નવી દિલ્હી: અભિનેતા પ્રકાશ રાજે દેશમાં સત્તા પરિવર્તનની માંગને સમર્થન આપતાં સ્પષ્ટ કર્યું છે કે રાજકીય પરિવર્તન બંધારણ, મતદાન અને શાંતિપૂર્ણ વિરોધ પ્રદર્શનો દ્વારા જ થવું જોઈએ. બાંગ્લાદેશ અને નેપાળમાં થયેલા રાજકીય પરિવર્તનોનો ઉલ્લેખ કરતાં તેમણે કહ્યું કે ભારતની પોતાની બંધારણીય વ્યવસ્થા અને લોકશાહી પરંપરા છે. પ્રકાશ રાજે દિલ્હીમાં યોજાનારી 'તિરંગા માર્ચ' પહેલાં કોકરોચ જનતા પાર્ટી (CJP)ના સ્થાપક અભિજીત દીપકની અટકાયત અંગે પણ સવાલો ઉઠાવ્યા હતા. મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમાર સામેનો વિરોધ અને મતદાર યાદીઓની સ્પેશિયલ ઇન્ટેન્સિવ રિવિઝન (SIR) પ્રક્રિયા અંગેની ચિંતાઓ વચ્ચે તેમણે સરકારને પ્રશ્નોના જવાબ આપવા અપીલ કરી હતી.
પ્રકાશ રાજે સત્તા પરિવર્તન અંગે શું કહ્યું?
પ્રકાશ રાજે કહ્યું હતું કે તેઓ દેશમાં સરકાર બદલવા માગે છે, પરંતુ આ પરિવર્તન લોકશાહી માધ્યમો દ્વારા જ આવવું જોઈએ. તેમના મતે, ભારતમાં સત્તા પરિવર્તન માટે હિંસા કે અરાજકતાનો માર્ગ અપનાવવાની જરૂર નથી; નાગરિકો મતદાન અને શાંતિપૂર્ણ વિરોધ દ્વારા પોતાનો અવાજ ઉઠાવી શકે છે. તેમણે ભારતની તુલના બાંગ્લાદેશ અને નેપાળ સાથે કરતાં દેશના બંધારણ અને લોકશાહી પરંપરાનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો. ડૉ. ભીમરાવ આંબેડકર, મહાત્મા ગાંધી અને ભગત સિંહના વારસાને યાદ કરતાં તેમણે મતદાન અને વિરોધ પ્રદર્શનના અધિકારોનું મહત્ત્વ સમજાવ્યું હતું. પ્રકાશ રાજે ઉત્તર પ્રદેશથી લઈને 2029ની લોકસભા ચૂંટણી સુધી લોકશાહી સંઘર્ષ ચાલુ રાખવાની હાકલ પણ કરી હતી. તેમણે ભારપૂર્વક કહ્યું હતું કે સત્તા પરિવર્તન અંગેની ચર્ચાને હિંસા સાથે જોડવી યોગ્ય નથી અને યુવાનો શાંતિપૂર્ણ રીતે પોતાના વિચારો વ્યક્ત કરી શકે છે.
તિરંગા માર્ચ પહેલાં અભિજીત દીપકની અટકાયત પર સવાલ
દિલ્હીમાં 'તિરંગા માર્ચ' પહેલાં CJPના સ્થાપક અભિજીત દીપકને કસ્ટડીમાં લેવામાં આવ્યા હોવાના અહેવાલો અંગે પ્રકાશ રાજે પોલીસની કાર્યવાહી પર પ્રશ્નો ઉઠાવ્યા હતા. તેમણે રાષ્ટ્રધ્વજ સાથે શાંતિપૂર્ણ વિરોધ કરવાના અધિકારનો મુદ્દો આગળ ધરતાં સવાલ કર્યો હતો કે શું વિરોધ પ્રદર્શનમાં ભાગ લેનારા નાગરિકોને આતંકવાદી ગણવા જોઈએ? પ્રકાશ રાજે આશુતોષ રંકાના કિસ્સાનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો હતો. ઉપલબ્ધ વિગતો અનુસાર, જંતર-મંતર પર તિરંગા સાથેના વિરોધના સંદર્ભમાં રંકાને પાંચ દિવસની કસ્ટડીમાં મોકલવામાં આવ્યા હતા. પ્રકાશ રાજે આવી કાર્યવાહી અંગે સવાલ ઉઠાવીને કહ્યું હતું કે જો રાષ્ટ્રધ્વજ હાથમાં રાખીને વિરોધ કરવો ગુનો ગણાતો હોય, તો સંબંધિત અધિકારીઓએ તેનો જવાબ આપવો જોઈએ. તેમણે નાગરિકોને શાંતિપૂર્ણ રીતે પોતાના વિચારો વ્યક્ત કરવા અને લોકશાહી અધિકારો અંગે પ્રશ્નો પૂછવાનું ચાલુ રાખવા અપીલ કરી હતી.
