મહિલા દિવસ વિશેષ: શું તમે જાણો છો કે હિન્દી સિનેમાની પહેલી મહિલા હાસ્ય કલાકાર કોણ હતી?

અમારા મહિલા દિવસ વિશેષ આવૃત્તિ સાથે, ભારતની પ્રથમ હાસ્ય રાણી, ટુન ટુન વિશે જાણો. 90ના દાયકા પર રાજ કરનારા અભિનેતા-ગાયક વિશે તમારે જે જાણવાની જરૂર છે તે બધું અહીં છે.

આંતરરાષ્ટ્રીય મહિલા દિવસ 2025 નજીક આવી રહ્યો છે અને આ પ્રસંગે, મનોરંજન જગતમાં નવી સિદ્ધિઓ હાંસલ કરનારી ઘણી ભારતીય મહિલાઓ પર પ્રકાશ પાડવા જઈ રહ્યું છે. આજે, અમે તમને હિન્દી સિનેમાની પહેલી મહિલા હાસ્ય કલાકાર વિશે જણાવવા જઈ રહ્યા છીએ, જેમણે 90ના દાયકામાં શાસન સંભાળ્યું અને પેઢીઓ માટે યાદ રાખવા માટે એક અવિશ્વસનીય કાર્ય છોડી દીધું. હા! અમે ટુનટુન વિશે વાત કરી રહ્યા છીએ, જેનું સાચું નામ ઉમા દેવી ખત્રી હતું. લોકોને દિલ ખોલીને હસાવનારા આ અભિનેતા-ગાયકનું જીવન કોઈ ભાવનાત્મક સવારીથી ઓછું નહોતું. ઉમા ઉત્તર પ્રદેશના અમરોહા નજીકના એક ગામની રહેવાસી હતા . જમીનના વિવાદને કારણે તેમના  પરિવારની હત્યા કરવામાં આવ્યા હતા , જેના કારણે તે નાની ઉંમરે અનાથ થઈ ગયા હતા .  તેના માતાપિતાના ચહેરા તેની સ્મૃતિમાંથી ભૂંસાઈ ગયા હતા, કારણ કે તેનો ઉછેર એવા સંબંધીઓ દ્વારા કરવામાં આવ્યો હતો જેઓ તેની સાથે પરિવારના સભ્ય કરતાં નોકરાણીની જેમ વધુ વર્તતા હતા. પરંતુ તેમના જીવનની સૌથી દુઃખદ વાત એ છે કે તેમણે 45 ગીતોને મધુર અવાજ આપ્યો અને 200 થી વધુ ફિલ્મોમાં અભિનય કર્યો હોવા છતાં, તેમનો વારસો હજુ પણ ઘણા લોકો માટે અજાણ છે. ભારતની પ્રથમ હાસ્ય રાણી વિશે બધું જાણવા માટે આગળ વાંચો.

ઉમાએ પોતાની કારકિર્દીની શરૂઆત રેડિયોથી કરી હતી.

આ પડકારજનક પરિસ્થિતિઓ વચ્ચે, ઉમાને રેડિયોમાં સાંત્વના મળી, જે તેમનો સૌથી નજીકનો સાથી બન્યો. તે પોતાના સગાસંબંધીઓના ચુંગાલમાંથી છટકી જતી અને રેડિયોના સૂરમાં ડૂબી જતી, પોતાના બાળપણના ગીતો ગાતી. આ ક્ષણોમાં જ ફિલ્મો માટે પ્લેબેક સિંગર બનવાનું તેનું સ્વપ્ન જન્મ્યું. પોતાની ઈચ્છાઓ અને આકાંક્ષાઓને વાસ્તવિકતામાં ફેરવવા માંગતા, ઉમા 23 વર્ષની ઉંમરે પોતાની નવી વાસ્તવિકતાની શોધમાં બોમ્બે ભાગી ગઈ. તેણીના ખુશખુશાલ અને ખુશખુશાલ વ્યક્તિત્વ, તેણીની રમૂજની ભાવના અને સરળ બોલવાની શૈલીને કારણે, તેણી મુંબઈકરોને ખૂબ જ પસંદ આવી. આ ગુણો તેમની કારકિર્દીમાં અમૂલ્ય સંપત્તિ સાબિત થયા કારણ કે તે મનોરંજન ઉદ્યોગમાં તેમના જીવનના બે સૌથી મહત્વપૂર્ણ મુદ્દાઓનું પ્રતીક છે.

ઉમા માટે 1947 નો મોટો વિરામ...

૧૯૪૫માં, ગાયન પ્રત્યેના પોતાના દૃઢ નિશ્ચય અને જુસ્સાથી પ્રેરિત થઈને, ઉમાએ નૌશાદ અલીના દરવાજે પોતાને રજૂ કર્યા અને એક બોલ્ડ જાહેરાત કરી. તેના બંગલાની બાજુમાં દરિયામાં ફેંકી દેવાની ધમકી આપીને, તેણીએ પોતાની યોગ્યતા સાબિત કરવાની તક માંગી. નૌશાદ અલીએ આશ્ચર્યચકિત થઈને તેણીને ઓડિશન આપવાની મંજૂરી આપી, જેનાથી તેણીનું જીવન હંમેશ માટે બદલાઈ ગયું. ઔપચારિક સંગીત તાલીમનો અભાવ હોવા છતાં, ઉમાના અવાજમાં એક અનોખી મીઠાશ હતી જે શ્રોતાઓને મંત્રમુગ્ધ કરી દેતી હતી. આ તે સમય હતો જ્યારે તેણીએ ગાયકીની શરૂઆત કરી હતી, કારણ કે તેણીએ ૧૯૪૭ની ફિલ્મ દર્દમાં નૌશાદ દ્વારા રચિત ગીત 'અફસાના લખ રહી હૂં દિલ-એ-બેકારર કા' ને સ્વર આપ્યો હતો.

