ગુજરાતમાં ઉત્તરાયણનો તહેવાર પતંગોના આકાશમાં રંગ રંગીલા દ્રશ્યો સાથે ઉજવાય છે, પરંતુ બનાસકાંઠા જિલ્લાના ધાનેરા તાલુકાના ફતેપુરા ગામમાં વાત જુદી છે. અહીં છેલ્લા ૩૩ વર્ષથી પતંગ ચગાવવા પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ છે અને જો કોઈ વ્યક્તિ પતંગ ઉડાડે તો તેને ૧૧ હજાર રૂપિયાનો દંડ ફટકારવામાં આવે છે. આ પ્રતિબંધનું કારણ દુખદ છે &ndash; વર્ષો પહેલા પતંગ ચગાવતા સમયે અનેક બાળકો અને યુવાનોના અકસ્માતોમાં મોત થયા હતા.
ફતેપુરા ગામમાં ઉત્તરાયણના દિવસે લોકો પતંગની જગ્યાએ ક્રિકેટ રમીને તહેવારનો આનંદ માણે છે. વડીલો અને ગ્રામજનો પશુઓને ઘાસચારો નાખીને દાન-પુણ્ય કરે છે, જ્યારે યુવાનો પક્ષીઓના રક્ષણ અને પરિવારની સુરક્ષા માટે પતંગને તિલાંજલિ આપે છે. ગામમાં ઘણા ઘરોમાં કઠેડા ન હોવાના કારણે બાળકો છત પરથી પડીને અને વીજ કરંટ લાગવાથી મોતને ભેટ્યા હતા. વિગતો મુજબ, ૧૯૯૬માં ઉત્તરાયણના દિવસે વીજ કરંટ લાગવાથી બે યુવાનોના મોત થયા હતા, જ્યારે અન્ય ઘટનાઓમાં એક બાળક કુવામાં ડૂબી ગયું હતું. આને કારણે ગામના વડીલોએ ૧૯૯૧થી અથવા ૧૯૯૯થી (વિવિધ અહેવાલોમાં વિરોધાભાસ) પતંગ ચગાવવા પર કડક પ્રતિબંધ મૂક્યો છે.
આ પ્રતિબંધને કારણે ગામમાં કોઈ જાનહાનિ થઈ નથી અને પતંગ-દોરી પર થતા આર્થિક ખર્ચને બદલે ગૌમાતા અને અન્ય પશુઓ માટે ઘાસચારો તથા શ્વાનો માટે લાડુ બનાવીને દાન કરવામાં આવે છે. ફતેપુરા ગુજરાતનું એકમાત્ર એવું ગામ છે જ્યાં ઉત્તરાયણના દિવસે પતંગના બદલે ધાર્મિક અને સામાજિક કાર્યો કરીને તહેવાર ઉજવાય છે. &nbsp;ગામવાસીઓ તેનું પાલન કરે છે. આ ઘટના સુરક્ષા અને પરંપરાના સંતુલનનું ઉદાહરણ છે.

પતંગ ચગાવ્યો તો 11 હજારનો દંડ

છેલ્લા ૩૩ વર્ષથી નથી ઉજવાતી ઉત્તરાયણ, દુખદ ઘટનાઓને કારણે પ્રતિબંધ

January 13, 2026 | 21:13 IST