જ્ઞાનેશ કુમાર અને SIR વિવાદ પર પ્રકાશ રાજની ટિપ્પણી
મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમાર સામેના વિરોધ અંગે પ્રકાશ રાજે ચૂંટણી પ્રક્રિયામાં પારદર્શિતા અને જવાબદારીનો મુદ્દો ઉઠાવ્યો હતો. કોકરોચ જનતા પાર્ટી (CJP) સહિતના વિરોધીઓએ મતદાર યાદીઓની સ્પેશિયલ ઇન્ટેન્સિવ રિવિઝન (SIR) પ્રક્રિયામાં કથિત અનિયમિતતાઓ અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. આ વિરોધ દરમિયાન મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનરના રાજીનામાની માંગ પણ કરવામાં આવી રહી છે. પ્રકાશ રાજે સવાલ કર્યો હતો કે જો ચૂંટણી પંચ અંગે ઉઠાવવામાં આવેલા આક્ષેપો ખોટા હોય, તો સંબંધિત લોકોએ પુરાવા સાથે જવાબ આપવો જોઈએ. તેમણે એવો પણ પ્રશ્ન કર્યો હતો કે પ્રશ્નો પૂછનારા લોકોના અવાજને દબાવવા માટે બળપ્રયોગ શા માટે કરવામાં આવે છે.
તેમણે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અને કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રી અમિત શાહનો ઉલ્લેખ કરીને ચૂંટણી પંચ અંગે ઊભા થયેલા સવાલો પર સરકાર તરફથી સ્પષ્ટતા કરવાની જરૂરિયાત વ્યક્ત કરી હતી. આ આક્ષેપો પ્રકાશ રાજના નિવેદનો અને વિરોધીઓના વલણનો ભાગ છે. ચૂંટણી પંચ તથા કેન્દ્ર સરકારનો આ ચોક્કસ આરોપો અંગેનો જવાબ ઉપલબ્ધ માહિતીમાં સામેલ નથી.
'હર ઘર તિરંગા' અભિયાનનો ઉલ્લેખ કરી સરકારને સવાલ
પ્રકાશ રાજે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના 'હર ઘર તિરંગા' અભિયાનનો ઉલ્લેખ કરીને સવાલ કર્યો હતો કે યુવાનોને રાષ્ટ્રધ્વજ સાથે શાંતિપૂર્ણ વિરોધ કરતાં રોકવામાં આવતા હોવાના આરોપો અંગે સરકાર શું જવાબ આપશે. તેમણે કહ્યું હતું કે યુવાનો તિરંગો હાથમાં લઈને પોતાના વિચારો વ્યક્ત કરવા માગે છે. તેમના મતે, રાષ્ટ્રધ્વજ સાથે શાંતિપૂર્ણ રીતે વિરોધ કરનારાઓ સામેની કાર્યવાહી અંગે સ્પષ્ટતા થવી જોઈએ. પ્રકાશ રાજે પોલીસ દ્વારા પ્રદર્શનકારીઓ, ખાસ કરીને મહિલાઓ સામે બળપ્રયોગ કરવામાં આવ્યો હોવાનો આરોપ પણ લગાવ્યો હતો. તેમણે વિપક્ષી પક્ષોને સંસદના શિયાળુ સત્ર દરમિયાન આ મુદ્દો ઉઠાવવા અપીલ કરી હતી.
