ઉત્તર પ્રદેશની રાજધાની લખનૌમાં સિટી મોન્ટેસરી સ્કૂલ (CMS)ની અલીગંજ શાખાના વિદ્યાર્થી શુભાંશુ શુક્લાએ પોતાની મહેનત, સમર્પણ અને શિક્ષકોના માર્ગદર્શનથી અવકાશની ઊંચાઈઓને સ્પર્શી છે. ભારતીય અવકાશ સંશોધન સંગઠન (ISRO) ના મહત્વાકાંક્ષી ગગનયાન મિશન માટે પસંદ કરાયેલા શુભાંશુની કહાણી દરેક વિદ્યાર્થી માટે પ્રેરણારૂપ છે જે પોતાના સપનાઓને સાકાર કરવા માંગે છે. તેમના શિક્ષક નાગેશ્વર પ્રસાદ શુક્લાએ શુભાંશુના શાળા જીવન, તેમની મહેનત અને આત્મવિશ્વાસના વિકાસની વાર્તા શેર કરી.
શુભાંશુ શુક્લાને ભણાવનારા શિક્ષક નાગેશ્વર પ્રસાદ શુક્લા કહે છે કે, શુભાંશુ શરૂઆતથી જ શરમાળ સ્વભાવનો હતો. તે વર્ગમાં શાંતિથી બેસીને અભ્યાસ કરતો હતો, પરંતુ તેને રમત-ગમત, ખાસ કરીને ફૂટબોલમાં ખૂબ રસ હતો. શાળામાં 2 કલાક ફૂટબોલ રમ્યા પછી પણ તેમની ઊર્જા ઓછી ન થઈ. જોકે, અભ્યાસમાં તેમનો શરૂઆતમાં રસ એટલો ઓછો રહ્યો ન હતો.
સરને હજુ પણ એ ઘટના યાદ છે જ્યારે તેઓ શુભાંશુના ઘરે ગયા હતા. તેઓ કહે છે, "શુભાંશુનું ધ્યાન રમત-ગમત તરફ વધુ હતું. જ્યારે અમે તેમના ઘરે ગયા, ત્યારે મારી બાઈક જોઈને તે ડરી ગયો, તેમણે વિચાર્યું કે, આજે તો ક્લાસ લેવાશે. પરંતુ અમે તેમને અને તેમના માતા-પિતાને સમજાવ્યું કે, અભ્યાસ અને રમત-ગમત વચ્ચે સંતુલન જાળવવું મહત્વપૂર્ણ છે."
શિક્ષક-ગાર્જિયનશિપ યોજનાનો પ્રભાવ શુભાંશુની શાળામાં એક ખાસ શિક્ષક-વાલી યોજના હતી, જેના હેઠળ શિક્ષકો દર મહિને 5 બાળકોના ઘરે જઈને તેમના માતા-પિતાને મળવાના હતા. આ યોજનાનો હેતુ બાળકોના અભ્યાસ, વર્તન અને રુચિઓને સમજવાનો અને તેમને વધુ સારું માર્ગદર્શન આપવાનો હતો. આ હેઠળ, અમે શુભાંશુના માતા-પિતાને મળ્યા.
તેમણે કહ્યું કે, "અમે તેમની સામે શુભાંશુના ગુણ અને નબળાઈઓ વિશે વાત કરી. આનાથી તેમને તેમની ખામીઓનો અહેસાસ થયો અને તેઓ અભ્યાસ પ્રત્યે ગંભીર બન્યા."
શિક્ષકે શુભાંશુ સાથે ખુલ્લેઆમ વાત કરી, તેને ખાતરી આપી કે શિક્ષકો તેમને સંપૂર્ણ ટેકો આપશે. આ સાથે, શુભાંશુએ પણ વચન આપ્યું કે, તે ખંતથી અભ્યાસ કરશે. આ મુલાકાત પછી, શુભાંશુમાં પરિવર્તન આવ્યું. તેમણે બોર્ડ પરીક્ષાઓ પહેલાં યોજાયેલી પ્રી-બોર્ડ પરીક્ષાઓમાં સારું પ્રદર્શન કર્યું.
નાગેશ્વરે તેના સમર્પણને આનું મુખ્ય કારણ ગણાવ્યું. તેમણે કહ્યું કે, "તે હંમેશા ટોપ 10માં રહેતો હતો, પરંતુ આળસને કારણે, તે છેલ્લી ઘડીએ અભ્યાસ કરતો હતો. અમે તેને સમજાવ્યું કે, સખત મહેનત અને સમય વ્યવસ્થાપન મહત્વપૂર્ણ છે."
શુભાંશુ ગણિતમાં ખૂબ જ સારો હતો. નાગેશ્વરના મતે, "ગણિતના ખ્યાલો ખૂબ જ સ્પષ્ટ હતા. શુભાંશુનું સ્વપ્ન નેશનલ ડિફેન્સ એકેડેમી (NDA) માં જવાનું હતું. તે શરૂઆતથી જ જાણતો હતો કે, તે દેશની સેવા કરવા માંગે છે. તેણે અમને કહ્યું કે, તેની પ્રાથમિકતા વાયુસેનામાં જોડાવાની છે. તેનો આત્મવિશ્વાસ અને સ્પષ્ટ ધ્યેય જોઈને, અમને ખાતરી હતી કે, તે ચોક્કસપણે કંઈક મોટું કરશે."
શિક્ષક નાગેશ્વરને તેના વિદ્યાર્થીની સિદ્ધિ પર ગર્વ છે. તેઓ કહે છે, "જ્યારે શુભાંશુની પસંદગી થઈ, ત્યારે તેમણે શાળા અને પરિવારને તેના વિશે જાણ કરી, પરંતુ ગુપ્તતાને કારણે તે જાહેર કરવામાં આવ્યું નહિ. જ્યારે વડાપ્રધાને ISROના મિશનની જાહેરાત કરી, ત્યારે આખી દુનિયાને ખબર પડી. અમને પહેલેથી જ ખબર હતી, પરંતુ અમને તેની સિદ્ધિ પર ગર્વ થયો."
તેમના મતે, "22 વર્ષ પહેલાના શુભાંશુ અને આજના સમયમાં ઘણો તફાવત છે. તેમનો આત્મવિશ્વાસ જોઈને લાગે છે કે, તે એક અલગ વ્યક્તિ છે. તેમણે પોતાની જાતને એટલી સુધારી છે કે, આજે તેઓ દેશ માટે એક ઉદાહરણ છે."
ગુરુ માટે, તેમના શિષ્યની પ્રગતિ જોવી આનંદની ક્ષણ છે. અને સર નાગેશ્વર માટે પણ. તેઓ કહે છે, "શિક્ષકનું કામ ફક્ત શીખવવાનું જ નથી, પરંતુ બાળકને સમજવાનું અને તેનો આત્મવિશ્વાસ વધારવાનું પણ છે. અમે શુભાંશુની સફળતામાં પણ ફાળો આપ્યો છે, અને અમને તેનો ગર્વ છે."