'દર્દ' ની સફળતા અને તેની અદ્ભુત ગાયકી પ્રતિભાને કારણે ઉમાને ઘણા ગીતોની ઓફર મળી. જોકે, 'ચંદ્રલેખા'માં દિગ્દર્શક એસએસ વાસન સાથેના તેમના સહયોગથી તેણી ગાયિકા તરીકેની કારકિર્દીના શિખર પર પહોંચી ગઈ. એ નોંધવું યોગ્ય છે કે ઉમાએ ક્યારેય સંગીત કે ગાયનમાં ઔપચારિક તાલીમ લીધી ન હતી. છતાં 'ચંદ્રલેખા'માં તેના સાત ગીતો, જેમાં લોકપ્રિય ટ્રેક 'સાંઝ કી બેલા'નો સમાવેશ થાય છે, તે તેની ગાયકી કારકિર્દીનો શિખર બની રહ્યો છે. મર્યાદિત ગાયન શ્રેણી હોવા છતાં અને તે સમયે ફેશનમાંથી બહાર થઈ ગયેલી જૂની ગાયન શૈલીને અનુસરવા છતાં તેણીએ આ બધું પ્રાપ્ત કર્યું.

ગાયકથી અભિનેતા સુધીનો વળાંક...

આ યુગ પછી, ઉમાએ પોતાના પરિવાર અને ઘરકામની જવાબદારીઓ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવા માટે ઉદ્યોગમાંથી વિરામ લેવાનું નક્કી કર્યું. ૧૯૫૦ના દાયકામાં જ્યારે તે પાછી આવી, ત્યારે બીજી એક મહત્વપૂર્ણ ક્ષણ તેની રાહ જોઈ રહી હતી. નૌશાદ અલીના દરવાજા પર પાછા ફરતા, તેમણે તેમના તોફાની વ્યક્તિત્વ અને દોષરહિત કોમિક ટાઇમિંગને ઓળખી કાઢ્યું અને તેમને અભિનયમાં જોડાવા માટે પ્રોત્સાહિત કર્યા. ઉમાએ નૌશાદ સાથે કરાર કર્યો કે જો દિલીપ કુમાર તેની સાથે સ્ક્રીન શેર કરશે તો જ તે ફિલ્મમાં કામ કરશે. આ ફિલ્મ 'બાબુલ' હતી જે ૧૯૫૦માં રિલીઝ થઈ હતી.

ઉમા કેવી રીતે ટુનટુન બની!

તેણીની ઇચ્છા સાચી પડી, સાથે એક નવું નામ પણ મળ્યું જે તેના હાસ્ય વ્યક્તિત્વ સાથે હંમેશા માટે જોડાયેલું હતું. આ તે સમય હતો જ્યારે ઉમા ટુનટુન બની ગઈ, આ નામ દિલીપ કુમારે પોતે આપ્યું હતું. આ નામ અપનાવીને, ઉમાએ હિન્દી સિનેમામાં પ્રથમ મહિલા હાસ્ય કલાકારનો દરજ્જો મેળવ્યો. ઉમાએ ૨૦૦ થી વધુ ફિલ્મોમાં હાસ્ય ભૂમિકાઓ ભજવી હોવા છતાં, તેણીને ક્યારેય તે ઓળખ મળી નહીં જેને તે લાયક હતી. પાંચ દાયકા લાંબી કારકિર્દી દરમિયાન, તેણીએ હિન્દી, ઉર્દૂ, પંજાબી અને અન્ય ભાષાઓની ફિલ્મોમાં અભિનય કર્યો, જેમાં તેણીના સમયના ભગવાન દાદા અને સુંદરા જેવા મોટા હાસ્ય કલાકારો સાથે અભિનય કર્યો. તેણીએ 'આવારા' (૧૯૫૧), 'મિસ્ટર' જેવી ફિલ્મોમાં પોતાની અમીટ છાપ છોડી. અને શ્રીમતી '55' (1955) અને 'પ્યાસા' (1957) જેવી ફિલ્મો બનાવી અને બોલીવુડ કોમેડી જગતમાં પોતાને એક કાયમી કલાકાર તરીકે સ્થાપિત કર્યા. ઉમા દેવી ખત્રીની છેલ્લી હિન્દી ફિલ્મ કસમ ધંધે કી (૧૯૯૦) હતી. આ પછી, તેણીએ અભિનયમાંથી નિવૃત્તિ લેવાનો નિર્ણય લીધો.

ટુનટુનની છેલ્લી ક્ષણો...

એ નોંધવું અગત્યનું છે કે આ સમય દરમિયાન, કોમેડીમાં સ્થૂળતા વિશે ચર્ચાનો અભાવ હતો. જોકે, તેણીએ પૂરા દિલથી ટુનટુનનું બિરુદ સ્વીકાર્યું અને પોતાની અનોખી કોમેડી શૈલી અને પ્રતિભાને પડદા પર લાવી. તેમની લોકપ્રિયતા અજોડ હતી અને તેમનું નામ ભારતમાં પ્લસ-સાઇઝ પાત્રોનો પર્યાય બની ગયું.