'અવાજ દબાવવાથી પ્રશ્નો બંધ નહીં થાય'
પ્રકાશ રાજે વિરોધ પ્રદર્શનોને દબાવવાના પ્રયાસો અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરતાં સરકારને નાગરિકો સાથે સંવાદ સાધવાની અપીલ કરી હતી. તેમણે સવાલ કર્યો હતો કે જો સરકાર સામે ઉઠાવવામાં આવતા પ્રશ્નોમાં તથ્ય ન હોય, તો તેનો જવાબ આપવાને બદલે વિરોધ કરનારાઓને રોકવાની જરૂર શા માટે પડે છે? તેમના મતે, લોકશાહી વ્યવસ્થામાં નાગરિકોને પ્રશ્નો પૂછવાની, શાંતિપૂર્ણ વિરોધ નોંધાવવાની અને મતાધિકારનો ઉપયોગ કરવાની તક મળવી જરૂરી છે. તેમણે કહ્યું હતું કે લોકોના અવાજને દબાવવાના પ્રયાસોથી અસંતોષ સમાપ્ત થવાનો નથી.
ધ્રુવ રાઠીની અપીલનો ઉલ્લેખ: પોલીસ અને સશસ્ત્ર દળો પણ નાગરિકો
ધ્રુવ રાઠી દ્વારા પોલીસ અને સશસ્ત્ર દળોને લગતી અપીલના સંદર્ભમાં પ્રકાશ રાજે કહ્યું હતું કે પોલીસ અને સશસ્ત્ર દળોના સભ્યો પણ દેશના નાગરિકો છે. તેઓ કોઈ એક સરકાર કે રાજકીય પક્ષની મિલકત નથી. તેમણે ઉમેર્યું હતું કે સત્તામાં રહેનારા લોકો હંમેશા સત્તામાં રહેશે એવું નથી. સમય બદલાય ત્યારે સત્તાધીશોએ પણ પોતાના નિર્ણયો અને કામગીરી અંગે જવાબ આપવો પડી શકે છે.
'આખો દેશ જંતર-મંતર બની જશે': પ્રકાશ રાજ
આગામી વિરોધ પ્રદર્શનોની રણનીતિ અંગે પૂછવામાં આવતાં પ્રકાશ રાજે કહ્યું હતું કે પ્રશ્નો પૂછવાનું બંધ કરવામાં આવશે નહીં. સરકાર વિરોધના અવાજને દબાવવાનો પ્રયાસ કરે તો પણ સમગ્ર દેશનો અવાજ દબાવવો શક્ય નથી. સૌરભ દાસ અને આશુતોષ રંકાને પાંચ દિવસની કસ્ટડીમાં મોકલવામાં આવ્યા હોવાના સંદર્ભમાં તેમણે કહ્યું હતું કે વિરોધ માટે કોઈ એક સ્થળ કે ચોક્કસ રણનીતિ જરૂરી નથી. તેમણે રૂપકાત્મક રીતે કહ્યું હતું કે એક દિવસ આખો દેશ જંતર-મંતર બની જશે અને દરેક ઘર વિરોધનો અવાજ ઉઠાવતું સ્થળ બની શકે છે.
સત્તા પરિવર્તન અંગે પ્રકાશ રાજનો સંદેશ શું છે?
પ્રકાશ રાજનાં નિવેદનોનો મુખ્ય સંદેશ એ છે કે ભારતમાં રાજકીય પરિવર્તન બંધારણીય અને લોકશાહી પ્રક્રિયાઓ દ્વારા થવું જોઈએ. તેમણે મતદાન, શાંતિપૂર્ણ વિરોધ, અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતા અને સરકારની જવાબદારીને મહત્ત્વ આપ્યું છે. જ્ઞાનેશ કુમાર સામેના વિરોધ અને SIR પ્રક્રિયા અંગેની ચિંતાઓ વચ્ચે પ્રકાશ રાજે સરકારને પ્રશ્નોના જવાબ આપવા તથા વિરોધ પ્રદર્શનોને લોકશાહી અધિકાર તરીકે જોવાની અપીલ કરી છે. આ વિવાદનું સંપૂર્ણ ચિત્ર સમજવા માટે સંબંધિત પોલીસ કાર્યવાહી, ચૂંટણી પંચ અને કેન્દ્ર સરકારનો પક્ષ પણ તપાસવો જરૂરી છે.