આરોગ્ય સુવિધા ક્ષેત્રે ગુજરાતે સતત બીજા વર્ષે દેશમાં પ્રથમ ક્રમ મેળવ્યો

ભારત સરકારના નીતિ આયોગ દ્વારા સસ્ટેનેબલ ડેવલપમેન્ટ ગોલ (SDG) ઇન્ડેક્સનો ચોથો રિપોર્ટ રિલિઝ કરવામાં આવ્યો છે. જેમા ગુજરાતે આરોગ્ય અને સુખાકારીમાં રાજ્યોની શ્રેણીમાં સતત બીજા વર્ષે પ્રથમ રેન્ક હાંસલ કર્યો છે.

સસ્ટેનેબલ ડેવલપમેન્ટ ગોલ ઇન્ડેક્સ અંતર્ગત નીતિ આયોગ દ્વારા વિશ્વ કક્ષાએ નક્કી કરેલા વિકાસના 17 ગોલમાં તમામ રાજ્યો અને કેન્દ્ર શાસિત પ્રદેશમાં પ્રગતિનુ આલેખન વિવિધ સૂચકાંકોમાં સિધ્ધિઓનુ સ્કોરીંગ કરી સાપેક્ષ રેન્ક મારફતે પ્રસિદ્ધ કરે છે. 

નીતિ આયોગ દ્વારા વર્ષ 2018 માં સૌ પ્રથમ એસડીજી ઇન્ડેક્સનો  રિપોર્ટ  પ્રસિદ્ધ કરાયો હતો. વર્ષ 2018માં ગુજરાતનો એસડીજીના આરોગ્યના ગોલમાં 52 સ્કોર હતો.  જ્યારે વર્ષ 2023-24ના રિપોર્ટમાં 90 પર પહોંચ્યો છે. 

વર્ષ 2019-20ના બીજા રીપોર્ટમાં આરોગ્યના ગોલના સ્કોરમાં વધારો થઇ 67 સ્કોર સાથે ગુજરાત 17 થી 8 માં રેન્ક પર રહ્યુ હતુ. ત્યારબાદ એસડીજી ઇન્ડેક્સના ત્રીજા રીપોર્ટમા 86ના સ્કોર સાથે ગુજરાત સમગ્ર દેશમાં રાજયની શ્રેણીમાં પ્રથમ રેન્ક પર પહોંચી ગયુ હતુ.  

વર્ષ 2023-24ના રિપોર્ટમાં ગુજરાત સમગ્ર દેશમાં રાજ્યોની શ્રેણીમાં સતત બીજી વર્ષે પ્રથમ રેન્ક પર રહ્યું છે . એટલું જ નહીં પણ ભારતનો સરેરાશ સ્કોર જ્યારે 77 છે ત્યારે ગુજરાતનો સ્કોર 90 પર પહોંચ્યો છે.

SDG ઈન્ડેક્સમાં આરોગ્ય અને સુખાકારી સંદર્ભે 11 જેટલા આરોગ્ય વિષયક માપદંડોની સમીક્ષા કરવામાં આવે છે. જેમાં માતા મૃત્યુદર, પાંચ વર્ષથી નાના બાળકોનો મૃત્યુદર, બાળકોનું રસીકરણ, સંસ્થાકીય પ્રસૂતિ, ટીબીના કેસોની નોંધણી, HIV ના કેસ, અનુમાનિત આયુષ્ય, રોડ અકસ્માતને કારણે મૃત્યુદર, આત્મહત્યા દર, આરોગ્ય કર્મચારીઓનું પ્રમાણ અને ખિસ્સા બહારના આરોગ્ય ખર્ચ વગેરેનો સમાવેશ થાય છે.

રાજયમાં 10 હજારની વસતીએ ડૉક્ટર, નર્સીસ અને મીડ વાઈફ એ.એન.એમ.ની સંખ્યાબળમાં સતત વધારો થયો છે. તેના કારણે એસડીજી ત્રણ ગોલના સ્કોરમાં સતત વધારો  થયો છે.

ગત વર્ષના સસ્ટેનેબલ ગોલ ઇન્ડેક્ષની સરખામણી કરતાં માતા મૃત્યુદર 75 થી ઘટીને 57 થયો છે. જ્યારે 5 વર્ષથી ઓછી ઉંમરના બાળકોનો મૃત્યુદર 31 થી ઘટીને 24 થયો છે.

9 થી 11 વર્ષના બાળકોમાં રસીકરણનો વ્યાપ 87 થી વધીને 95.95 થયો છે. સંસ્થાકીય પ્રસૂતિ 99.50 ટકાથી વધીને 99.94 ટકા થઈ છે. HIVના પ્રતિ 1 હજારના નવા નોંધાયેલા કેસનો દર 0.05 થી ઘટીને 0.03 થયો છે.

દેશમાં સરેરાશ આયુષ્ય 70 ની સામે ગુજરાતમાં 70.5 વર્ષ છે. દેશમાં સંસ્થાકીય પ્રસૂતિ સરેરાશ 97.18 ટકાની સામે ગુજરાતમાં 99.94 ટકા, સરેરાશ માતા મૃત્યુદર 97ની સામે ગુજરાતમાં 57 અને 10 હજાર  હેલ્થકેર વર્કર્સની ઉપલબ્ધતામાં દેશમાં 49.45ની સામે ગુજરાતમાં 55.56 નું સંખ્યાબળ ઉપલબ્ધ છે.

SDG ઈન્ડિયા ઈન્ડેક્સ, મિનિસ્ટ્રી ઓફ સ્ટેટેસ્ટીક એંડ પ્રોગ્રામ ઇમ્પલીમેન્ટેશન દ્વારા દર વર્ષે 17 લક્ષ્યાંકો સાથે 113 સૂચકાંકોનું મૂલ્યાંકન કરવામાં આવે છે.