સેલિબ્રિટીઝ પર ડીપફેકનો આતંક

Madhuri Dixit Deepfake AI Video Viral: બોલિવૂડની એવરગ્રીન એક્ટ્રેસ માધુરી દીક્ષિતનો એક કથિત વીડિયો હાલમાં સોશિયલ મીડિયા પર ઝડપથી વાયરલ થઈ રહ્યો છે, જેને પગલે ઇન્ટરનેટ પર નવો વિવાદ છેડાયો છે. આ વાયરલ વીડિયોમાં 'ધક ધક ગર્લ' એક અત્યંત રિવિલિંગ બ્લેક ડ્રેસમાં જોવા મળી રહી છે. વીડિયો સામે આવતાની સાથે જ વ્યાપક સ્તરે યુઝર્સે અભિનેત્રીના પહેરવેશને લઈને તેના પર આકરી ટિપ્પણીઓ કરવાનું અને તેને ટ્રોલ કરવાનું શરૂ કરી દીધું હતું. જો કે, આ વીડિયોની ગંભીરતા તપાસતા સોશિયલ મીડિયા પર મોટો ખુલાસો થયો છે કે આ અસલી વીડિયો નથી પરંતુ આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) દ્વારા તૈયાર કરાયેલો એક નકલી 'ડીપફેક' વીડિયો છે.

પત્રકારનો દાવો અને માઇક્રોબ્લોગિંગ પ્લેટફોર્મ Xની 'કોમ્યુનિટી નોટ'
આ વીડિયો વાયરલ થયા બાદ એક પત્રકારે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X (અગાઉ ટ્વિટર) પર એક ટ્વિટનો રિપ્લાય આપતા સત્તાવાર દાવો કર્યો હતો કે આ વીડિયો સંપૂર્ણપણે ફેક છે. તેમણે યુઝર્સને અપીલ કરતા લખ્યું, 'આ માધુરી દીક્ષિતનો AI ટેકનોલોજી દ્વારા બનાવવામાં આવેલો નકલી વીડિયો છે. કૃપા કરીને સોશિયલ મીડિયા પર આવી કોઈ પણ સંવેદનશીલ વસ્તુ પોસ્ટ કે શેર કરતા પહેલાં તેની સત્યતાની તપાસ અવશ્ય કરી લો.' આ ભ્રામક પોસ્ટનું સંજ્ઞાન લેતા એક્સ (X) દ્વારા સંબંધિત વાયરલ પોસ્ટ પર એક 'કોમ્યુનિટી નોટ' પણ જારી કરવામાં આવી છે, જેમાં સ્પષ્ટ કરાયું છે કે આ વીડિયો ડિજિટલ માધ્યમથી AIની મદદથી મોર્ફ કરીને બનાવવામાં આવ્યો છે.

 

          View this post on Instagram                      

A post shared by Vinay Sharma (@vinayshaarma)

 

રુક્મિણી વસંત સહિત અન્ય સેલિબ્રિટીઝ પણ બન્યા શિકાર: કાયદાકીય પગલાંની ચીમકી
સેલિબ્રિટીઝના ચહેરાનો દુરુપયોગ કરીને AI-જનરેટેડ ફેક કન્ટેન્ટ બનાવવાનો આ કોઈ પ્રથમ કિસ્સો નથી. આ પૂર્વે રશ્મિકા મંદાના, કેટરિના કૈફ અને સાઉથ એક્ટ્રેસ કીર્તિ સુરેશ જેવી જાણીતી અભિનેત્રીઓ પણ આ ડિજિટલ આતંકનો શિકાર બની ચૂકી છે. તાજેતરમાં જ સાઉથની લોકપ્રિય અભિનેત્રી રુક્મિણી વસંતની પણ આવી જ કેટલીક આપત્તિજનક નકલી તસવીરો વાયરલ થતાં તે ભડકી ઉઠી હતી. રુક્મિણીએ તેના X એકાઉન્ટ પર કડક સત્તાવાર નોટ શેર કરતા લખ્યું હતું કે, "સોશિયલ મીડિયા પર ફેલાવવામાં આવી રહેલી આ તસવીરો સંપૂર્ણપણે નકલી અને બનાવટી છે. કોઈની પ્રાઈવસીનું આ રીતે ઘોર ઉલ્લંઘન કરવું અત્યંત બેજવાબદાર કૃત્ય છે. મારી ટીમ આ મામલાને ગંભીરતાથી લઈ રહી છે અને આ તસવીરો બનાવનારા તથા ફેલાવનારાઓ વિરુદ્ધ સાયબર ક્રાઈમ હેઠળ કાયદાકીય કાર્યવાહી શરૂ કરી દેવામાં આવી છે."

રશ્મિકા મંદાના અને ઝારા પટેલનો વિવાદિત કિસ્સો
નવેમ્બર 2023માં અભિનેત્રી રશ્મિકા મંદાનાનો એક શંકાસ્પદ વીડિયો ભારે ચર્ચામાં આવ્યો હતો, જેમાં તે કાળા રંગના ટૂંકા કપડાં પહેરી લિફ્ટની અંદર પ્રવેશતી જોવા મળતી હતી. ત્યારબાદ તપાસમાં બહાર આવ્યું કે મૂળ વીડિયો બ્રિટિશ-ભારતીય સોશિયલ મીડિયા ઇન્ફ્લુએન્સર ઝારા પટેલનો હતો. સાયબર ગુનેગારોએ અદ્યતન AI ડીપફેક ટેકનિકનો ઉપયોગ કરીને ઝારાના ચહેરા પર અત્યંત સચોટતાથી રશ્મિકાનો ચહેરો સુપરઇમ્પોઝ કરી દીધો હતો, જેને ઓળખવો સામાન્ય આંખો માટે મુશ્કેલ હતો.

શું છે આ 'ડીપફેક' ટેકનોલોજી અને તેના જોખમો?
ડીપફેક (Deepfake) એ એક આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ સંચાલિત એવી ટેકનિક છે, જેના દ્વારા કોઈપણ અસલી વીડિયો કે ઓડિયોમાં કોઈ વ્યક્તિનો ચહેરો, હાવભાવ અને અવાજ ડિજિટલ રીતે બદલી શકાય છે. ભૂતકાળમાં મોર્ફિંગ માત્ર સ્થિર ફોટોગ્રાફ્સ પૂરતું મર્યાદિત હતું, પરંતુ હવે લાઈવ વીડિયોમાં પણ ચહેરાના હાવભાવ અને હોઠના હલનચલનને એટલી સફાઈથી બદલી દેવાય છે કે સામાન્ય લોકો માટે અસલી-નકલી વચ્ચેનો તફાવત પારખવો અશક્ય બની જાય છે. હાલના સમયમાં ઇન્ટરનેટ પર આ ટેકનોલોજીનો સૌથી મોટો દુરુપયોગ પોર્નોગ્રાફી, સેલિબ્રિટીઝને બદનામ કરવા અથવા સોશિયલ મીડિયા પર ન્યૂડ ફોટો-વીડિયો કન્વર્ટ કરીને બ્લેકમેલિંગ કરવા માટે થઈ રહ્યો છે, જે સમગ્ર વૈશ્વિક સાયબર સુરક્ષા અને ડિજિટલ પ્રાઇવસી માટે મોટો પડકાર છે.