ્રો (CHC) પર હડકવા વિરોધી રસી (ARV) મફત અથવા નજીવા દરે ઉપલબ્ધ હોય છે.

• અમદાવાદમાં સુવિધા: અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન સંચાલિત અર્બન પ્રાઇમરી હેલ્થ સેન્ટર્સ (UPHC) જેમ કે ગોમતીપુર, વસ્ત્રાલ, નરોડા અને થલતેજ ખાતે રસી મળે છે. આ ઉપરાંત સિદ્ધાર્થ મેડિસિન હાઉસ અને હીલ-1 ફાર્મસી જેવા ખાનગી કેન્દ્રો પર પણ તે ઉપલબ્ધ છે.

• ખાનગી હોસ્પિટલો અને ફાર્મસી: એપોલો ફાર્મસી જેવી મોટી ચેઈન અને પ્રાઈવેટ પેડિયાટ્રિક ક્લિનિક્સમાં રસી મળી રહે છે.

• રસીકરણનું સમયપત્રક: સામાન્ય રીતે શ્વાન કરડ્યા બાદ 0, 3, 7, 14 અને 28મા દિવસે એમ 5 ડોઝ લેવાના હોય છે. જો ઘા ઊંડો હોય તો ડોક્ટરની સલાહ મુજબ 'રેબીઝ ઈમ્યુનોગ્લોબ્યુલિન' (RIG) પણ લેવું જોઈએ.

કોઈ પણ પ્રાણી કરડે ત્યારે ઘાને તાત્કાલિક વહેતા પાણી અને સાબુથી 10-15 મિનિટ સુધી સાફ કરો. ત્યારબાદ ઘરેલું ઉપચાર કરવાને બદલે નજીકના ડોક્ટર કે સરકારી હોસ્પિટલની મુલાકાત લો.