ગાંધીનગરથી ‘ડિજિટલ અન્ન વિતરણ’ના નવા યુગનો પ્રારંભ

ગાંધીનગરમાંથી દેશના જાહેર વિતરણ તંત્રમાં એક નવી ડિજિટલ ક્રાંતિનો પ્રારંભ થયો છે. કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રી અમિત શાહના હસ્તે સેન્ટ્રલ બેંક ડિજિટલ કરન્સી (CBDC) આધારિત આધુનિક અને પારદર્શક જાહેર વિતરણ વ્યવસ્થા શરૂ કરવામાં આવી. આ પ્રણાલીનો હેતુ ગરીબ અને જરૂરિયાતમંદ લોકોને તેમના હક્કનું અનાજ સીધું અને પારદર્શક રીતે પહોંચાડવાનો છે.

મહાત્મા મંદિર ખાતે યોજાયેલા કાર્યક્રમમાં ગુજરાતના મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલ, કેન્દ્રીય ખાદ્ય અને જાહેર વિતરણ મંત્રી પ્રહલાદ જોશી, નાયબ મુખ્યમંત્રી હર્ષ સંઘવી તથા રાજ્યના અન્ય મહાનુભાવો હાજર રહ્યા હતા. આ સમારોહ દરમિયાન કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રીએ 1 કિલોના સીલબંધ પેકિંગમાં ચણા અને તુવેરદાળના વિતરણ, અમદાવાદના સાબરમતી ઝોનમાં અન્નપૂર્તિ ગ્રેઇન ATM સુવિધા તેમજ 'ગરિમા પોષણ - સુપોષિત ગરુડેશ્વર તાલુકો' અભિયાનનો શુભારંભ કરાવ્યો હતો.

આ ઉપરાંત મહાનુભાવોની ઉપસ્થિતિમાં ગ્રાહકોના હિતોના રક્ષણ માટે અન્ન અને નાગરિક પુરવઠા વિભાગ તથા ગ્રાહક શિક્ષણ અને સંશોધન કેન્દ્ર (CERC) વચ્ચે સમજૂતી કરાર (MoU) કરવામાં આવ્યા હતા. આ કરારથી ફરિયાદોના નિવારણ માટે પ્રી-લિટિગેશન ઇકોસિસ્ટમ ઊભી થશે, જેથી કોર્ટ સુધી પહોંચ્યા વગર જ પ્રશ્નોનો ઉકેલ આવશે. વધુમાં, 'કન્ઝ્યુમર રિસ્પોન્સિબિલિટી ઇન્ડેક્સ' (CRI) તૈયાર કરવા માટે પણ અન્ન અને નાગરિક પુરવઠા વિભાગ દ્વારા 'કેર રેટિંગ' અને ગ્રાહક શિક્ષણ અને સંશોધન કેન્દ્ર (CERC) સાથે સમજૂતી કરાર (MoU) કરવામાં આવ્યા હતા.

જાહેર વિતરણ વ્યવસ્થાને ડિજિટલ અને પારદર્શક બનાવતા વિવિધ પ્રકલ્પોના શુભારંભ પ્રસંગે કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રી અમિત શાહે મહાશિવરાત્રિ પર્વની શુભકામનાઓ પાઠવતા જણાવ્યું કે, એક દાયકા પહેલા દેશના 60 કરોડ લોકોના પરિવારમાં એકપણ બેંક એકાઉન્ટ નહોતું, પરંતુ આજે વડાપ્રધાનના નેતૃત્વમાં ભારત ડિજિટલ ટ્રાન્ઝેક્શન ક્ષેત્રે વિશ્વનું નેતૃત્વ કરી રહ્યું છે અને દુનિયામાં થઇ રહેલા કુલ ડિજિટલ વ્યવહારોના અડધા ડિજિટલ વ્યવહારો માત્ર ભારતમાં જ થઈ રહ્યા છે.

નવી વ્યવસ્થા હેઠળ આધાર આધારિત બાયોમેટ્રિક ઓળખ, ડિજિટલ ટોકન અને CBDC વોલેટ દ્વારા અનાજ મેળવવાની સુવિધા ઉપલબ્ધ થશે. આ સિસ્ટમથી વચેટિયાઓની ભૂમિકા ઘટશે અને ભ્રષ્ટાચાર પર નિયંત્રણ આવશે. લાભાર્થીને અનાજના વજન, ગુણવત્તા અને કિંમત અંગે સંપૂર્ણ માહિતી ડિજિટલ રીતે મળશે.

અન્નપૂર્તિ ગ્રેઇન ATM દ્વારા માત્ર 35 સેકન્ડમાં 25 કિલો અનાજનું વિતરણ શક્ય બનશે. આ મશીન 24 કલાક કાર્યરત રહેશે, જેના કારણે શ્રમિકો અને મજૂર વર્ગને પણ સુવિધાજનક સમયે અનાજ મેળવવાની સગવડ મળશે.

દેશમાં ડિજિટલ ટ્રાન્ઝેક્શન ક્ષેત્રે ભારત વિશ્વમાં અગ્રેસર બન્યું છે અને હવે જાહેર વિતરણ વ્યવસ્થામાં પણ ટેકનોલોજીનો વ્યાપ વધારવામાં આવી રહ્યો છે. આગામી ત્રણથી ચાર વર્ષમાં આ CBDC આધારિત પ્રણાલી સમગ્ર દેશમાં લાગુ કરવાની યોજના છે.

આ ઉપરાંત ગ્રાહક હિતોની સુરક્ષા માટે અન્ન અને નાગરિક પુરવઠા વિભાગ તથા ગ્રાહક સંશોધન સંસ્થાઓ વચ્ચે સમજૂતી કરાર પણ કરવામાં આવ્યા છે, જેથી ફરિયાદોનું ઝડપી નિરાકરણ થઈ શકે.

સરકારના મતે, આ ડિજિટલ જાહેર વિતરણ વ્યવસ્થા ગરીબોને ખાદ્ય સુરક્ષા મજબૂત બનાવશે અને દેશને વધુ પારદર્શક અને ટેકનોલોજી આધારિત શાસન તરફ આગળ વધારશે.